Ebola epidemiýasy Afrikada giňelýär: 4 ýurtda 5 müňden gowrak ölüm boldy

Afrika Kesellere gözegçilik we öňüni alyş merkeziniň (Afrika CDC) baş müdiri Can Kaseýa, Bundibugyo görnüşli Ebola wirusynyň tutuş kontinentde ýaýrandygyny habar berdi. Kaseýa öz beýanatynda epidemiýanyň jemi dört Afrika ýurduna täsir edendigini aýtdy: Kongo Demokratik Respublikasy, Uganda, Keniýa we Nigeriýa.

Ebola epidemiýasyndaky ölüm we ölüm maglumatlary

Kongo Demokratik Respublikasynyň hökümeti tarapyndan 31-nji oktýabrda paýlaşylan resmi maglumatlara görä, ýurtda tassyklanan wakalaryň sany 10 müňden geçdi. Epidemiýanyň başyndan bäri ölenleriň sany 5 müňden geçdi. Afrika CDC wirusy materigiň üç dürli sebitinde işjeň ýaýraýandygyny we ýagdaýyň çynlakaýdygyny aýtdy.

epidemiýa garşy göreşde maliýeleşdirmegiň ýetmezçiligi

Sentýabr aýynda epidemiýa garşy göreşmek üçin halkara hyzmatdaşlar tarapyndan takmynan 2,9 milliard dollar nagt we şuňa meňzeş kömek wada berildi. Şeýle-de bolsa, Afrika CDC baş müdiri Kan Kaseýa bu berlen serişdeleriň üçden iki böleginiň entek geçirilmändigini aýtdy. Maliýeleşdirmegiň gijikdirilmegi epidemiýa garşy göreşde maşgalalaryň we saglygy goraýyş işgärleriniň birinji hatarda durýandygy mälim edildi.

Kongo Demokratik Respublikasynda, Uganda, Keniýada we Nigeriýada täsirli Bundibugyo görnüşli Ebola wirusy müňlerçe adamyň ölmegine we keselleriň sanynyň 10 müňden geçmegine sebäp boldy. Afrika CDC epidemiýanyň ýaýramagynyň öňüni almak üçin halkara gaznalarynyň gyssagly geçirilmelidigini we ähli taraplaryň haýal etmän bilelikde hereket etmelidigini aýtdy.

Epidemiýa garşy göreş wagtynda Afrika toparlarynyň ýolbaşçylary bilen lukmançylyk toparlarynyň, esasanam konflikt zolaklaryna ygtybarly elýeterliligini üpjün etmek üçin utgaşdyrylan işler alnyp barylýar. Saglyk howpsuzlygynyň umumy jogapkärçilikdigi nygtalsa-da, halkara jemgyýetçiligi tarapyndan wada berlen kömegi bermek we ýerli hökümetler bilen hyzmatdaşlygy dowam etdirmek epidemiýa garşy göreşmek üçin möhüm ädim hasaplanýar.

Netije

Ebola epidemiýasynyň dört ýurda ýaýramagy saglyk infrastrukturasynyň we adatdan daşary ýagdaýlara garşy göreş ukybynyň tutuş kontinentde näderejede gowşakdygyny görkezýär. Hususan-da, berlen serişdeleriň köpüsiniň entek bu ýurda ýetmändigi halkara kömeginiň tizleşdirilmelidigini we saglyk howpsuzlygy teswirnamalarynyň has netijeli durmuşa geçirilmelidigini görkezýär.

Epidemiýa gözegçilik edip bilmezlik diňe bir saglyk ulgamyna däl, eýsem sebitdäki sosial we ykdysady durnuklylyga-da howp salýar. Maglumatlar, jogabyň gijikdirilmegi pidalaryň gönüden-göni ýokarlanýandygyny we ýerli saglygy goraýyş işgärleriniň ýüküni agyrlaşdyrýandygyny açyk görkezýär.

Mümkin täsirler

Maliýe ýetmezçiligi dowam etse, wirusyň has köp sebitlere ýaýramagyna we keselleriň köpelmegine garaşylýar. Epidemiýanyň has zyýanly netijelere sebäp bolmagy ähtimal, esasanam saglygy goraýyş elýeterliligi çäkli sebitlerde.

Halkara kömeginiň öz wagtynda gelmegi saglygy goraýyş işgärlerini goramaga we epidemiýanyň ýaýramagyny azaltmaga gönüden-göni täsir edip biler. Sebitleýin hyzmatdaşlygy güýçlendirmek epidemiýanyň serhetaşa ýaýramagyny haýalladyp biler we uzak möhletde saglyk howpsuzlygy syýasatynyň üýtgemegine goşant goşup biler.