Eýranyň ýadro kanuny tassyklandy: Sesleriň paýlanyşy we reaksiýalary

ABŞ, Angliýa, Fransiýa we Germaniýa tarapyndan Eýranyň ýadro programmasy baradaky karar taslamasy IAEA-nyň 35 agzaly direktorlar geňeşinde ses bermek üçin hödürlendi. Taslama 21 hawa we 3 ses bilen kabul edilmedi, 10 ýurt bolsa saklandy. Beýleki tarapdan, Wenesuela maliýe borçnamalaryny ýerine ýetirmänligi üçin ses berip bilmedi.

IAEA-nyň aladalary

Kararyň taslamasynda IAEA-nyň bir ýyllap ABŞ we Ysraýyl tarapyndan hüjüm edilen ýadro desgalaryna girip bilmezligi barada aladalar bildirildi. Agentligiň Ylalaşygyň çäginde gözegçilik edilýän ýadro materiallarynyň ýarag öndürmekde ulanylmaýandygyny tassyklap bilmejekdigi bellärlikli boldy. Bu, halkara jemgyýetçiliginiň Eýranyň ýadro işlerine gözegçiligi saklamak ugrundaky tagallalarynyň bir bölegi hökmünde görülýär.

Eýranyň reaksiýasy

Eýran BMG-nyň Wena wekilhanasynyň üsti bilen sosial media platformasynda eden çykyşynda bu kanuny "syýasy" diýip häsiýetlendirdi. Eýran bu kararyň tehniki ussatlygynyň ýokdugyny we IAEA-nyň gyzdyryjylary tarapyndan dolandyrylandygyny öňe sürdi.

ABŞ bilen Ysraýylyň roly

Beýannamada ABŞ-nyň Eýrana garşy has köp hüjüm edýän wagtynda kabul edilen bu kararyň ikiýüzli diplomatik çözgüt hasaplanýandygy aýdylýar. Eýran IAEA-nyň ygtybarlylygyny sorag astyna alsa-da, Agentligiň parahatçylykly ýadro desgalaryna edilýän hüjümlere garşy netijesizdigini öňe sürdi. Bu ýurtlaryň garaýşy, Eýranyň ýadro programmasyna halkara basyşyna nähili täsir etjekdigini kesgitläp biler.

Wenesuelanyň ses berip bilmezligi

Wenesuelanyň maliýe borçnamalaryny ýerine ýetirmänligi sebäpli ses berip bilmezligi, ýurduň ykdysady meseleleriniň halkara diplomatiýa proseslerine edýän täsirini görkezýär. Geljekdäki wakalar taraplaryň diplomatik çözgüt tapmaga isleglerine baglylykda emele gelen ýaly.

Eýranyň bu karara nähili jogap berjekdigi we halkara jemgyýetçiliginiň bu ýagdaýa nähili reaksiýa görkezjekdigi ýakyn günlerde ünsli seredilmeli meseleleriň arasynda bolar.