Eýranyň Eastakyn Gündogardaky dartgynlygy: Katardan, BAE-den, Müsürden we Iordaniýadan bilelikde ýazgaryş tolkuny

Eastakyn Gündogarda dartgynlygy ýokarlandyrýan täze krizis ýüze çykdy. Eýranyň sebitdäki goňşy ýurtlara garşy alyp barýan harby hereketleri we hüjümleri sebitdäki ýurtlar tarapyndan gaty berk diplomatik reaksiýa bilen garşylandy. Resmi beýanatlarynda Katar, Birleşen Arap Emirlikleri (BAE), Müsür we Iordaniýa Eýranyň agressiw garaýşyny iň berk ýazgardy we halkara jemgyýetçiligine gyssagly jaň etdi.

BMG Tertipnamasynyň 51-nji maddasyny ýatlatmak we Katardan goranmaga ünsi

Kataryň Daşary işler ministrligi tarapyndan çap edilen resmi beýannamada Eýranyň Katara, Iordaniýa, Birleşen Arap Emirliklerine (BAE), Bahreýn, Oman we Kuweýti gönüden-göni nyşana alýan agressiw hereketleri iň berk ýazgaryldy. Bu hüjümleriň nyşana alnan özygtyýarly döwletleriň territorial bitewiligini aç-açan bozýandygyny görkezýär. Beýanatda bu hereketleriň halkara hukugyna, Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) Tertipnamasyna we goňşuçylyk gatnaşyklaryna düýbünden ters gelýändigi aýdyldy.

Mundan başga-da, Katar BMG Tertipnamasynyň 51-nji maddasynyň çäginde öz-özüni goramak hukugynyň bardygyny belläp, milli howpsuzlygyny, territorial bitewiligini we raýatlaryny goramak üçin ähli zerur çäreleri görmegi ýüregine düwdi. Beýanatda diplomatik gepleşik kanallarynyň yzyna gaýtarylmalydygy we bu hereketleriň ähli kanuny we syýasy netijeleri üçin Eýranyň jogapkärdigi aýdylýar.

BAE-den we Müsürden özygtyýarlylygyň bozulmagyna garşy doly raýdaşlygyň habary

Birleşen Arap Emirlikleriniň Daşary işler ministrligi (BAE) hem bu hüjümleriň dogan ýurtlaryň özygtyýarlylygyny äsgermezlik edýän howply howplardygyny aýtdy. BAE hüjüme sezewar boljak ähli sebit ýurtlary bilen doly raýdaşlyk etjekdigini we bu ýurtlaryň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin edýän her ädimini doly goldajakdygyny mälim etdi.

Şonuň ýaly-da, Müsüriň Daşary işler ministrligi Eýranyň gatyşmak we agressiw syýasatlaryny ýazgardy we dostlukly ýurtlaryň serhet howpsuzlygyny bozýan bu wakalaryň sebitdäki durnuksyzlygy güýçlendirýändigini aýtdy. Kairiň administrasiýasy dartgynlygy haýal etmän azaltmalydygyny, harby güýçlenmäniň öňüni almalydygyny we meseleleriň halkara hukugynyň çäginde parahatçylykly we syýasy gepleşikler arkaly çözülmelidigini aýtdy.

Iordaniýa: "Halkara hukugy we sebitdäki durnuklylyk agyr urga sezewar boldy"

Iordaniýanyň Daşary işler ministrligi Eýranyň amala aşyran hüjümleriniň diňe bir nyşana alnan ýurtlaryň özygtyýarlylygyny däl, eýsem tutuş Eastakyn Gündogaryň umumy howpsuzlyk arhitekturasyny sarsdyrandygyny habar berdi. Beýanatda bu hüjümleriň halkara hukugynyň we BMG ýörelgeleriniň çynlakaý bozulandygy we Amman administrasiýasynyň dogan ýurtlaryň tarapynda sarsmaz pozisiýa eýeleýändigi aýdyldy.

Iordaniýa diplomatik tagallalary pese gaçyrýan we sebitdäki harby dartgynlygy güýçlendirýän şeýle hereketlere garşy umumy sebitleýin pozisiýany eýelemegiň möhümdigini aýtdy. Dört ýurduň hemmesiniň ylalaşan esasy nokady, harby usullary duruzmak we sebitiň has uly bulaşyklyga çekilmeginiň öňüni almak üçin gyssagly diplomatiýa stoluna dolanmakdy.