Elektrik bazaryna birikmekde we ulgam ulanylyşyny kadalaşdyrmakda düýpli üýtgeşmeler edildi

Energetika bazaryny düzgünleşdiriji edara (EPDK) tarapyndan taýýarlanan Elektrik bazaryny birikdirmek we ulgamy ulanmak düzgünine üýtgetmeler girizmek baradaky düzgünnama 2026-njy ýylyň 19-njy oktýabryndaky 33405 belgili resmi gazetde çap edilip güýje girdi. Düzgünnama elektrik bazarynda işleýän ulanyjylaryň baglanyşyk amallary, girew borçnamalary we ulgam ulanyş şertleri barada täze düzgünleri getirýär.

Göz öňünde tutulýan düzgünnama 2014-nji ýylyň 28-nji ýanwaryndaky 28896 belgili resmi gazetde çap edilen esasy düzgünnamanyň dürli makalalarynda giňişleýin täzelenmeleri öz içine alýar. Üýtgeşmeler ammar enjamlaryny döretmek isleýän alyjylaryň tehniki jogapkärçiligine, nesil ygtyýarnamasynyň eýeleriniň ulgamdan çykmak isleglerine we paýlaýyş kompaniýalaryna hödürlenýän kepillikleri hasaplamak usullaryna gönüden-göni täsir edýär.

Elektrik bazarynda işleýän edara görnüşli taraplar we sarp edijiler bu düzgünleriň çäginde görkezilen tehniki we maliýe borçnamalaryny ýerine ýetirmek üçin jogapkärçilik çekýärler. Degişli amallaryň dowam etdirilmegi we ýerine ýetiriş tagallalary Energetika bazaryny düzgünleşdiriji edara tarapyndan gözegçilik edilse-de, edara tarapyndan kesgitlenen kanunçylyk düzgünleri iş ýüzünde ýa-da dolandyryş işlerinde ýüze çykyp biljek islendik bozulmalar üçin esas hökmünde kabul edilýär.

Näme üýtgedi?

• Şertnamadan has ýokary kuwwatlylygy saklaýan desgalary gurmak isleýän sarp edijiler, tora elektrik energiýasynyň berilmeginiň öňüni alýan we bar bolan kuwwatdan ýokary bolmadyk awtomatiki güýç dolandyryş bölümlerini gurmaga borçly.
• Nesil ygtyýarnamasynyň eýelerine ygtyýarnamalary gutarmanka paýlaýyş ulgamyndan çykmak gadagan edilýär; Şeýle-de bolsa, geçiriş ulgamyna geçen ýagdaýynda porty üýtgetmek arkaly aýralyk haýyşyna rugsat berildi.
• Baglanyşyk şertnamasy amallarynda belli bir möhlet girizildi we şertnama gol çekilenden soň iň soňky otuz günüň içinde amallaryň tamamlanmagy talap edildi.
• Girew borçnamalary üçin elektron kepillik hatlarynyň ulanylmagy resmileşdirildi we on iş gününiň dowamynda girew ýokarlandyryş habarnamalaryna jogap bermek hökmanydyr.
• Girew hasaplamasynyň iň ýokary nyrhy, soňky 24 aýda töleglerini yzygiderli tölän we deslapky bolmadyk ulanyjylar üçin 1x bilen çäklenýär.

Kime degişlidir?

Bu düzgün, elektrik paýlaýyş ulgamyna birikdirilen nesil ygtyýarnamasyna eýe bolan ýuridiki şahslara, ulgam ulanyş şertnamasy bolan ulanyjylara we tora birikdirilen ammar gurmagy meýilleşdirýän ähli elektrik sarp edijilere gönüden-göni degişlidir.

täsirlilik

Düzgünnama 2026-njy ýylyň 19-njy oktýabrynda neşir edilmegi bilen güýje girdi. Düzgünleriň ýerine ýetirilmegi üçin Energetika bazaryny düzgünleşdiriji edaranyň prezidenti jogapkär.

Netije

Üýtgeşmeler, elektrik bazaryndaky howpsuzlygy ýokarlandyrmagy we maliýe düzgün-nyzamyny güýçlendirmegi maksat edinýär. Esasanam ammar enjamlaryna girizilen tehniki gözegçilik mehanizmleri, toruň durnuklylygyny saklamakda möhüm ädim hasaplanyp bilner.

Mundan başga-da, töleglerini yzygiderli töleýän ulanyjylar üçin girew borçnamalaryny ýeňilleşdirmek, bazara niýetli gatnaşyjylaryň maliýe ýüküni azaltmaga gönükdirilen gowulaşma hökmünde tapawutlanýar. Bu ýagdaý, bazar oýunçylarynyň arasynda töleg düzgüni üçin höweslendiriji faktor bolup biler.

Mümkin täsirler

Täze düzgünleriň elektrik bazaryndaky maýadarlar üçin has öňünden aýdylýan maliýe gurşawyny döretmegine garaşylýar. Hususan-da, girewi yzyna gaýtarmak baradaky wagtlaýyn madda gysga möhletde bazardaky nagt pul akymyny ýeňilleşdirip biler.

Şeýle-de bolsa, ammar gurmak isleýän sarp edijiler goşmaça tehniki enjam çykdajylaryna duçar bolarlar. Saklaýyş maýa goýumlarynyň meýilnamalaşdyryş döwründe has jikme-jik tehniki-ykdysady esaslandyryşlary talap edip biler.