Eýrandan gelen talap: ABŞ Darhowin atom elektrik stansiýasynyň gurluşygyny nyşana aldy

Eýran bilen ABŞ-nyň arasyndaky dartgynlyk ýadro desgalary meselesinde täze ölçege geçdi. Eýranyň Atom Energiýasy Guramasynyň resmi beýanynda Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň güýçleriniň ýurduň günorta-günbatar böleginde ýerleşýän Huzestan welaýatynyň Darhowin sebitinde gurulýan ýadro desgasyna hüjüm edendigi habar berildi. Bu gyzgyn ösüş sebitdäki harby we syýasy işjeňligi iň ýokary derejesine çykardy.

Halkara hukugyny bozmakda aýyplama we ilkinji reaksiýalar

Göz öňünde tutulýan hüjüm barada jikme-jiklikler Eýranyň Atom Energiýasy Guramasynyň ABŞ-da ýerleşýän sosial media platformasyndaky X hasabynyň üsti bilen halka mälim edildi. Beýanatda ABŞ-nyň harby elementleriniň Darhowindäki gurluşyk meýdançasyna gönüden-göni gönükdirilendigi aýdylýar. Tähran administrasiýasy nyşana alnan desganyň tutuşlygyna parahatçylykly maksatlar üçin gurlandygyny aýtdy.

Şeýle hem beýannamada göz öňünde tutulýan ýadro desgasynyň Halkara Atom Energiýasy Guramasy (IAEA) -yň gözegçiligi astyndadygy bellenildi. Parahatçylykly ýadro çäreleriniň alnyp barylýan merkeze harby hüjümiň halkara hukugynyň aç-açan bozulmagy we dünýä derejesinde edilen çynlakaý jenaýatdygy we halkara jemgyýetçiligine çagyryş edilendigi mälim edildi.

Darhowin atom elektrik stansiýasy taslamasynyň jikme-jiklikleri we bahasy

Hüjüm edilen Karun ýadro desgasy diýlip hem atlandyrylýan Darhowin taslamasy, Eýranyň energiýa görüş nukdaýnazaryndan strategiki ähmiýete eýe. Sebitiň energiýa zerurlyklaryny kanagatlandyrmak üçin niýetlenen 300 megawatt kuwwatly ýadro desgasynyň gurluşygy resmi taýdan 2022-nji ýylyň dekabrynda başlandy.

Öňdebaryjy tehnologiýa ülňülerine laýyklykda döredilen desga basyşly suw reaktor ulgamy bilen işlemek üçin gurulýar. Uly taslamanyň tamamlanmagyna takmynan 8 ýyl gerek boljakdygyna garamazdan, umumy maýa goýum býudjetiniň 2 milliard dollar derejesinde bolandygy aýdylýar. Gurluşyk işiniň ortasynda durýan bu strategiki maýa goýumyň soňky hüjüme nähili derejede täsir edendigi entek belli däl.

Sebitdäki dartgynlyk we ýadro desgalarynyň howpsuzlygy

Darhowin ýadro merkezine garşy edilen bu çäre, Eastakyn Gündogardaky ýadro desgalarynyň howpsuzlygy baradaky jedeli güýçlendirdi. Hünärmenler IAEA-nyň gözegçiligindäki raýat desgalaryny harby nyşana öwürmek sebitdäki ýadro howpsuzlygy teswirnamalaryny çuňňur sarsdyryp biljekdigini duýdurýarlar. ABŞ bu mesele boýunça entek resmi beýanat bermedik hem bolsa, hüjümiň diplomatik ugurda nähili netijelere eýe boljakdygy bilesigelijilik meselesi bolup galýar.