Eastakyn Gündogardaky geosyýasy krizis, ýangyç bahalaryny Germaniýada rekord derejä çykardy

Eastakyn Gündogarda geosyýasy dartgynlygyň ýokarlanmagy we global energiýa üpjünçiligi baradaky aladalar Germaniýada ýangyjyň bahasynyň iň ýokary derejä ýetmegine sebäp boldy. German awtoulag kluby (ADAC) tarapyndan yglan edilen iň soňky maglumatlar, ýurtdaky nasos bahalarynyň rekord goýup, sürüjilere agyr maliýe ýüküni döredendigini ýüze çykardy.

Benzin we dizel bahalarynda ýazylan taryhy pik

ADAC-yň maglumatlaryna görä, Germaniýada iň köp ulanylýan benzin görnüşi bolan Super E10-nyň litr bahasy iň ýokary derejä ýetdi we ýekşenbe gününe çenli ortaça 2,273 ýewro ýetdi. Bu san, anna güni ýazylan bahanyň ýokarda 1,7 sent bolandygyny görkezýär.

Benzin bilen deňeşdirilende dizel (dizel) bahalarynda has agressiw ýokarlanmak tendensiýasy çekildi. Dynç günleri 3,5 sent ýokarlanan dizeliň ortaça litr bahasy ýekşenbe gününe çenli 2,404 ýewro hökmünde hasaba alyndy. Fuelangyjyň bahasynyň ýokarlanmagy esasanam soňky iki hepdede güýçlendi. ADAC-yň 30-njy awgustdaky maglumatlary bilen deňeşdirilende, E10 benziniň 12 sent arzan, dizel bolsa ýekşenbe günündäki bahadan 20 sent arzan.

Global nebit üpjünçiligi we geosyýasy krizisleriň täsiri

fuelangyjyň bahasynyň bu adatdan daşary ýokarlanmagynyň iň uly faktory, Eastakyn Gündogardaky çökgünlik we özara ar alyş çäreleri boldy. Hormuz bogazyndaky dartgynlygy azaltmak maksady bilen Ummanda Aýlag ýurtlary bilen Eýranyň arasynda meýilleşdirilýän Daşary işler ministrleriniň ýygnagynyň soňky minutda yza süýşürilmegi diplomatik kanallaryň petiklenmegi we bazarlarda töwekgelçilik derejesini ýokarlandyrmagy baradaky düşünjäni güýçlendirdi.

Mundan başga-da, dünýädäki iň uly çig nebit eksportçysy Saud Arabystanynyň möhüm Gündogar-Günbatar nebit geçirijisine pilotsyz hüjümler dünýä bazarlaryny sarsdyrdy. Hüjümlerden soň turbageçirijiniň wagtlaýyn ýapylmagy global nebit üpjünçiliginiň 4 göterimini göni töwekgelçilige saldy. Bu ösüşler bilen Brent nebitiniň halkara bazarlarynda barrel bahasy 108 dollara ýetdi.

Factorserli faktorlar we Federal hökümetiň yzyna gaýtaryş karary

Germaniýanyň içerki bazaryndaky bahalary ýokarlandyrýan ýene bir möhüm faktor, derýa gatnawynyň kesilmegi boldy. Mosturduň iň möhüm suw ýollaryndan biri bolan Reýn derýasyndaky suw derejesiniň rekord derejede peselmegi tankerleriň gatnawyny kesdi we transport çykdajylarynyň ýokarlanmagyna sebäp boldy. Bu ýagdaý nasos bahalaryna goşmaça ýük salýan nebiti gaýtadan işleýän zawodlardan içerki sebitlere ýangyç ibermegi kynlaşdyrdy.

Sürüjiler çykdajylaryň köpelmegi sebäpli hökümetden täze goldaw ýa-da salgyt azaldylmagyna garaşýandyklaryna garamazdan, Berliniň administrasiýasy tarapyndan negatiw jogap geldi. Germaniýanyň hökümeti ozal ýerine ýetirilen ýangyç arzanladyşynyň litr üçin 16,7 sent ýeňilleşdirilendigini, býudjetiň takmynan 1,6 milliard ýewro düşendigini we täze “ýangyç arzanladyşynyň” meýilleşdirilmeýändigini mälim etdi. Karz almak arkaly maliýeleşdirilýän giň maýa goýumlary we goranyş çykdajylary sebäpli býudjet defisitine eýe bolan hökümetiň täze salgyt azaltmak islemeýändigi aýdylýar. Energetika we çig mal bahalarynyň yzygiderli ýokarlanmagy, Germaniýada awgust aýynyň inflýasiýa derejesini ýokarlandyrdy we 2,9 göterime çenli ýokarlandyrdy.