Palestina saglygy goraýyş ministri: 1,3 milliard dollar karzy hyzmaty çäklendirýär

Palestinanyň Saglyk ministri Abu Remezan, Müsüriň paýtagty Kairde geçirilen 3-nji Arap Hytaý Saglyk Hyzmatdaşlyk Forumynyň açylyş dabarasynda eden çykyşynda Palestina administrasiýasynyň ýüzbe-ýüz bolýan agyr maliýe krizisine we saglyk ulgamyna edýän täsirlerine baha berdi. Ministr Abu Remezan, Ysraýylyň Palestina salgyt gaznalarynyň saklanmagy netijesinde 1 milliard 300 million dollardan geçýän karz ýüküniň esasy saglyk hyzmatlarynyň dowamlylygyna çynlakaý howp salýandygyny mälim etdi.

Maliýe krizisi saglygy goraýyşa nähili täsir edýär?

Ebu Remezan Ysraýyl tarapyndan girizilen maliýe çäklendirmeleriniň hökümetiň we Saglygy goraýyş ministrliginiň öz borçlaryny ýerine ýetirmek ukybyny gönüden-göni gowşadýandygyny mälim etdi we barha artýan lukmançylyk we gumanitar zerurlyklary kanagatlandyrmakda uly kynçylyklaryň bardygyny aýtdy. Ministr saglygy goraýyş pudagynyň syýasy ýa-da ykdysady gapma-garşylyklaryň bir bölegi bolmaly däldigini aýtdy we bu ýagdaýyň esasy adam hukugy bolan saglygy goraýyş hyzmatlaryna elýeterliligiň öňüni alýandygyny aýtdy.

Gazadaky saglyk infrastrukturasy näme?

Ysraýylyň Gaza zolagynda eden hüjümleri sebäpli hassahanalaryň, saglyk merkezleriniň we infrastrukturanyň giňden weýran bolandygyny ýatladýan Abu Remezan, sebitiň ilatynyň taryhynda iň agyr gumanitar krizisleriň birine duçar bolandygyny aýtdy. Gazadaky saglyk ulgamynyň iş tükeniksiz derejesine ýetendigini belläp, ministr sebitde möhüm lukmançylyk enjamlary, enjamlar we ýangyç üpjünçiliginde uly krizisiň bardygyny aýtdy.

Palestinanyň Saglygy goraýyş ministri Abu Remezan 2026-njy ýylyň 8-nji noýabrynda Kairde eden çykyşynda Ysraýylyň salgyt gaznalarynyň saklanmagy we Gazanyň garşysyna edilen hüjümler sebäpli 1 milliard 300 million dollardan gowrak berginiň saglyk ulgamyny çökgünlige sezewar edendigini aýtdy. Saglygy goraýyş ministrliginiň Gazadaky maglumatlaryna görä, 2023-nji ýylyň oktýabr aýyndan bäri dowam edýän hüjümlerde 74 müňden gowrak adam öldi we 175 müňden gowrak adam ýaralandy.

Halkara hukugynyň çäginde saglygy goraýyş hyzmatlaryny goramak konflikt zolaklarynda esasy ynsanperwerlik jogapkärçiligi hasaplanýar. Palestina administrasiýasy, saglygy goraýyş pudagynda ýüze çykýan bu çuňlaşýan krizisi ýeňip geçmek üçin halkara jemgyýetçiliginiň goldawyna garaşýan bolsa-da, diplomatik başlangyçlar ynsanperwer kömegini bermek we sebitdäki saglyk infrastrukturasyny gowulandyrmak üçin dowam edýär. Saglyk hukugyny goramak üçin halkara guramalar tarapyndan bitarap gözegçilik we goldaw mehanizmini döretmek sebitdäki krizisi ýeňletmek üçin möhüm ädim hasaplanýar.

Netije

Maliýe çökgünligi we infrastrukturanyň ýok edilmegi, Palestindäki saglygy goraýyş ulgamynyň özbaşdak ýaşamak mümkinçiligini ýitirendigini görkezýär. Saglygy goraýyş hyzmatlaryny syýasy esas hökmünde ulanmak raýatlaryň ýaşamak hukugyny gönüden-göni nyşana alýan bir prosese öwrüldi.

Halkara jemgyýetçiliginiň dymmagy ýa-da ýeterlik derejede gatyşmazlygy saglyk krizisiniň gumanitar betbagtçylyga öwrülmegini çaltlaşdyrýar. Saglyk hukugyny goramak diňe bir ýerli dolandyryş meselesi däl, eýsem ähliumumy adamzat meselesi.

Mümkin täsirler

Maliýe krizisi dowam etse, Gazadaky we beýleki sebitlerdäki keselhanalarda dermanlaryň we lukmançylyk enjamlarynyň ýetmezçiligi sebäpli öňüni alyp boljak ölümleriň köpelmegine garaşylýar. Mundan başga-da, saglygy goraýyş işgärleriniň aýlyklaryny alyp bilmezligi ýa-da iş şertleriniň ýaramazlaşmagy, ökde saglygy goraýyş hyzmatlarynyň berilmegini kynlaşdyryp biler.

Halkara kömegi kesilse ýa-da kesilse, saglyk ulgamynyň çökmegi sebitde epidemiýa howpuny döredip biler we gumanitar krizisiň ölçeglerini has giň geografiýa ýaýradyp biler diýlip çaklanylýar.