Gazadaky taryhy çäk: Hamas Trumpyň Parahatçylyk meýilnamasyny kabul edýändigini yglan etdi

Gaza zolagynda birnäçe aýlap dowam eden çaknyşyklardan soň diplomatik kanallarda taryhy hereket bar. Hamas, ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump tarapyndan hödürlenen parahatçylyk meýilnamasynyň ikinji tapgyry üçin ýol kartasyny tassyklandygyny resmi taýdan yglan etdi. Müsüriň paýtagty Kairde geçirilen möhüm gatnaşyklardan soň edilen bu beýanat sebitde hemişelik parahatçylyga bolan umydy janlandyrdy.

Kairde geçirilen möhüm sammit: Halil al-Haýe we Jared Kuşner duşuşdy

Hamas Syýasy Býurosynyň başlygy Halil al-Haýeniň ýolbaşçylygyndaky ýokary derejeli delegasiýa ýaraşyk prosesini düzmek üçin Müsürde güýçli diplomatiýa alyp bardy. Alnan maglumatlara görä Hamasyň wekiliýeti ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň ýörite wekili we giýewisi Jared Kuşner bilen Kairdäki ýapyk ýygnak geçirdi.

Müsür tarapyndan araçylyk edilen bu gepleşiklerde Gazadaky gumanitar krizisiň soňuna çykmak we hemişelik parahatçylygy ornaşdyrmak üçin edilmeli ädimler ara alnyp maslahatlaşyldy. Hamasyň resmileri, bu meýilnamany palestina halkynyň ýokary bähbitlerini goramak, hemişelik ýaraşyk ylalaşygy we Ysraýyl goşunynyň Gaza zolagyndan doly çykarylmagyny üpjün etmek maksady bilen kabul edendiklerini aýtdy.

Trumpyň ýol kartasy nämäni göz öňünde tutýar?

Parahatçylyk Geňeşi tarapyndan 2026-njy ýylyň 31-nji iýulynda jikme-jik görkezilen ýol kartasy sebitde hemişelik durnuklylygy üpjün etmek üçin köp basgançakly meýilnama hödürleýär. Hamasyň kabul edendigini yglan eden bu meýilnama; Ysraýylyň goranmak güýçleriniň Hamasyň ýaragsyzlanmak prosesi bilen bir wagtda sebitden kem-kemden çykarylmagyny öz içine alýar.

Mundan başga-da, Gazanyň administrasiýasyny garaşsyz palestinaly tehnokratlardan ybarat komite geçirmek we sebitde halkara durnuklaşdyryş güýçlerini ýerleşdirmek meýilleşdirilýär. Controlarag gözegçiligi, halkara gözegçilik mehanizmleri bilen bilelikde Gazany dolandyrmak boýunça milli komitetiň (NCAG) jogapkärçiligi bolar. Amalyň soňky tapgyrynda harabalykda bolan Gazanyň durkuny täzelemek işleri başlar.

Netanýahunyň garşylygy we araçy ýurtlara çagyryş

Hamas delegasiýasynyň Kairdäki aragatnaşyklaryndan dessine ABŞ-nyň ýörite wekili Jared Kuşner meýilnamanyň jikme-jiklikleri we durmuşa geçiriliş tapgyrlaryny ara alyp maslahatlaşmak üçin Ysraýyla gitdi.

Ysraýylyň 12-nji kanaly telewideniýesinde Kuşneriň programmasy barada jikme-jiklikler ýok bolsa-da, Müsüriň resmi habar gullugy MENA Müsüriň Baş aňtaw gullugynyň başlygy Hasan Reshadyň Hamas delegasiýasy bilen duşuşandygyny we durmuşa geçiriş usullaryny ara alyp maslahatlaşandygyny tassyklady.

Şeýle-de bolsa, parahatçylyk etabyna iň uly päsgelçilik Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahunyň berk tutumydyr. Netanýahu 9-njy awgustda eden çykyşynda bu ýol kartasyny ret edendiklerini we goşun yza çekilmezden Hamasyň doly ýaragsyzlanmagyny şertlendirendigini aýtdy. Bu ösüşden soň Hamas araçy ýurtlary we kepillikleri çagyrdy we Ysraýyla ilkinji etapdaky borçlaryny ýerine ýetirmäge, düzgün bozmalary bes etmäge we ýeriň öňüni almagyny talap etmäge çagyrdy.