Emeli intellekt ykdysadyýeti güýçlendirer, ýöne girdejiniň adalatlylygyna howp salýar: Antropikadan täsirli hasabat

Emeli intellekt tehnologiýalarynyň durmuşymyza çalt ornaşdyrylmagy dünýä ykdysadyýetinde rewolýusiýa üýtgeşmelerine gapy açýar. ABŞ-da ýerleşýän emeli intellekt başlangyjy Ykdysadyýet topary tarapyndan taýýarlanan "Ykdysady gelejek ssenarileri" atly tehniki hasabat, bu üýtgeşmäniň ösüşini we paýlanyş ölçeglerini ajaýyp maglumatlar bilen açýar. Gözleg, emeli intellektiň ykdysady ösüşi görlüp-eşidilmedik derejä çenli ýokarlandyrmak mümkinçiliginiň bardygyny görkezýän hem bolsa, girdejiniň paýlanyşda düýpli deňsizligi döredip, akýagyz işçiler üçin taryhy iş ýitgilerine sebäp bolup biljekdigini duýdurýar.

Radikal ssenariýa: Ak ýaka işinde 15 göterim ösüş we uly krizis

Hasabat, işleriň hemmesiniň diýen ýaly awtonom ulgamlar tarapyndan ýerine ýetirilýän iň aşa ssenariýany seljerýär. Bu ssenariýa görä, emeli intellektiň giňden ulanylmagy bilen ABŞ-da ýyllyk jemi içerki önümiň (JIÖ) ösüşiniň rekord derejä 15 göterime ýetip biljekdigi we ykdysadyýetiň her 5 ýylda takmynan iki esse ýokarlanjakdygy çaklanylýar. Häzirki ykdysady gurluşda milli önümçilik bahasynyň 60 göterimi zähmet (işçiler), 40 göterimi maýa gidýär. Emma emeli intellekt; In radicalenerler, programma üpjünçiligini döredijiler, aklawçylar we buhgalterler ýaly stol esasly maglumat işgärleriniň iş prosesinde adam görkezijilerini galdyrýan bu düýpli ssenariýada, bar bolan balanslar doly bozulýar.

Bu düýpli çaklamada, ABŞ-nyň jemi içerki önümi emeli intellektsiz çaklamalar bilen deňeşdirilende 32,4 köpelip, 44,4 trillion dollar bolar diýlip çaklanylýar. Şeýle-de bolsa, bu uly ösüşe garamazdan, işsizligiň umumy derejesi adaty ykdysady çökgünlikden has ýokary bolup, 12 göterime ýeter diýlip çaklanylýar. Ak ýakaly işleriň 20 göterimden gowrak azalmagyna we bu toparyň aýlyk haklarynyň 10 göterimden gowrak azalmagyna garaşylýar. Girdejini paýlamakda zähmetiň paýy 45,2 göterime çenli azalýar, kapitalyň paýy bolsa 14,8 bal ýokarlanyp, 54,8 göterime çenli ýokarlanýar. Bu, ykdysadyýetiň üçden bir bölegi össe-de, emeli intellektiň düýbünden ýok bolan senarisinde işgärlere tölenýän umumy aýlyk mukdarynyň derejesinden ýokary bolup bilmejekdigini aç-açan görkezýär.

Orta we ähmiýetli ssenariýler: Bazarlarda gözegçilik edilýän üýtgeşiklik

Gözleg, emeli intellektiň täsiri has çäkli bolan beýleki alternatiw ssenariýalary hem ara alyp maslahatlaşýar. AI iň pes täsirli "orta ssenariýa" modelinde, AI ykdysadyýete degişli meseleleriň bary-ýogy 4 göterimini öz üstüne alýar, ABŞ-nyň jemi içerki önümi AI bolmadyk dünýä bilen deňeşdirilende 1,6 göterim ýokarlanyp, 34,1 trillion dollar bolar diýlip çaklanylýar. Bu ssenariýada, iş we işsizligiň derejesi taryhy kadalaryň çäginde galar we emeli intellekt geçmişdäki global internet ynkylaby ýaly bazarlary kem-kemden üýtgeder.

Emeli intellektiň maglumatlara gönükdirilen ak ýakaly iş prosesleriniň takmynan ýarysyny özbaşdak alýan orta möhletli "görnükli ssenariýanyň" içinde ABŞ-nyň jemi içerki önüminiň esasy ssenariýadan 8,3 göterim ýokarlap, 36,3 trillion dollara ýetmegine garaşylýar. Bu etapda umumy işsizlik derejesiniň 4,6-5 göterime barabar boljakdygy, maglumat pudagynda iş üpjünçiliginiň takmynan 4 göterim azaljakdygy we ak ýakalaryň aýlygy durgunlygy çak edilýär. ABŞ-nyň takmynan 11 müň ululary bilen geçirilen gözleg, köpçüligiň umumy garaşýan zatlarynyň bu orta ssenariýa bilen gabat gelýändigini görkezýär.

Gök ýakaly işçiler gymmatlyk gazanýarlar we Elon Muskyň "Ekstremal ssenariýa" çaklamasy

Model haýsy ssenariýa ýüze çyksa-da, emeli intellektden alnan ykdysady girdejileriň emeli intellekt modellerine, maglumatlara we hasaplaýyş çeşmelerine eýe bolan maýa eýeleriniň elinde jemlenjekdigini aç-açan açýar. Başga bir tarapdan, emeli intellekt bilen gönüden-göni çalşyp bolmaýan tehnikler, elektrikler ýa-da şepagat uýalary ýaly fiziki güýçlere we adam gatnaşyklaryna esaslanýan hünär toparlarynda aýlyk haklarynyň ýokarlanmagynyň mümkindigi we bu işleriň has gymmatly bolup biljekdigi aýdylýar.

Anton Korinek , Çarlz Jones , Szymon Saçer , Tess Kotter we Piter MakKrory tarapyndan işlenip düzülen bu modeliň takyk çaklama däldigi we ykdysady krizisler, maliýe çökgünlikleri, hökümet syýasaty we robot pudagyndaky beýleki öňegidişlikleri öz içine almaýandygy nygtalýar. Antropik ykdysatçy Piter MakKrory bu ssenariýalaryň gutulgysyz geljegi aňlatmaýandygyny we esasy maksat edaralaryň we hökümetleriň geljekdäki töwekgelçiliklere garşy dogry strategiki meýilnamalary düzüp biljekdigini üpjün etmekden ybaratdygyny aýtdy.

Beýleki tarapdan, meşhur milliarder Elon Musk ýyllyk 15 göterim ösüşini çaklaýan Antropikanyň aşa ssenariýasynyň, adamoid robotlarynyň köpçülikleýin önümçiliginiň başlamagy bilen “hökman amala aşjakdygyny” öňe sürýär. G20 innowasiýa ministrleriniň ýygnagynda onlaýn çykyşynda Musk emeli intellekt we robotika pudagynda öndürijiligiň ýokarlanýandygyny görkezdi we emeli intellektiň dünýä ykdysadyýetini 20-30 göterim ýokarlandyrjakdygyny çaklaýandygyny aýtdy.