Girdeji derejesi bilen sarp ediş endikleriniň arasyndaky tapawutlar

TURKSTAT tarapyndan neşir edilen 2025 öý sarp ediş çykdajylary hasabaty Türkiýedäki girdeji toparlarynyň arasynda söwda we galyndy endikleri barada ajaýyp maglumatlary berýär. Girdejileriň ýokarlanmagy bilen bahalara eýermek meýliniň ýokarlanýandygy görnüp dursa-da, ýokary girdejili toparlarda galyndylaryň derejesiniň has ýokarydygy bellärliklidir. Şeýle-de bolsa, iň pes girdeji toparynda bu görkeziji bary-ýogy 9,3 göterim. Bu girdejiniň artmagy bilen sarp edijileriň baha düşünjesiniň hem ýokarlanýandygyny görkezýär. Şeýle-de bolsa, habardarlygyň ýokarlanmagynyň galyndylaryň öňüni almaýandygy bellenilýär. Munuň tersine, iň ýokary girdeji toparyndaky öýlerde bu görkeziji 73,3 göterime çenli azalýar. Türkiýede azyk galyndylaryna düşünýänleriň sany 84 göterim. Mundan başga-da, pes girdejili hojalyklaryň 57,3 göterimi söwda sanawyny taýýarlamak bilen dükan edýär. Incomeokary girdejili toparda bu nyrh 49,9 göterime çenli azalýar. Şonuň ýaly-da, maslahat berilýän sarp ediş senesi barada maglumaty bolmadyklaryň derejesi pes girdejili toparda 21,6 göterim, ýokary girdeji toparynda 5,3 göterim hökmünde hasaba alyndy. Bu, maglumat ýetmezçiliginiň pes girdejili toparlara has köp täsir edýändigini görkezýär.

Galyndylary azaltmak tagallalary

Türkiýäniň hemme ýerinde azyk galyndylarynyň öňüni almak tagallalary oňyn netijeleri berýär. Gatnaşanlaryň 83,6 göterimi azyk galyndylarynyň öňüni almak üçin işleýändiklerini mälim etseler-de, bu girdeji ýokary girdejili toparda 80 göterime çenli azalýar. Pes we orta girdejili toparlarda bu nyrh 84-85 göterim aralygyndadyr. Iýmit we alkogolsyz içgiler üçin 12,4 göterim sarp edýärler. Beýleki tarapdan, iň pes girdeji toparyndaky öý hojalygy kireýine çykdajylaryna 38,7 göterim, azyk we alkogolsyz içgilere 29,2 göterim paýlaýar. Ulag çykdajylaryna bary-ýogy 8,6 göterim paý berýär. Ulag çykdajylary 20.5 göterim bilen ikinji, azyk we alkogolsyz içgiler 17,3 göterim bilen üçünji ýerde durýar. Iň pes çykdajy elementleri ätiýaçlandyryş we maliýe hyzmatlary, bilim we saglyk çykdajylarydyr.

Geljekde bu maglumatlaryň esasynda girdeji deňsizliginiň sarp ediş endiklerine täsiri hasam derňelip bilner. Mundan başga-da, sarp edijileriň tendensiýalary we galyndylar meselesi barada habardarlygy ýokarlandyrmak üçin gözlegler geçirilip bilner.