Diýarbakyr türmesi Medeniýet we sungat merkezine öwrülýär: 2027-nji ýylda gapylaryny açar

Medeniýet we syýahatçylyk ministri Mehmet Nuri Ersoý Türkiýanyň soňky taryhynyň iň duýgur nokatlarynyň biri bolan Diýarbakyr türmesini şähere "Diýarbakyr ýadygärlik muzeýi we medeni merkezi" hökmünde getirmek üçin geçirilen dikeldiş we özgertmeler işlerini gözden geçirdi. Ministr Ersoý, Diýarbakyryň gubernatory Murat Zorluoğlu , AK partiýasynyň Diýarbakyryň orunbasary Mehmet Galip Ensarioğlu , AK partiýasynyň Diýarbakyr welaýat başlygy Hamit Sümer we MHP Diýarbakyr welaýat başlygy Miktat Arslan ýoldaş boldy.

Demokratiýanyň gymmaty geljek nesillere geçiriler

Ministr Ersoý 2021-nji ýylyň iýulynda Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň Diýarbakyr sapary wagtynda gurlandygyny ýatlatdy. 1980-nji ýylyň 12-nji sentýabryndaky harby agdarlyşykdan soň jemgyýetde huntanyň administrasiýasynyň demokratiýa garşy alyp baran çuňňur ýaralarynyň ýatdan çykarylmaly däldigini, Ersoý bu gurluşyň taryhy ähmiýete eýe boljakdygyny aýtdy. Ersoý, adam hukuklary togtadylan garaňky döwürleriň negatiwlikleriniň ýüze çykaryljak bu merkeziň raýatlaryň habardarlygyny ýokarlandyrmakda möhüm rol oýnajakdygyny aýtdy.

Eýeçiligiň geçirilmeginden 2027-nji ýyla çenli maksat: ädimme-ädim dikeldiş prosesi

Bu işiň býurokratik we tehniki tapgyrlaryna salgylanyp, Ersoý tussaglaryň Adalat ministrligi tarapyndan geçirilenden soň, gapynyň simwoliki taýdan 2022-nji ýylyň oktýabr aýynda gulplandygyny we eýeçiligiň Medeniýet we Syýahatçylyk ministrligine geçirilendigini aýtdy. Gurluşyk işleri 2022-nji ýylyň ahyrynda ilkinji derejeli hasaba alnan gorag desgasy diýlip yglan edilen sebitde geňeş tarapyndan tassyklanan dikeldiş taslamalaryndan soň başlandy. Ersoý güýçlendiriş işleriniň 2025-nji ýyla çenli tamamlanandygyny, soň goşulan hünärsiz desgalaryň arassalanandygyny we üçek we mehaniki infrastrukturanyň tamamlanandygyny habar berdi. Uly taslama 2027-nji ýylyň birinji ýarymynda gapylaryny açar diýlip garaşylýar.

Döwrüň şaýatlary tarapyndan döredilen ýat we ýaşaýyş meýdany

Ministr Ersoý muzeý düşünjesini ylmy we obýektiw esaslara esaslandyrmak üçin uly maslahat geňeşiniň döredilendigini aýtdy; Taryhçylar, alymlar, döwlete degişli däl guramalar we döwrüň şaýatlary bilen bilelikde gözlegiň geçirilendigini aýtdy. Taslama, şol ýyllary türmede geçiren erkek we aýal tussaglar bilen geçirilen söhbetdeşliklerden alnan maglumatlaryň esasynda tamamlandy. Jemi 47 sany uly meýdanda ýerleşýän taslamanyň 18 müň 500 inedördül metr ýapyk meýdany ýat muzeýi we kitaphanasy hökmünde döredildi.

Ilkinji üç blokyň Memat muzeýi we köp maksatly sergi zaly, beýleki iki blok bolsa ullakan kitaphana bolup hyzmat etjekdigini belläp, geçmişde sport zaly hökmünde ulanylýan binanyň 520 adamlyk köp maksatly teatr we şekillendiriş sungat zalyna öwrülendigini mälim etdi. Şeýle hem abadanlaşdyryş çäreleri bilen açyk howada çäreleri geçirjek bu merkez, gije-gündiziň dowamynda 24 sagat ýaşaýan dinamiki ylym we medeniýet merkezi bolar.

Öňki tussag Ensarioğlu: "Ertir agyrydan öwrenip gurarys"

AK partiýasynyň wekili Diýarbakyryň orunbasary 40 ýyl töweregi öň bu türmede tussaglykda oturan Mehmet Galip Ensarioğlu synaglaryň dowamynda duýgulary başdan geçirdi. Ensarioğlu, Diýarbakyryň halkynyň bu türmäni Prezident Erdogana muzeýe öwürmek baradaky haýyşyny hut özleriniň ýetirendiklerini aýtdy we taslamanyň asyl nusgasyna wepalylyk bilen ýerine ýetirilendigini aýtdy. Merkeziň geçmişdäki agyrylary we döwlet agdarylyşygy döwrüne ýetiren zyýanyny ýatdan çykarmajak ýadygärlik boljakdygyny we kitaphanasy, teatry we jemgyýetçilik ýerleri bilen Diýarbakyryň medeni keşbini üýtgetjekdigini bellän Ensarioğlu, bu manyly üýtgeşmäniň demokratiýanyň gymmatyny ýene bir gezek açjakdygyny aýtdy.