İrandan ABŞ-ın blokadasına neft müqaviməti: İxrac gizli marşrutlarla davam edir

Tehran administrasiyasında neft ixracı ilə bağlı nəzərəçarpacaq fikir ayrılığı var. İranın neft naziriMuhsin Paknejad ölkəsinin sıx dəniz blokadası və Amerika Birləşmiş Ştatlarının (ABŞ) tətbiq etdiyi sanksiyalara baxmayaraq, neft ixracatını qətiyyətlə davam etdirdiyini açıqlayıb. Paknejadın bəyanatı İran Mərkəzi Bankının prezidenti Əbdül Nasir Himmetinin bu yaxınlarda verdiyi bədbin bəyanatlardan dərhal sonra verilib.

İranda fəaliyyət göstərən "Jamaran" xəbər saytına danışan neft naziri Paknejad Mərkəzi Bankın sədri Himmetinin geniş şəkildə açıqlanan "Biz heç bir neft ixrac etmirik" bəyanatına birbaşa cavab verib və neft ticarətinin gizli əməliyyatlarla davam etdiyini vurğulayıb.

Nazir Paknejadın "Strateji məxfiliyə" vurğusu

Neft daşımalarının təhlükəsizliyinə görə təfərrüatları açıqlamaqdan yayınan neft naziri Paknejad əməliyyat proseslərini gizli saxlamağın milli bir öhdəlik olduğunu bildirib. Paknejad, "Mən təfərrüatlara varmayacağam, çünki bu məlumat açıqlansa, düşmənlərimiz bundan bizə qarşı istifadə edəcəklər. Ancaq bu qədərini deyə bilərəm: Bizim ərazi sularımızdan kənarda yerləşən uzaq sularda neft satış prosesimiz, yəni müştərilərə fiziki çatdırılma baxımından satışlarımız fasiləsiz olaraq davam edir."

ABŞ-ın dəniz blokadası səbəbiylə satış həcmində müəyyən azalmaların olduğunu qəbul edən nazir Paknejad, buna baxmayaraq, ixrac dəhlizlərini açıq saxlamaq üçün hər cür tədbir gördüklərini və prosesi diqqətlə izləməyə davam edəcəklərini əlavə etdi.

İran hökumətindəki çatları gözə çarpdıran inkişaf Mərkəzi Bankın sədri Əbdülnasir Himmetinin avqustun 20-də verdiyi açıqlamalarla başladı. Himmeti qatıldığı proqramda ölkənin iqtisadi vəziyyətini qiymətləndirərkən neft gəlirlərinin tamamilə kəsildiyini iddia etdi.

Himmeti açıqlamasında, "Qətərlilər və ya iraqlılarla görüşəndə, tətbiq edilən sanksiyalara görə hətta öz ixracatlarının belə sıfıra düşdüyünü bildirirlər. Nəhayət, bizim üçün də vəziyyət fərqli deyil; hazırda heç bir neft ixrac edə bilmirik. Bu, reallıqdır, amma biz bu ssenarini əvvəlcədən görmüşdük" dedi. Bu bəyanat Tehranın sanksiyalara qarşı müqavimət qabiliyyətinin pozulduğu kimi şərh edilib.

Hakimiyyət Mübarizəsi və Hörmüz Boğazında Çin Faktoru

Vaşinqton administrasiyası İranın can damarı olan neft gəlirlərini tamamilə kəsmək üçün uzun müddətdir ki, regionda intensiv “dəniz blokadası” həyata keçirir. ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri tankerlərin İran limanlarına girib-çıxmasının, eləcə də İran ticarət gəmilərinin Hörmüz boğazından keçməsinin qarşısını almaq üçün ciddi yoxlamalar həyata keçirir.

Bütün bu təzyiqlərə baxmayaraq, Tehran enerji ticarətini davam etdirmək üçün alternativ yollardan istifadə edir. Çin ABŞ sanksiyalarından yan keçən İranın ən böyük neft müştərisidir. Pekin administrasiyası ABŞ-ın birtərəfli sanksiyalarını tanımır və gizli tanker parkı və müxtəlif ödəniş üsulları ilə İrandan güzəştli xam neft almağa davam edir.