Eýranyň Trumpyň Hormuz bogazyna beren jogaby: "20 göterim gaty köp, adalatly bolarys"

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň dünýä söwdasynyň iň möhüm tranzit nokatlaryndan biri bolan Hormuz bogazyndan geçýän gämileriň töleg alynjakdygy baradaky sözleri Tähran frontunda giň täsir galdyrdy. Eýranyň Daşary işler ministri Abbas Arakçi , diplomatik hereketlerden doly we sebitdäki özygtyýarlylyk jedellerini güýçlendirýän Trumpyň sözlerine ajaýyp jogap berdi.

Hormuz bogazynyň hakyky goragçysy kim?

Eýranyň Daşary işler ministri Abbas Arakçi ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň: "Şu günden başlap ABŞ" Hormuz bogazynyň goragçysy "hökmünde tanalýar. Howpsuzlygy üpjün etmek üçin töleg bolmalydygy baradaky esasy logikasy bilen ylalaşýandygyny mälim eden Arakçi: "ABŞ-nyň prezidenti düýbünden dogry. Kim söwda gämileriniň Hormuz bogazyndan howpsuz we ygtybarly geçmegini üpjün etse, bu hyzmat üçin töleg almalydygyny aýtdy." Şeýle-de bolsa, Arakçi bu gorag rolunyň ABŞ-a däl-de, eýsem Eýrana degişlidigini aýtdy.

"20 göterim gaty köp, adalatly bolarys"

Donald Trumpyň Hormuz bogazyndan geçýän söwda gämilerinden 20 göterim arzanladyş ýa-da töleg almak baradaky anyk teklibi Tähranyň radaryndady. Bu nyrhyň aşa ýokarydygyny gören Eýranyň Daşary işler ministri Arakçi, ABŞ-nyň çemeleşmesini tankytlady we "20 göterim elbetde aşa köp, adalatly hereket ederis" diýip gülkünç, ýöne ynamly söz aýtdy. Bu beýannama, Eýranyň Bosfor bogazyna gözegçilik we salgyt talaplaryny has amatly nyrhlarda amala aşyrmak isleýändigini ýene bir gezek açdy.

Global nebit iberiş merkezinde güýç göreşi

Dünýädäki nebit iberilişiniň takmynan bäşden bir böleginden geçýän Hormuz bogazy, Waşington bilen Tähranyň arasynda täsir ugrundaky göreşiň sahnasy bolup gelýär. Eýranyň administrasiýasy geçmişde Bosfordan geçýän gämilerden töleg talap etmek üçin ädim ätdi, emma ABŞ bu başlangyçlara berk garşy çykdy. Ak tam Hormuz bogazynyň halkara suw ýoludygyny we nawigasiýa azatlygynyň global hukuk kadalarynyň çäginde goralmalydygyny öňe sürýär. Trumpyň soňky beýanatlary we Eýranyň bu sözlere "adalatly aýlygy" beren jogaby, ýakyn wagtda sebitdäki geosyýasy dartgynlygyň we hukuk jedelleriniň artjakdygyny görkezýär.