Gazadaky gumanitar drama: Tomus yssy we suwsuzlyk çadyrlardaky durmuşy dowzaha öwürdi

Ysraýylyň ençeme ýyllap dowam eden agyr gabawy we esasanam 2023-nji ýylyň oktýabr aýyndan bäri güýçlenýän weýrançylykly hüjümleri Gaza zolagyny ýaşap bolmajak ýere öwürdi. Bomba hüjümlerinden aman gutulmagy başaran ýüzlerçe müň raýat tomus möwsüminiň yssy möwsümleýin kadalardan, dowamly suwsuzlykdan, epidemiýa kesellerinden we adamkärçiliksiz ýaşaýyş şertlerinden ejir çekýär.

Serhet geçelgelerindäki çäklendirmeler gumanitar krizisi çuňlaşdyrýar

Öýlerini terk edip, Gazanyň merkezindäki çadyrlarda gaçybatalga tapmaly palestinalylar gudratyň ýaşamagyna garaşýarlar. Ysraýyl administrasiýasynyň serhet derwezelerinde berk çäklendirmeler; Kömek materiallarynyň, gaplaryň, çadyrlaryň, ýangyjyň we iň esasy gumanitar zerurlyklaryň sebite girmeginiň öňüni almak krizisi gün-günden güýçlendirýär. Plastmassa çukurlardan ýasalan çadyrlar dogry burç bilen gelýän gün şöhleleriniň aşagyndaky peçlere öwrülýär. Arassa agyz suwuna elýeterli bolmak, arassaçylyk bilen üpjün etmek üçin hammam suwunyň ýoklugy, ýygnanan hapalar we düýbünden ýykylan kanalizasiýa ulgamy lagerleri epidemiýanyň merkezine öwürýär. Temperaturanyň ýokarlanmagy bilen çybynlar, syçanlar, burunlar, tarakanlar we beýleki zyýan berijiler çalt köpelýärler; Esasanam çagalar, garrylar we dowamly keselleri bolanlar deri keselleri, ýokançlyklar, gün urmagy we aşa ýadawlyk bilen göreşýärler.

"Çadyryň içi ot ýaly, dem almak mümkin däl"

Gaza zolagynyň demirgazyk böleginden gaçyp, merkezi sebitdäki Müsür bosgun lagerine gaçybatalga beren Ebu Muhammet el-Belbisi başdan geçiren betbagtlygy barada gürrüň berdi. Tomus yssysynda çadyrlaryň içinde galmagyň mümkin däldigini aýdan Belbisi, yssydan, çybynlardan, syçanlardan we mör-möjeklerden ejir çekýäris. Durmuşymyz elmydama howp astyndadyr. Salkyn kölege tapmak üçin günüň dowamynda çadyryň daşyndaky agaçlaryň aşagynda pena tapýarys. Otistik ogly, gyzy we garry aýaly bilen könelen çadyrda oturan Belbisi, gijäni çadyry birneme sowatmak üçin tarpuline zordan tapyp boljak arassalaýyş suwuny guýýandyklaryny, ýöne bu ýeterlik däldigini aýtdy. Çybynyň bedenine dişleýändigini we aýaklarynda ýokaşmanyň bardygyny görkezip, umytsyz kakasy halkara jemgyýetçiligine ýüzlendi we arassa suw we ynsanperwer kömegini isledi.

Zyýan berijiler we ýylanlar çadyrlara çozdy

Gazanyň demirgazygyndan günorta göçmeli başga bir bosgun Ummu Halil al-Saýdawi lagerlerde ýaşamak ugrundaky göreşiň indi durnuksyz bir nokada ýetendigini aýtdy. Suffeterlik iýmitden, arassa suwdan we ygtybarly jaýdan mahrum bolandyklaryny mälim eden Saýdawi, lageriň töweregindäki daglar ýaly hapalar sebäpli çadyrlara syçanlar, gurbagalar, tarakanlar we hatda ýylanlar girdi diýdi. Çadyrynda ýylany hem görendigini aýdyp, gynanýan ene: "Çadyrlaryň içi ot ýalydyr. Biz bütin gün kölegede galmaga synanyşýarys, ýöne gün biziň üstümizden çykanda, gaçybatalga tapyp bolmaýar" -diýdi. Suw krizisiniň aýylganç derejä ýetendigini we hepdede birnäçe günüň dowamynda duzly suwdan peýdalanýandyklaryny mälim eden Saýdawi, çagalarynyň bedenindäki düwürtikleri we ýaralary görkezdi we lukmançylyk enjamlarynyň ýoklugyndan zeýrendi.

Infrastruktura düýbünden ýykyldy: Epidemiýa keseli gelýär

Ysraýylyň yzygiderli bombalanmagy sebäpli, suw ulgamlary, lagym infrastrukturasy, elektrik liniýalary we Gazadaky saglyk merkezleri köplenç weýran boldy. Fuelangyç ýetmezçiligi sebäpli bar bolan suw guýulary we arassalaýyş desgalary işledilip bilinmez. Birleşen Milletler Guramasy (BMG) we halkara kömek guramalary köp adamly lagerlerde arassaçylygyň we arassa suwuň ýetmezçiliginiň tomus aýlarynda epidemiýalaryň gutulgysyz boljakdygy barada gyssagly duýduryş berýärler. Şeýle-de bolsa, ähli çagyryşlara garamazdan ýüzlerçe müň palestinaly Ysraýylyň gabawy we päsgelçilikleri sebäpli yssy howada plastik çadyrlarda ýaşamak üçin göreşmegi dowam etdirýär.