Ekologiýa taýdan arassa sement Galyndy magniýden öndürildi

Galyndy magniýden ekologiýa taýdan arassa sement: Türkiýeden täzelik

Magniý galyndylaryndan ekologiýa taýdan arassa sement: Türk alymlary tarapyndan öndürilen önüm kömürturşy gazynyň çykmagynyň öňüni alýar we berkligi bilen ünsi özüne çekýär.

Timur HAN 08 Haziran 2026, 09:05

3 0

Paýlaş:

Karadeniz Tehniki Uniwersitetinden (KTU) we Afýon Kocatepe uniwersitetinden (AKU) iki alym magniý önümçiliginden galan galyndylary ulanyp, ekologiýa taýdan arassa sement baglaýjysyny döretdiler. Bu innowasiýa önümi kömürturşy gazynyň zyňylmagynyň öňüni alýan we berkligi bilen ünsi özüne çekýän alternatiwany hödürleýär.

{{IMG_0} h

Innowasiýa sement önümçiliginiň fon

Dos. Sement pudagynda köp ýyllyk tejribe toplan Afýon Kocatepe Uniwersitetiniň Şehisar hünärment mekdebiniň professory. Doktor Magniý metal öndürýän desgalarda işleýärkä, Abdul Wahap Korkmaz bu prosesde emele gelen galyndylaryň sement önümçiliginde ulanylýan çig mal bilen meňzeş häsiýetlere eýe bolandygyny gördi. Bu açyş, KTÜ In Engineeringenerçilik fakultetiniň dag-magdan in Engineeringenerçilik bölüminiň mugallymy Prof. Dr. Korkmaz tarapyndan açyldy. Bu, İbrahim Alp bilen bilelikde 2022-nji ýylda magniý galyndylaryndan sement öndürmek kararyna geldi.

Kömürturşy gazy zyňylmazdan öndürilýän bu ekologiýa taýdan arassa önümi has-da ösdürmek üçin güne, yssylyga, sowuga we dürli kislotalara garşylyk boýunça gözlegler geçirýärler. Bu innowasiýa başlangyjy, Türk patent we söwda belligi edarasy tarapyndan hasaba alyndy we TÜBİTAK 3501 - Hünär derejesini ýokarlandyrmak maksatnamasynyň çäginde goldanyldy.

{IM IMG_1} h

Senagat galyndylaryna baha bermek görnüşi

Dos. Doktor Korkmaz taslamanyň başlangyç nokadynyň galyndy önümlerini gaýtadan işlemekden ybaratdygyny aýtdy. Arassa energiýany ulanmagyň we gaýtadan işlemegiň ähmiýetine ünsi çeken Korkmaz, senagat pudagynda kömürturşy gazynyň zyňyndylaryna garşy göreşmek isleýändiklerini aýtdy. Öndürilen material beýleki sement görnüşleri bilen bäsleşip biler ýaly doňdurma, radiasiýa goragy we kislota garşylygy ýaly dürli aýratynlyklaryň üstünde işleýändiklerini aýtdy.

Sement önümçiliginde täze döwür

Korkmaz sement öndürmek prosesiniň magniý metal önümçiligine meňzeýändigini we bu prosesdäki galyndylaryň 1400 dereje gyzdyrylanda klinkerizasiýa häsiýetine eýe bolýandygyny düşündirdi. Bu usul bilen alnan önümiň 90 mikrondan aşakda we gips bilen birleşdirilende portland sementine meňzeş häsiýetlere eýe bolýandygyny mälim etdi.

Gaýtadan işlemek we durnuklylyk

Prof. Doktor İbrahim Alp, ösen önümiň gaýtadan işlemekden alynmagynyň möhüm artykmaçlygydygyny aýtdy. Magniý önümçiliginde öndürilýän kömürturşy gazynyň sement önümçiliginde gaýtadan goýberilmeginiň zerur däldigini, şeýlelik bilen ekologiýa taýdan arassa we tygşytly sement öndürjekdigini aýtdy. Bu çemeleşme, galyndylaryň daşky gurşawdan çykarylmagyna hem mümkinçilik berýär.

Türkiýanyň global sement bazaryndaky orny

Prof. Doktor Alp, alan patentiniň kömegi bilen öz pikirlerini dünýä ýaýradyp biljekdigini aýtdy. Alp dünýädäki magniý önümçiliginiň köpüsiniň Hytaý, Russiýa we ABŞ ýaly ýurtlarda edilýändigini belläp, Türkiýanyň bu ugurda täze bolandygyny, ýöne şeýle desgalaryň giňden ýaýrap biljekdigini aýtdy. Sement senagatynda galyndylary ulanmak bilen ekologiýa taýdan arassa we tygşytly çig malyň alynjakdygyny mälim etdi.

Bu taslama durnukly gelejek üçin möhüm ädim hasaplanýar. Geljekde şuňa meňzeş usullar bilen has köp galyndylaryň bahalandyrylmagyna we ekologiýa taýdan arassa önümleriň öndürilmegine garaşylýar.