Ermenistan bilen Azerbaýjanyň arasynda ýer çalşygy we parahatçylyk prosesi gepleşikleri dowam edýär

Ermenistanyň Daşary işler ministri Ararat Mirzoýan Ermenistan bilen Azerbaýjanyň arasynda dowam edýän parahatçylyk şertnamasy gepleşiklerinde anklaw we anklaw sebitleri baradaky gepleşikleriň bu päsgel bermändigini aýtdy. Sowet Soýuzynyň döwründen miras galan serhet meselelerini çözmäge gönükdirilen iki ýurduň arasyndaky diplomatik gatnaşyklar sebitleýin durnuklylygy üpjün etmek maksady bilen dowam edýär.

exchangeer çalşygy üçin referendum zerurmy?

Ermeni Daşary işler ministri Ararat Mirzoýan serhet liniýasyndaky tehniki kynçylyklary görkezdi we mümkin bolan sebit alyş-çalyş prosesiniň referendumy talap etjekdigini aýtdy. Mirzoýan, "Anklawlar we eksklawlar, iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklar gaty gowy derejede bolsa-da, amaly amallary tehniki taýdan kynlaşdyrýar" -diýdi we parahatçylyk gözýetiminiň çäginde çözgüt gözlemegiň dowam edýändigini aýtdy.

Nikol Paşinýan ýer çalşmak üçin haýsy teklip hödürledi?

Ermenistanyň premýer-ministri Nikol Paşinýan iki ýurduň arasyndaky parahatçylyk gepleşiklerinde ýer çalşygy meselesiniň ara alnyp maslahatlaşylandygyny tassyklady we serhediň iki tarapynda anklawlaryň ýa-da anklawlaryň bolmaly däldigini öňe sürdi. Paşinýan, Azerbaýjan bilen Ermenistanyň deň ölçegdäki ýer çalşygyny amala aşyrmalydygyny aýtdy we serhet jedellerini hemişelik çözmegi maksat edinýändiklerini aýtdy.

Ermenistan bilen Azerbaýjanyň arasynda parahatçylyk we serhet kesgitlemek gepleşikleri 2020-nji ýylda Ikinji Garabag söweşinden soň güýçlendi. SSSR döwründen administratiw serhetlerden emele gelen jübütler iki ýurt üçin tehniki we maddy-tehniki kynçylyklary döretmegini dowam etdirýär.

Serhet kesgitlemek prosesi halkara hukugy we ikitaraplaýyn diplomatik kanallar arkaly amala aşyrylýar. Taraplar parahatçylyk şertnamasynyň çäginde anklaw (başga bir ýurduň çägindäki sebit) we anklaw (bir ýurda birikdirilen, emma ýer baglanyşygy bolmadyk) meselelerini ara alyp maslahatlaşmagy dowam etdirýärler. Bu prosesiň gidişi, iki ýurduň içerki hukuk mehanizmleri we mümkin bolup biljek referendumlar arkaly emele geler.

Netije

Ermeni we Azerbaýjan administrasiýalarynyň parahatçylyk şertnamasynyň çäginde dowamly serhet meselelerini çözmek islegini görkezendiklerine düşünilýär. Tehniki kynçylyklara garamazdan ýer çalşygy opsiýasyny stoluň üstünde saklamak, iki tarapyň hem serhet howpsuzlygyny we maddy-tehniki bitewiligini üpjün etmekde pragmatiki çemeleşýändigini görkezýär.

Bu prosesiň referendum ýaly demokratik mehanizmler tarapyndan goldanjakdygy, mümkin bolan şertnamanyň sosial kanunylygyny ýokarlandyrmagy maksat edinýär. Bu ýagdaý serhet jedelleriniň diňe bir tehniki mesele bolman, eýsem syýasy ylalaşyk meselesidigini hem görkezýär.

Mümkin täsirler

swer çalşygyny gazanmak serhet liniýalarynda maddy-tehniki we administratiw päsgelçilikleri aradan aýyrmak bilen iki ýurduň serhet howpsuzlygyny ýokarlandyryp biler. Bu ösüş sebitdäki dartgynlygy azaltmak we parahatçylyk şertnamasyna gol çekmek ugrundaky prosesi çaltlaşdyryp biler.

Şeýle-de bolsa, referendum prosesleriniň jemgyýetde dürli reaksiýalara sebäp boljakdygyna we syýasy jedelleriň döremegine garaşylýar. Serhetýaka sebitlerde ýaşaýan adamlaryň gündelik durmuşy we emläk hukuklary, edilmeli düzgünlere gönüden-göni täsir edip biler.