Gresiýanyň ýolbaşçysynyň çakylyk prosesi COP31 sammitinde nähili işledi?

Antalýada geçirilen COP31 sammitinden öň Günorta Kipriň Kipr Gresiýasynyň Dolandyryşynyň (GCASC) ýolbaşçysy Nikos Hristodulidisiň çagyrylmagy diplomatik hereketiň şaýady boldy. Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň göni çakylyk ibermedik grek lideri, Türkiýäniň diplomatik pozisiýasyny goramak üçin Birleşen Milletler Guramasynyň Howanyň üýtgemegi baradaky Çarçuwaly konwensiýasynyň sekretariatynyň üsti bilen sammite goşuldy.

Gresiýanyň lideri Hristodulidis nädip çagyryldy?

Prezident Erdoganyň EUB-ne agza 26 ýurduň ýolbaşçylaryna çakylyk hatyny iberendigi, ýöne Hristodulidisiň bu sanawdan aýrylandygy 11-nji oktýabrda berlen habarda öz beýanyny tapdy. Kipr Gresiýanyň Günorta Kipr Dolandyryşynyň hemişelik wekili theB-de hemişelik wekili ýagdaýy theB-nyň Hemişelik Wekiller Komitetine getirenden soň, Brýussel ädim ätdi. Diplomatik gatnaşyklardan soň, 9-njy oktýabrda COP31 guramasy tarapyndan EUB-ne agza 27 agzanyň hemmesini öz içine alýan täze çakylyk prosesi başlandy.

Türk delegasiýasy sammitde nähili garaýyş görkezdi?

Sammitiň dowamynda türk delegasiýasy grek lideri Hristodulidis Baş Assambleýada çykyş edeninde bir wagtyň özünde terjime edilen nauşnikleri aýyrmak bilen ajaýyp reaksiýa görkezdi. Gresiýanyň metbugaty bu ýagdaýy öz sözbaşylarynda "Antaliýada simwolizm söweşi" ady bilen çap etdi. Gazetler TRNK-nyň prezidenti Tufan Erhürmanyň prezident Erdogan tarapyndan garşy alynmagy bilen Hristodulidisiň Daşary işler ministrliginiň teswirnama işgärleri tarapyndan garşy alynmagynyň arasyndaky tapawudy nygtady.

Antalýada geçirilen COP31 sammitinde Türkiýäniň Günorta Kipriň Gresiýanyň administrasiýasyna resmi çakylyk ibermezligi baradaky pozisiýasy dowam edip, Kipriň grek lideriniň gatnaşmagy halkara gurama mehanizmi arkaly üpjün edildi. TRNK-nyň prezidenti Tufan Erhürman we premýer-ministr Ünal Üstel sammite Prezident Erdogan tarapyndan gol çekilen çakylyk hatlary bilen gatnaşdy.

kabul ediji ýurt tarapyndan diplomatik ykrar edilmegiň we halkara sammitlerinde teswirnamanyň düzgünleriniň çäginde durmuşa geçirilýän çakylyk amallary köptaraplaýyn guramalarda şuňa meňzeş diplomatik deňagramlylygyň döremegine sebäp bolup biler. Türkiýäniň Günorta Kipriň Kipr administrasiýasyna bolan garaýşy, sammit guramasy tarapyndan sekretariatyň üsti bilen amala aşyrylan çakylyk mehanizmi bilen diplomatik esasda ýerleşdirildi.

Diplomatik teswirnamada nyşanlaryň roly nähili?

Sammit prosesi kabul edýän ýurtlaryň halkara guramalarynda öz diplomatik pozisiýalaryny saklamak bilen bir hatarda global mehanizmleriň öz içine alyjylyk ýörelgeleri bilen deňagramlylygy saklaýandygyny ýüze çykardy. Kipr grek lideriniň bu işe göni çakylyk däl-de, guramaçylyk mehanizmi arkaly goşulmagy, Türkiýäniň häzirki diplomatik pozisiýasynyň halkara platformalarynda-da öz beýanyny tapýandygyny görkezýär.

Diplomatik gatnaşyklar gatnaşyklara nähili täsir edip biler?

Brýusseliň gatyşmagyna sebäp bolan bu çakylyk prosesi, EUB bilen Türkiýanyň arasyndaky diplomatik kanallaryň krizis döwründe-de işleýändigini subut edýär. Şeýle-de bolsa, sammitiň dowamynda görkezilen simwoliki garaýyşlar, partiýalaryň arasyndaky syýasy tapawudyň halkara ýygnaklarynda aýdyň boljakdygyny görkezýär.