Eýrandan ABŞ-nyň gabawyna çenli nebit garşylygy: Eksport gizlin ýollar arkaly dowam edýär

Tähran administrasiýasynda nebit eksporty babatynda düýpli tapawut bar. Eýranyň nebit ministri Muhsin Paknejad öz deňiz gabawyna we Amerikanyň Birleşen Ştatlary (ABŞ) tarapyndan girizilen sanksiýalara garamazdan, nebit eksportyny tutanýerlilik bilen dowam etdirýändigini habar berdi. Paknejadyň aýdanlary, Eýranyň Merkezi bankynyň prezidenti Abdul Naser Himmetiniň ýakynda eden pessimist sözlerinden soň boldy.

Eýranda ýerleşýän "Jamaran" habar saýty bilen söhbetdeşlikde Nebit ministri Paknejad Merkezi Bankyň häkimi Himmetiniň "Biz nebit eksport etmeýäris" diýen köpçülige aýdan sözlerine göni jogap berdi we nebit söwdasynyň gizlin amallar bilen dowam edýändigini aýtdy.

Ministr Paknejadyň "Strategiki gizlinlige" ünsi

Nebit iberilişiniň howpsuzlygy sebäpli jikme-jiklik bermekden gaça durýan Nebit ministri Paknejad, amal amallaryny gizlin saklamagyň milli borçdygyny aýtdy. Paknejad: "Jikme-jikliklere girmerin, sebäbi bu maglumatlar aýan edilse, duşmanlarymyz bize garşy ulanarlar. Şeýle-de bolsa, men muny köp aýdyp bilerin: territorial suwlarymyzyň daşyndaky uzak suwlarda, ýagny müşderilere fiziki taýdan satmak nukdaýnazaryndan satuwymyz üznüksiz dowam edýär."

ABŞ-nyň deňiz gabawy sebäpli satuw mukdarynyň käbir azalandygyny boýun alan ministr Paknejad, muňa garamazdan eksport koridorlaryny açyk saklamak üçin her dürli çäreleri görendiklerini we bu prosesi üns bilen dowam etdirjekdiklerini aýtdy.

Merkezi bankyň häkimi Himmetiniň "Nol eksport" talaby

Eýranyň hökümetiniň içindäki döwülmegi ýüze çykaran ösüş, Merkezi bankyň häkimi Abdulnasser Himmetiniň 20-nji awgustda eden çykyşy bilen başlandy. Himmeti gatnaşan bir programmasynda ýurduň ykdysady ýagdaýyna baha berende, nebit girdejileriniň doly kesilendigini öňe sürdi.

Himmeti öz beýanatynda "Katarlylar ýa-da Yraklylar bilen duşuşanymyzda, girizilen sanksiýalar sebäpli hatda öz eksportynyň hem nola düşendigini aýdýarlar. Netijede ýagdaý biziň üçin üýtgeşik däl; häzirki wagtda nebit eksport edip bilmeris. Bu hakykat, ýöne bu ssenariýany öňünden görüpdik". Bu söz Tähranyň sanksiýalara garşy durmak ukybynyň bozulandygy hökmünde düşündirildi.

Hormuz bogazynda güýç göreşi we Hytaý faktory

Waşington administrasiýasy, ömrüniň gany bolan Eýranyň nebit girdejilerini doly kesmek üçin uzak wagt bäri sebitde güýçli "deňiz gabawyny" amala aşyrýar. ABŞ-nyň Harby deňiz güýçleri tankerleriň Eýranyň portlaryna, şeýle hem Eýranyň söwda gämileriniň Hormuz bogazyndan geçmeginiň öňüni almak üçin berk barlaglar geçirýär.

Bu basyşlara garamazdan Tähran energiýa söwdasyny dowam etdirmek üçin alternatiw usullary ulanýar. Hytaý, ABŞ-nyň sanksiýalaryndan geçýän Eýranyň iň uly nebit müşderisi. Pekin administrasiýasy ABŞ-nyň birtaraplaýyn sanksiýalaryny ykrar etmeýär we gizlin tanker flotlary we dürli töleg usullary bilen Eýrandan arzanladylan çig nebit satyn almagyny dowam etdirýär.