Egeýdäki gizlin harby synag skandaly: Lavrio portundaky Gresiýa bilen Ysraýylyň arasyndaky howply hyzmatdaşlyk

Gresiýanyň metbugatynda aýyplanýan aýyplamalar Egeý deňziniň kenarlarynda alnyp barylýan gizlin we howply harby hyzmatdaşlygy ýüze çykardy. EFSYN gazetiniň "Gresiýanyň suwlarynyň çuňlugynda Ysraýyl söweş senagaty" ady bilen çap edilen habara görä, 16-njy martdan 20-nji mart aralygynda Gresiýanyň Lavrio portunda halkdan gizlenen harby tebigatyň suw synaglary geçirildi. Europeanewropa Bileleşiginiň gaznalary tarapyndan goldanýan bu işleriň daşky gurşawa we sebit ilatyna çynlakaý howp salýandygy mälim edildi.

UnderSec taslamasy we Port Howpsuzlygy Maskasyndaky işler

Göz öňünde tutulýan harby synaglaryň ilkinji gezek 2023-nji ýylda durmuşa geçirilen Suwasty Howpsuzlyk (UnderSec) atly Europeanewropa gözleg maksatnamasynyň çäginde geçirilendigi habar berildi. Lavrio, Walensiýa we Rawena ýaly strategiki Europeanewropa portlarynda deňiz tehnologiýalaryny ösdürmegi maksat edinýändigi resmi taýdan öňe sürlen bu taslama harby synaglardan soň geçirildi. Taslamanyň çäginde ýerine ýetirilen işleriň, aslynda port howpsuzlygyny üpjün etmek maksady bilen goranyş pudagy üçin gizlin synaglary öz içine alýandygy öňe sürülýär.

Ysraýyl söweş senagaty ägirtleri we howply materiallar hereketde

Täzeliklere ünsi çeken iň möhüm jikme-jiklikleriň biri synaglara gatnaşyjylardy. Germaniýa bilen ýakyn hyzmatdaşlykda hereket eden Ysraýylyň Goranmak ministrligi, Ysraýylyň döwlet goranyş senagatynyň iň uly aktýorlaryndan RAFAEL we Tel Awiw uniwersiteti bu gizlin gözleglerde esasy rol oýnady. Synag wagtynda TNT ýaly güýçli partlaýjy maddalaryň, daşky gurşawa we adamyň saglygyna aşa zyýanly zäherli we radioaktiw maddalaryň ulanylandygy öňe sürüldi. Bu howply maddalaryň ulanylmagy sebitdäki ekologiki deňagramlylygy bozup biler.

Daşky gurşaw rugsatlary ýerli halkdan alynmaýar we gizlenmeýär

Bäş gün dowam eden bu gizlin synaglaryň ýerli hökümetlere we sebitiň ilatyna hiç hili maglumat bermezden geçirilendigi nygtaldy. Zerur daşky gurşawa täsiri bahalandyrmazdan we resmi tassyklamalar bolmazdan ýerine ýetirilen işler, Lavrio portundaky deňiz biodürlüligine we suwasty durmuşyna gönüden-göni howp saldy. Beýleki tarapdan, habarda bu taslama gatnaşýan goranyş senagaty kompaniýasy RAFAEL-iň geçen dawa-jenjelleri hem ýatladyldy. Kompaniýanyň geçen ýyl Gazada bir palestinalynyň ömrüni ýitiren pursatlaryny düşürip, pilotsyz howa ulagynyň mahabat wideosynda mahabatlandyrýandygy mälim edildi.

Bu wakalar sebitdäki harby işjeňligiň derejesini ýene bir gezek sorag astyna aldy.