Trump-dan Eýran we Hormuz bogazy barada tankydy bellikler

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump Eýranyň ýadro ýaragyny edinmeli däldigi barada aç-açan pozisiýa eýeledi we bu mesele boýunça halkara gözegçiligini talap etdi. Şeýle hem, Trump söwda gatnawy üçin Hormuz bogazynyň doly açylmalydygyny aýtdy. Bu prosesiň Ak tamyň ýagdaý otagynda jikme-jik baha berlendigini aýtdy.

Eýranyň ýadro programmasyny bes etmek baradaky çagyryş

Hakykat sosial platformasynda eden çykyşynda Trump Eýranyň ýadro programmasynyň bes edilmelidigini aýtdy. Bu programmanyň halkara gözegçiligi astynda doly ýok edilmelidigini aýtdy. Trump, Eýranyň ýadro ýaraglarynyň kuwwatynyň ösmeginiň sebit we global howpsuzlyga çynlakaý howp salýandygyny aýtdy. Şol sebäpli, Eýranyň ýadro materiallarynyň ýok edilmelidigini we bu etapyň Halkara Atom Energiýasy Guramasy (IAEA) bilen hyzmatdaşlykda amala aşyrylmalydygyny aýtdy.

Hormuz bogazynda söwdanyň ähmiýeti

Trump söwda erkin alnyp barylmagy üçin Hormuz bogazynyň doly açylmalydygyny aýtdy. Dünýädäki iň möhüm deňiz söwda ýollaryndan biri bolan bu bogazda erkin söwda geçelgesini üpjün etmegiň möhümdigini aýtdy. Şeýle hem, sebitdäki deňiz magdanlaryny arassalamak üçin ABŞ-nyň ozal başlanan operasiýalarynyň dowam etmelidigini habar berdi. Trump bu tagallalaryň deňiz söwdasynyň howpsuzlygyny ýokarlandyrmak üçin möhümdigini aýtdy.

Deňiz gabawynyň aýrylmagy

Trump Hormuz bogazyndaky deňiz gabawynyň ýatyrylandygyny we gämileriň indi öz ýurtlaryna dolanyp biljekdigini habar berdi. Bu ädimiň sebitdäki söwdany kadalaşdyrmak üçin ädilen möhüm ädimdigini aýtdy. Trump, ABŞ-nyň bu etapdaky tutanýerli tutumynyň sebitdäki durnuklylygy üpjün etmek üçin möhümdigini aýtdy.

Ak tamyň ýagdaý otagynda baha berişler

Trump entek bu proses bilen baglanyşykly gutarnykly kararyň gelmändigini we Ak tamyň ýagdaý otagynda baha berişleriň dowam edýändigini aýtdy. Bu ýygnaklarda Eýranyň ýadro programmasy we Hormuz bogazyndaky ýagdaý bilen baglanyşykly strategiki baha berlendigini aýtdy. ABŞ-nyň bu meseleler boýunça ädimleriniň halkara hyzmatdaşlygynyň çäginde emele geljekdigini mälim etdi.

Trump ýadro materiallaryny howpsuz ýok etmek üçin ABŞ-nyň tehniki kuwwatynyň ýeterlikdigini aýtdy we halkara hyzmatdaşlygynyň ähmiýetine ünsi çekdi. Eýran bilen baglaşylan şertnamalaryň global parahatçylyga we howpsuzlyga goşant goşmalydygyny aýtdy. Şu nukdaýnazardan, Ak tamda bu prosesiň ünsli alnyp barylýandygyny aýtdy.

Netije we geljekde bolup biljek ösüşler

Trumpyň aýdanlary ABŞ-nyň Eastakyn Gündogardaky howpsuzlyk syýasatlaryny we Eýran bilen gatnaşyklaryny üýtgetmek tagallalarynyň bir bölegi hasaplanýar. Hormuz bogazyny söwda etmek üçin açmak we Eýranyň ýadro programmasyny halkara gözegçiligi astynda saklamak sebitdäki durnuklylygy üpjün etmek üçin möhümdir. Bu etapda kabul ediljek kararlaryň ýakyn geljekde ABŞ-nyň daşary syýasatyna ep-esli derejede täsir etjekdigi çak edilýär.