Eastakyn Gündogardaky dartgynlyk: Al-Aqsa metjidine edilen reýdler ýazgaryldy

Türkiye we beýleki ýedi ýurduň daşary işler ministrleri Palestina sebitlerinde Ysraýyl tarapyndan amala aşyrylan prowokasiýa hereketleri barada bilelikde beýanat berdiler. Bu söz, Ysraýyl goşunynyň goragy astynda ekstremist göçüp gelenleriň Masjid al-Aqsa guran hüjümleri barada boldy. Ministrler şeýle hereketleriň halkara hukugynyň bozulýandygyny we kabul edip bolmajakdygyny aýtdy. Şol bir wagtyň özünde, Birleşen Milletler Guramasynyň kararlaryna we mukaddes ýerleriň statusyna garşydygy nygtaldy.

Mukaddes ýerleriň ýagdaýy we Haşimit adaty

Ysraýylyň Gündogar Iýerusalimdäki demografiki gurluşyny üýtgetmek baradaky tagallalaryna garşy çykan ministrler musulman we hristian mukaddes ýerleriniň eldegrilmesizligini goramagyň zerurdygyny mälim etdiler. Taryhy Haşimit halypalygynyň ähmiýeti bellendi we Metjit al-Aqsa statusynyň saklanmalydygy aýdyldy. Bu meselede Iordaniýanyň Gaznalar we Yslam işleri ministrliginiň çäginde işleýän Iýerusalim gaznalarynyň roly hem nygtaldy.

Ysraýyla duýduryş bermek we iki döwletli çözgüt çagyrmak

Ministrler Ysraýyldan şeýle düzgün bozmalary derrew bes etmegini islediler. Otherwiseogsam, bu hereketler sebitdäki dartgynlygy ýokarlandyrar we parahatçylyk tagallalaryna zyýan ýetirer diýip duýduryş berdiler. Şeýle hem, Palestina halkynyň öz ykbalyny kesgitlemek hukugy we garaşsyz Palestina döwletini döretmek ugrundaky halkara tagallalaryny goldaýandyklaryny mälim etdiler.

Halkara hukugynyň ähmiýeti

Beýannamada Ysraýylyň halkara kanunlaryna laýyklykda hereket etmelidigi aýdylýar. Ministrler Al-Aqsa metjidiniň taryhy we kanuny ýagdaýyna hormat goýulmalydygyny aýtdylar. Ysraýylyň basyp alnan ýerlerden çekilmelidigi we iki döwletli çözgüt esasynda hemişelik parahatçylygy ýola goýmalydygy aýdyldy.

Palestina halky bilen raýdaşlyk nygtaldy we 1967-nji ýyldaky serhetlere esaslanýan garaşsyz Palestina döwletini döretmek tagallalarynyň goldanylmalydygy ýene-de bir gezek tassyklandy. Bu nukdaýnazardan Arap Parahatçylyk Inisiatiwasynyň ähmiýeti görkezildi we adalatly we hemmetaraplaýyn parahatçylyk üçin halkara hyzmatdaşlygyň zerurlygy nygtaldy.

Netije we geljekdäki garaşyşlar

Netijede halkara jemgyýetçiliginiň sebitde durnuklylygy we parahatçylygy üpjün etmek üçin has täsirli çäreleri görmegine garaşylýar. Ysraýylyň halkara borçnamalaryny ýerine ýetirmegi we Palestina halkynyň hukuklarynyň ykrar edilmegi sebitdäki dartgynlygy azaltmak üçin möhümdir. Geljekde şeýle diplomatik başlangyçlaryň köpelmegi parahatçylyga bolan umytlary güýçlendirip biler.