Energiýa iberişleri Hormuz bogazynda bir kynçylyk döredýär: LNG tranzitlerinde 92 göterim köpçülikleýin çökmek

Global energiýa söwdasynyň iň möhüm tranzit nokatlaryndan biri bolan Hormuz bogazy, Eastakyn Gündogarda güýçlenýän harby dartgynlylykdan soň taryhy durgunlyk döwrüni başdan geçirýär. ABŞ-nyň Energetika Maglumat Dolandyryşy (EIA) tarapyndan ýaýradylan iň soňky maglumatlar sebitdäki konfliktleriň global nebit we suwuklandyrylan tebigy gaz (LNG) iberilmegini ysmaz edendigini ýüze çykardy. ABŞ / Ysraýyl-Eýran urşunyň başlanmagy bilen strategiki suw ýolundaky energiýa hereketi diýen ýaly togtady.

Nebit iberişinde 77 göterim aşak düşmek

EIA-nyň maglumatlaryna görä, 2025-nji ýylyň soňky çärýeginde Hormuz bogazyndan gündelik nebit iberilmegi 21,6 million barrele derejesinde boldy. Şeýle-de bolsa, sebitde başlanan harby işjeňlik we konflikt gurşawyndan soň bu mukdar ýylyň ikinji çärýeginde günde 4,9 million barrele çenli azaldy. Bu düýpli pese gaçmak bilen, Hormuz bogazyndan geçýän nebitiň mukdarynda 77 göterim ýitgi hasaba alyndy. Global nebit üpjünçiliginiň gany bolan bu ugurdaky gysyş, energiýa bazarlarynda çynlakaý aladalary döredýär.

LNG iberişleri Taryhdaky iň agyr urga sezewar boldy

Hormuz bogazyndaky howpsuzlyk krizisinden iň agyr zarba alan energiýa elementi suwuklandyrylan tebigy gazdy (LNG). Şol döwürde Bosforda gündelik LNG akymy 10,5 milliard kub futdan 800 million kub futa çenli azaldy. LNG transportynyň bu taryhy pese gaçmagy, iberiş nyrhlarynyň 92 göterim pese gaçandygyny aňladýar. Hünärmenler LNG tankerleriniň alternatiw ugurlara ýüz tutmagy ýa-da iberilmegini düýbünden togtatmagy global gazyň bahasyna uzak möhletleýin basyş edip biljekdigini aýdýarlar.

Global energiýa howpsuzlygy we Hormuzyň strategiki ähmiýeti

Hormuz bogazyndaky bu adatdan daşary pese gaçmalar strategiki taýdan möhüm ýoluň global energiýa howpsuzlygy üçin möhümdigini ýene bir gezek subut etdi. LNG akymlarynyň düýpgöter peselmegi, gaz daşamagyň nebitden has köp deňiz howpsuzlygy töwekgelçiligine sezewar bolýandygyny görkezýär. Eastakyn Gündogarda geosyýasy töwekgelçilikleriň gitdigiçe güýçlenmegi bilen, energiýa koridorlaryndaky bu bökdençligiň global üpjünçilik zynjyryna hemişelik zeper ýetmeginden gorkulýar.