Fransiýada Makronyň kärdeşler arkalaşyklarynyň hereketlerini gadagan etmek karary Döwlet Geňeşine geçirildi

Fransiýanyň prezidenti Emmanuel Makronyň ýakyn günlerde geçirilmegi meýilleşdirilýän kärdeşler arkalaşygynyň ähli protestlerini gadagan etmek karary Konstitusiýa azatlyklaryny goramak birleşigi we Kazylar bileleşigi tarapyndan Döwlet Geňeşine getirildi. Taraplar, gadagan edilen kararyň konstitusiýa hukuklaryna garşydygyny öňe sürüp, hökümetiň bu çäräniň esasy azatlyklara garşy deňeşdirilmedik gatyşma bolandygyny öňe sürdüler.

Kazyýetde gadaganlyklar näme?

Konstitusiýa azatlyklaryny goramak birleşigi we Kazylar bileleşigi, Makronyň kärdeşler arkalaşyklarynyň hereketlerini gadagan etmek baradaky kararyny ýatyrmak üçin Döwlet Geňeşiniň öňünde kanuny başlangyç etdi. Edil şonuň ýaly-da, dürli adam hukuklary toparlarynyň Marseldäki demonstrasiýalary gadagan etmek we jemgyýetçilik transport hyzmatlaryny togtatmak ýaly çäklendiriji kararlara garşy kanuny çäre görendigi habar berildi.

Hereketleriň fonunda näme boldy?

Talyplar tarapyndan goldanýan “Sary ýelek” hereketi, 17-nji oktýabrda Fransiýanyň hemme ýerinde ýaşaýyş çykdajylarynyň we ýangyjyň bahasynyň ýokarydygyna garşy demonstrasiýa gurady. Göz öňünde tutulan demonstrasiýalarda takmynan 2700 adam tussag edilipdi, 1000-den gowrak polisiýa işgäri, žandarma esgerleri we ýangyn söndürijileri ýaralandy, takmynan 3 müň iş ýeri zaýalandy ýa-da talandy. Zorlukly wakalardan soň hökümet; Köp sebitlerde, esasanam Pari Paris, Lille, Lion, Nitsa we Marsel şäherlerinde bölekleýin komendant sagady girizmek kararyna geldi.

Prezident Emmanuel Makronyň kärdeşler arkalaşyklarynyň hereketlerini gadagan etmek kararyna garşy, Konstitusiýa azatlyklaryny goramak birleşigi we Kazylar birleşigi, 17-nji oktýabr wakalaryndan soň girizilen çäklendirmeleriň azatlyklara laýyk gelmeýän hüjümdigi sebäpli Döwlet Geňeşine ýüz tutdy. Hökümet jemgyýetçilik tertibini goramak maksady bilen bu gadaganlyklary gorasa-da, adam hukuklary guramalary demokratik hukuklaryň durmuşa geçirilmeginiň öňüni almaly däldigini nygtaýarlar.

Fransiýada administratiw kararlara kazyýet seljermesi Döwlet Geňeşi (Conseil d'État) tarapyndan geçirilýär. Hökümet tarapyndan görülýän çäklendiriji çäreleriň kanunylygy, ýüz tutýan taraplar tarapyndan berlen esaslar bilen birlikde Döwlet Geňeşiniň gözden geçirilmegi netijesinde karar berler. Degişli amal administratiw kazyýetleriň ýerine ýetirilmegini saklamak ýa-da karary ýatyrmak ygtyýarlygynyň çäginde dowam edýär.

Netije

Fransiýadaky häzirki ýagdaý jemgyýetçilik tertibini üpjün etmek bilen esasy hukuklary we azatlyklary goramagyň arasyndaky näzik deňagramlylygyň kazyýet jedeline öwrülendigini görkezýär. Zorlukly hadysalaryň öňüni almak üçin hökümet tarapyndan kabul edilen gadagan kararlar döwlete degişli däl guramalar tarapyndan konstitusion hukuklaryň bozulmagy hasaplanýar.

Dowam edýän kazyýet işi, ýerine ýetiriji häkimiýetiň krizis döwründe kabul eden kararlarynyň kazyýet tarapyndan gözden geçirilmelidigini ýene bir gezek subut edýär. Howpsuzlyk çäreleriniň, demokratik gatnaşmak hukuklaryny düýbünden ýok etmezden kanunyň ýerine ýetirilmelidigi baradaky pikir, bu arzalar bilen halk arasynda ara alyp maslahatlaşmak üçin has giň esas tapýar.

Mümkin täsirler

Döwlet Geňeşiniň kararlary Fransiýada görkezmek we ýöriş etmek hukugynyň çäklerini kesgitlemekde möhüm rol oýnap biler. Kazyýet gadaganlyk kararlaryny ýatyrsa, hökümetiň krizis dolandyryş strategiýasyny üýtgetmegine we has öz içine alyjy howpsuzlyk syýasatlaryny ösdürmegine garaşylýar.

Munuň tersine, ýagny gadaganlyklaryň kanunydygy ýüze çykarylsa, ýurtdaky raýat jemgyýetine edilýän basyşyň artyp, jemgyýetçilik tolgunyşyklarynyň dürli kanallara geçip biljekdigini çaklamak mümkin. Bu ýagdaý, has radikal usullar bilen kärdeşler arkalaşyklarynyň hereketleriniň dowam etmegine ýa-da sosial polýarizasiýanyň çuňlaşmagyna sebäp bolup biler.