Eýranyň Ynkylap goragçylary, ABŞ-da öndürilen MQ-9 uçaryny Hormuz bogazynyň üstünden düşürdi

Eýranyň Ynkylap Gwardiýasy Korpusynyň resmi beýanyna görä, ýerli wagt bilen 04.30 töweregi ABŞ-da öndürilen MQ-9 görnüşli pilotsyz howa ulagy (UAV) tapyldy. Sebitdäki howa gorag ulgamlary nyşana alnan uçarman atyldy. Bu waka nawigasiýa howpsuzlygy we sebitdäki harby dartgynlyk ýene-de güýçlenýän döwürde bolup geçdi.

Hormuz bogazyndaky nebit tankerleri bilen näme boldy?

Uçary düşürmekden başga-da, Eýran Ynkylap Gwardiýasy sebitdäki deňiz gatnawy barada möhüm maglumatlary paýlaşdy. Beýanatda Hormuz bogazynyň günortasynda gadagan geçiş ýoluny ulanmaga synanyşýan dört nebit tankeriniň deňiz känlerine urlandygy we ot alandygy aýdylýar. Şeýle hem sebitde ýene iki gäminiň we bir deňiz gämisiniň saklanandygy bellendi.

Yslamabat ylalaşygyndan soň bu proses nähili dowam etdi?

Hormuz bogazyndaky dartgynlyk ABŞ we Ysraýylyň 2026-njy ýylyň 28-nji fewralynda Eýrana garşy guran hüjümleri bilen hasam güýçlenipdi we bogaz ulag üçin ýapykdy. 2026-njy ýylyň 17-nji iýunynda taraplaryň arasynda gol çekilen "Yslamabat ylalaşygy" bilen harby hüjümleri duruzmak we bogazy açmak maksat edinildi. Şeýle-de bolsa, iýul aýynda duşmançylygyň täzeden başlamagy bilen bu proses kesildi we Eýran 12-nji iýulda bogazy ýene ýapýandygyny yglan etdi.

Eýranyň Ynkylap Gwardiýasy Korpusy, ýerli wagt bilen 04.30-da howa gorag ulgamlary bilen Hormuz bogazynda ýüze çykarylan 56-njy MQ-9 görnüşli ABŞ uçaryny ýere gaçyrdy. Şol döwürde sebitdäki gadagan marşruty ulanýan dört nebit tankeri deňiz minalaryna zeper ýetdi, ýene iki gämi we deňiz gämisi saklandy.

Halkara deňiz hukugy we nawigasiýa howpsuzlygy nukdaýnazaryndan möhüm geçiş nokady bolan Hormuz bogazy, taraplaryň arasyndaky ylalaşyklaryň bozulmagy bilen ýene-de konflikt meýdanyna öwrüldi. Sebitdäki harby herekete we deňiz gatnawyna girizilen çäklendirmeler halkara synçylary we energiýa bazarlary tarapyndan ýakyndan yzarlanýar.

Netije

Eýran bilen ABŞ-nyň arasynda 2026-njy ýylyň 17-nji iýunynda gol çekilen Yslamabat Memorandumy hemişelik parahatçylyk gurşawyny üpjün etmek üçin ýeterlik däl ýaly. Sebitdäki harby gatnaşygyň düzgünleriniň we taraplaryň özara hereketleriniň aýdyňlygynyň ýoklugy Hormuz bogazyndaky durnuksyzlygyň çuňlaşandygyny görkezýär.

Deňiz minalaryny ulanmak we uçarmansyz howa ulaglaryny atmak ýaly wakalar bu konfliktiň diňe bir howa giňişligine däl, eýsem deňiz howpsuzlygyna hem howp salýandygyny subut edýär. Diplomatik kanallaryň petiklenmegi sebitdäki harby çäreleriň ýakyn günlerde dowam edip biljekdigini görkezýär.

Mümkin täsirler

Hormuz bogazyndaky konfliktleriň höküm sürmegi dünýädäki nebit üpjünçiliginiň düýpli kesilmegine we energiýa bahalarynyň üýtgemegine sebäp bolup biler. Sebitden geçýän tankerleriň howpsuzlygyny üpjün etmezlik halkara ýük daşaýan kompaniýalaryň ugurlaryny üýtgetmegine ýa-da ätiýaçlandyryş çykdajylarynyň ýokarlanmagyna sebäp bolup biler.

Sebitdäki dartgynlylygyň ýokarlanmagy, konflikte gönüden-göni gatnaşýan ýurtlara, şeýle hem sebite energiýa garaşly dünýä ykdysadyýetlerine ýaramaz täsir edip biler. Harby hereketiň ýokarlanmagy diplomatik çözgütleri gözlemegi kynlaşdyryp biler we sebitde täze gumanitar we ykdysady krizis töwekgelçiligini döredip biler.