Trumpyň Hormuz bogazyndan çykmagy: "Biz ony dolandyrarys, onuň goragçylary bolarys"

Waşington bilen Tähranyň arasyndaky harby we diplomatik dartgynlyk iň ýokary derejä ýetensoň, ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump halkara jemgyýetçiliginde uly täsir galdyrjak beýanatlar berdi. Amerikan goşuny bir hepdäniň dowamynda üçünji gezek Eýranyň nyşanalaryny bombalandan soň, kameralaryň öňünde Trump peýda boldy we Hormuz bogazyna doly gözegçilik etjekdiklerini mälim etdi.

Trump: "Hormuz bogazyny dolandyrarys"

"Fox News" -da göni ýaýlymda gün tertibi barada täsirli beýanat beren ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump, Eýranyň Hormuz bogazyna edýän täsirine garşy çykdy. Tanyşdyryjy guramanyň Tähran administrasiýasynyň Hormuz bogazyna abanýan garaýşy baradaky sowalyna jogap beren Trump: "Biz Hormuz bogazyny eýeleýäris. Olarda hiç zat ýok"

Sebitdäki deňiz söwda ýoluna doly gözegçilik etjekdiklerine ünsi çeken Trump: "Bosfory elimizde saklarys. Belki dolandyrarys. Bosfor goragçylary bolarys" -diýdi. Bu "garawul" borjunyň öňküsi ýaly soralmajakdygyny goşmak bilen, Trump: "Köp ýyl bäri eden işlerimizden tapawutlylykda, munuň öwezine hiç zat edip bilmeris. Bosfor kenaryny 50 ýyldan gowrak goradyk we hiç hili pul almadyk. Olar ähli pullary aldylar." we sebitdäki ýurtlardan we bogazdan peýdalanýan aktýorlardan töleg talap etjekdiklerini aýtdy.

"11 sagatlyk ýygnak geçirildi, ýöne şertnamany bozdular"

Eýran bilen açyk diplomatiýa barada möhüm maglumatlary paýlaşan Trump, Tähran administrasiýasyny ygtybarsyzlykda aýyplady. Recentlyakynda geçirilen 11 sagatlyk möhüm gepleşik barada durup geçip, Trump "Ylalaşyk gowy boldy, ýöne soň bozuldy. Elmydama bozýarlar. Bu adamlar bilen 10 şertnama baglaşdyk" -diýdi.

Öňdäki Amerikanyň prezidentlerini, şol sanda öňki prezident Barak Obamany berk sözler bilen nyşana alýan Trump, öňki administrasiýalary gözüni ýummakda we Tähran administrasiýasynyň soňky 47 ýylda sebitdäki agressiw hereketlerine ýol bermekde aýyplady.

Yslamabat ylalaşygyndan CENTCOM ar alyşyna çenli proses

ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky harby dartgynlygyň ýokarlanmagy, soňky geçmişdäki möhüm wakalara esaslanýar. Iki ýurduň arasynda 2026-njy ýylyň 17-nji iýunynda gol çekilen Yslamabat Memorandumy sebitde parahatçylyga umyt döretdi. Şeýle-de bolsa, bu şertnama 6-njy iýulda, Eýran Hormuz bogazynda üç sany söwda gämisini kesgitlän ugrundan sowuljak bolýandyklary sebäpli nyşana alanda agyr zarba urdy. Bu ädimiň jogabyna ABŞ-nyň Merkezi serkerdeligi (CENTCOM) ertesi gün, 7-nji iýulda giňişleýin ar alyş operasiýasyny gurady.

Bu yssy konflikt gurşawyndan soň Eýran tarapyndan Hormuz bogazy barada anyk habarlar geldi. Eýranyň Ynkylap Gwardiýasy Korpusy, Hormuz bogazyny deňiz gatnawy üçin açmagyň ýeke-täk şertiniň ABŞ goşunynyň sebite goşulyşmagyny bes etmegidir we kenarýaka döwletler öz territorial suwlary boýunça özygtyýarly hukuklara hormat goýýarlar. Eýranyň Mejlisi we gepleşik komitetiniň başlygy Muhammet Bakir Kalibaf düýn beýanat berip, ABŞ-nyň hüjümlerini ýazgardy we Waşingtonda "Birtaraplaýyn şertnamalar döwri gutardy" -diýdi.