Ygtyýar berilmedik elektrik öndürmek düzgünine üýtgetme: Uzakdan gözegçilik we tor düzgüni

Energetika bazaryny düzgünleşdiriji edara (EPDK) tarapyndan taýýarlanan Elektrik bazaryndaky ygtyýarnamasyz elektrik öndürmek düzgünine üýtgetmeler girizmek baradaky düzgünnama, 2026-njy ýylyň 19-njy oktýabryndaky 33405 belgili resmi gazetde çap edilmek bilen güýje girdi. Bu düzgünnama ygtyýarnamasyz elektrik öndüriji desgalaryň tor dolandyryşynda täze durmuşa geçiriş proseduralaryny, gyssagly görkezmeleri we tor ýörelgelerini kesgitleýär.

Üýtgeşme bilen, elektrik paýlaýyş kompaniýalary we paýlaýyş ygtyýarnamasynyň eýesi Guramaçylykly senagat zolaklary (OIZ) we senagat zolaklary (EB), deňagramly energiýa bazary çäginde berlen gyssagly görkezmeleri ýerine ýetirmek üçin käbir ygtyýarnamasyz önümçilik desgalaryny uzakdan dolandyryp bilerler. Mundan başga-da, önümçilik we sarp ediş desgalarynyň bir paýlaýyş sebitinde ýerleşýän, ýöne dürli nokatlarda ýerleşýän ýagdaýynda içerki sarp ediş mukdaryny öwezini dolmak üçin täze hasaplama usullary kesgitlenildi.

Bu işiň dowamynda, ygtyýarnamasyz öndürijilere Geňeş tarapyndan tassyklanan umumy düzgünlere laýyklykda bar bolan baglanyşyk şertnamalaryna täzeden seretmek üçin 60 günlük arza berildi. Bu döwürde ulanylmaýan desgalar üçin häzirki şertnamanyň düzgünleri güýje girer. Degişli desgalaryň eýelerine gyssagly duýduryşlary we tehniki laýyklyk amallaryny we jogapkär üpjünçilik kompaniýalarynyň üsti bilen hasap-faktura amallaryny ýerine ýetirmek möhümdir.

Näme üýtgedi?

• Distribution kompaniýalaryna gyssagly görkezmeleri ýerine ýetirmek üçin ygtyýarnamasyz desgalary uzakdan gözegçilik etmek ygtyýary berildi.
• Adatdan daşary ýagdaý gutarandan soň 15 minutyň içinde öndürijä habar bermek hökmany edildi.
• Baglanyşyk şertnamalaryna täzeden garamak üçin 60 gün möhlet berildi we käbir jeza şertleriniň 2027-nji ýylyň 30-njy apreline çenli ulanylmajakdygy mälim edildi.

Kime degişlidir?

Düzgünnama, elektrik bazaryny deňagramlaşdyrmak we hasaplaşyk düzgünnamasynyň çäginde ygtyýarnama berilmedik elektrik öndürýän, elektrik paýlaýan kompaniýalara we paýlamak ygtyýarnamasy bolan OIZ / EB operatorlaryna gönüden-göni degişlidir.

täsirlilik

Düzgünnama 2026-njy ýylyň 19-njy oktýabrynda çap edilenden soň güýje girdi.

Netije

Düzgünnamanyň üýtgemegi, elektrik ulgamynyň durnuklylygyny ýokarlandyrmak üçin ulgam operatorynyň ygtyýarnamasyz desgalara gatyşmak güýjüni ýokarlandyrmagy maksat edinýär. Hususan-da, gyssagly görkezmeleriň ýerine ýetirilmegini talap etmek we ýerine ýetirilmedik halatynda maliýe sanksiýalaryny girizmek önümçilik desgalarynyň tor dolandyryşy bilen has toplumlaýyn işlemelidigini görkezýär.

Öçürmek prosesinde edilen düşündiriş, içerki sarp ediş hasaplamalarynda desgalaryň eýeleriniň ýüzbe-ýüz bolýan näbelliliklerini ýok etmegi maksat edinýär. Bu ýagdaý öndürijilerden öz sarp edişlerini has netijeli dolandyrmagy talap edýän bir prosese başlaýar.

Mümkin täsirler

Uzakdan dolandyryş edarasyny bermek, set operatorlaryna adatdan daşary ýagdaýlarda has çalt jogap bermäge mümkinçilik bermek bilen elektrik üpjünçiliginiň howpsuzlygyna goşant goşup biler. Şeýle-de bolsa, bu ygtyýarnamasyz önümçilik desgalarynyň iş prosesinde tehniki infrastruktura täzelenmelerini talap edip biler.

Täze hasaplaşyk we hasaplaşyk düzgünleri öndürijileriň çykdajy gurluşyna gönüden-göni täsir edip biler, esasanam sarp ediş desgalary bolmadyklara. Jeza şertleriniň 2027-nji ýylyň 30-njy apreline çenli ulanylmajakdygy önüm öndürijiler üçin uýgunlaşma prosesi üçin geçiş döwrüni üpjün edip biler.