Erzurum halk aýdymlary we geografiki baýlyklar

Erzurum halk aýdymlary: Geografiki baýlygyň melodiki kartasy

Erzurum halk aýdymlarynyň geografiki we medeni baýlygy Adem Karakanyň gözlegleri bilen ýüze çykýar.

Fatih Mehmet HAN 17 Mayıs 2026, 07:24

5 0

Erzurum halk aýdymlarynyň geografiki we medeni baýlygyny ýüze çykarmak isleýänler üçin ajaýyp gözleg Alanya Alaadin Keykubat uniwersitetinden Adem Karaca tarapyndan geçirildi. "Peýzacapey aýdym aýtmak: Erzurum halk aýdymlarynda kosmosyň wekili bolmagy üçin aýdym-saz geografiýasy derňewi" ady bilen geçirilen gözleg Erzurum halk aýdymlarynyň geografiki elementlerini çuňňur gözden geçirdi we bu elementleriň sebite mahsus aýratynlyklary näderejede görkezýändigini görkezdi. Antologiýasynda 288 Erzurum halk aýdymyny analiz etdi. Gözleg, halk aýdymlarynda bar bolan geografiki elementleri öwrenýär; Fiziki geografiýa, geografiki astronomiýa, adam we ykdysady geografiýa we sebit geografiýasy sözbaşylaryna bölünýändigini görkezýär. Bu elementler daglar, howa şertleri, ösümlikler, haýwanlar we ykdysady işler ýaly köp geografiki elementleri öz içine alýar. Mundan başga-da, däp-dessurlar, iýmit we egin-eşik medeniýeti, ilat we durmuş we adam we ykdysady geografiýa nukdaýnazaryndan mowzuklar halk aýdymlarynda-da esasy orun eýeleýär. Erzurumyň taryhy we geografiki geçiş nokady hökmünde möhüm roly halk aýdymlaryna çuňňur goşant goşýar, bu bolsa olary gymmatly dilden aýdylýan medeni arhiw edýär.

Halk aýdymlarynda giň geografiki gözýetimler

Adem Karaca tarapyndan halk aýdymlarynyň Erzurumda we ondan ozal giň geografiki sebiti öz içine alýandygy nygtaldy. Bu işler ýerli gurşawy, goňşy sebitler we iri şäherler bilen baglanyşyklary açýar. Bu, halk aýdymlarynyň diňe bir ýerli däl, eýsem taryhy we geografiki gatlaklary hem öz içine alýan giňişleýin habarlylygy görkezýändigini görkezýär.

Halk aýdymlarynda fiziki geografiýanyň orny

Gözlegiň möhüm netijelerinden biri, Erzurum halk aýdymlarynyň ýygy-ýygydan fiziki geografiýa elementleri bilen iş salyşmagydyr. Halk aýdymlarynyň esasy mowzuklaryndan daglyk topografiýa, howanyň howasy we sähra ösümlikleri ýaly elementler bar. Bu elementler halk aýdymlarynyň giňişlik we daşky gurşaw maglumatlarynyň hazynasydygyny subut edýär. Mundan başga-da, halk aýdymlarynda howa, ösümlik we haýwan geografiýasy ýaly mowzuklary diňe bir fon hökmünde däl-de, eýsem merkezi kyssa elementi hökmünde ulanýan ýaly görünýär. Bu, fiziki gurşawyň halk aýdymlarynda kyssa we duýgynyň merkezinde ýerleşýändigini görkezýär. Erzurumyň geografiki hakykaty halkyň köpçülikleýin aňyna çuňňur ornaşypdyr.

Erzurum halk aýdymlarynyň bu baý geografiki we sosial-medeni mazmuny, halk döredijiligi we geografiýa bilimi ýaly ugurlarda hakyky we täsirli okuw materialy hökmünde ulanmak mümkinçiligine eýedir. dünýä we medeni gözlegler. Geljekde şeýle gözlegleriň köpelmegine we halk aýdymlarynyň bilim pudagynda has köp ulanylmagyna garaşylýar. Erzurumyň halk aýdymlary halkyň geografiki we medeni mirasyny geljek nesillere geçirmekde möhüm rol oýnap biler.