Eastakyn Gündogar krizisi we alýumin bahasy

Eastakyn Gündogar krizisi alýuminiý bahalaryny ýokary derejä çykarýar

Eastakyn Gündogardaky krizis alýuminiň bahasyny dört ýyllyk ýokary derejä çykardy. Global üpjünçilik defisitine we Hytaýyň önümçilik güýjüne garaşmak bahalara täsir edýär.

Timur HAN 01 Haziran 2026, 14:40

5 0

Paýlaş:

Eastakyn Gündogarda geosyýasy dartgynlyk alýumin bazarlaryna täsir edip, bahalaryň dört ýylda iň ýokary derejä çykmagyna sebäp boldy. London metal bir Exchangeasynda (LME) satylan alýumininiň tonna bahasy 3,707.50 dollar derejesine ýetdi. Bu ösüş, islegiň we çykdajylaryň deňagramlylygyna we bahalaryň durnukly gidişine garamazdan, demir we polat bazarynda ünsi özüne çekýär. Esasanam Hormuz bogazynda bolup biläýjek bökdençlikler, alýumin eksportyny we sebite önümçilik üçin zerur çig malyň girmegini kynlaşdyryp biler. Bu ýagdaý, dünýädäki alýuminiý eritmek kuwwatynyň takmynan 9% -ini eýeleýän sebitdäki üpjünçilik howpsuzlygy aladalaryny ýokarlandyrýar.

Global üpjünçilik defisitine garaşmak

Bazar hünärmenleri şu ýyl dünýä alýumin bazarynda 2 million tonnadan gowrak üpjünçilik defisitiniň bolup biljekdigini çaklaýarlar. Bu garaşyş, alýumin bahalarynyň ýokarlanmagyny goldaýan möhüm faktorlaryň biridir. LME-de satylan alýumin şertnamalarynda-da ajaýyp yza galaklyk ýagdaýy bar. Nagt şertnamalar bilen üç aýlyk öňe sürülýän şertnamalaryň arasyndaky baha tapawudy, gysga möhletli üpjünçiligiň gysylmagyny görkezip, tonna 100 dollar -dan ýokarydyr. Misiň bahasy 1,1% ýokarlandy we üpjünçiligiň gysylmagyna garaşylýan we ABŞ-nyň import nyrhlary sebäpli tonna üçin 13,792 dollara ýetdi. ABŞ-da mis ätiýaçlyklarynyň nyrh derňewleriniň başlanan döwründe 550% -den gowrak ýokarlanmagy, bazarlaryň ýakyndan yzarlaýan wakalarynyň arasynda. Beýleki esasy metallarda şuňa meňzeş ýokarlanma tendensiýasy bar.

Hytaýyň önümçilik güýji we onuň bahalara täsiri

Hytaýda önümçilik pudagynyň dowamly ösmegi senagat metallaryna bolan islegi artdyrýar. Dünýäniň iň uly metal sarp edijilerinden biri bolan Hytaýda önümçilik işleriniň janly bolmagy, bahalaryň ýokary derejede saklanmagyna goşant goşýar.

Demir we polat bazarynda keseligine, ýöne alyjylara gönükdirilen dünýägaraýyş dowam edýärkä, pudak wekilleri global isleg şertlerine we önümçilik çykdajylaryna ýakyndan gözegçilik edýärler. Çig mal bilen üpjünçilik zynjyryndaky ösüşler we galyndy bahalaryndaky hereketler bahalaryň ugruny kesgitleýän esasy faktorlaryň arasynda bolmagyny dowam etdirýär.

Täze maýa goýum kararlary we Türkiýe

Türkiýede ýylyň birinji çärýeginde 2,5% bolan ösüş maglumatlary gurluşyk we önümçilik pudaklarynda dowam edýändigini görkezýär. Uly öndürijileriň we zawodlaryň arka bahalary bir tonna 32,600 TL bilen 34,000 TL arasynda üýtgeýär. Sebitleýin logistika çykdajylary we transport çykdajylary sebäpli şäherleriň arasynda çäklendirilen baha tapawudy hasaba alynýar. Taýýar polat önümleriniň bahasynyň ep-esli arzanlamagynyň öňüni alýan iň möhüm faktorlaryň biri hökmünde ýokary galyndy çykdajylary tapawutlanýar. Häzirki çykdajy gurluşyny göz öňünde tutsak, gysga möhletde täze, arzan bahanyň emele gelmegi kyn görünýär.