Gün energiýasyndaky taryhy pik: Iýul aýynda elektrik öndürmek rekordy

Türkiýanyň täzelenip bilýän energiýa öwrülişi, tomus aýlarynda elektrik energiýasynyň isleginiň ýokarlanmagy bilen taryhy derejä ýetdi. Energetika Bazarlaryny Dolandyryş Inc. Şeýlelik bilen, iýun aýynda 4,9 terawatt sagatda goýlan öňki rekord bir aýdan soň geçdi.

Iýul aýynda, elektrik energiýasynyň umumy önümçiliginde günüň paýy 15,6 göterime çenli ýokarlandy we iýul aýy üçin iň ýokary derejä ýetdi. Bu ýokary öndürijilik bilen gün energiýasy, soňky üç aýda bolşy ýaly iýul aýynda tebigy gaz we içerki kömür elektrik stansiýalaryny yzda galdyryp, elektrik öndürmekde öňdebaryjy rol oýnady.

Gün we ýeliň birleşmegi: Täzelenýän çeşmelerde uly böküş

Iýul aýynda ýel elektrik stansiýalary hem umumy önümçiligiň 12 göterimini gazanyp, elektrik energiýasyna uly goşant goşdy. Şeýlelik bilen, elektrik energiýasynyň umumy önümçiliginde ýel we gün energiýasynyň umumy paýy 27,6 göterime ýetdi.

Beýleki tarapdan, gidroelektrik stansiýalarynda (HEPP) önümçiligiň artmagy hem ünsi özüne çekdi. Gidroelektrikden elektrik öndürmek geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 60 göterim ýokarlandy we 9 terawatt sagadyna ýetdi. Bu mukdar iýul aýyna çenli ähli döwürde iň ýokary gidroelektrik önümçiligi hökmünde hasaba alyndy. Jemi önümçilikde gidroelektrikanyň paýy 26,3 göterim boldy.

Gün, ýel, gidroelektrik we beýleki arassa energiýa çeşmeleriniň utgaşdyrylmagy bilen gaýtadan dikeldilýän energiýanyň umumy elektrik önümçiligindäki paýy geçen ýylyň iýul aýynda 43 göterimden şu ýyl 58 göterime çenli ýokarlandy.

Tebigy gazyň paýy soňky 26 ýylda iň pes derejededir

Täzelenip bilýän energiýa çeşmeleriniň bu güýçli ýokarlanmagy, ýangyçlara garaşlylygy gönüden-göni azaldy. Iýul aýynda tebigy gaz elektrik stansiýalarynyň elektrik önümçiligindäki paýy geçen ýylyň degişli aýynda hasaba alnan takmynan 25 göterimden 10 göterime çenli azaldy. Bu görkeziji soňky 26 ýylda iýul aýynyň arasynda iň pes dereje hökmünde hasaba alyndy.

Şol döwürde soňky üç aýda pes bolan import edilýän kömür elektrik stansiýalarynyň paýy 19 göterime çenli ýokarlandy we ortaça derejesine gaýdyp geldi. Içerki kömür elektrik stansiýalarynyň paýy 2026-njy ýyldaky ortaça 12,5 göterim boldy.

"Saklamak we gibrid maýa goýumlary guraklyk töwekgelçiligine garşy köpelmeli"

Halkara energiýa akyl merkezi Emberiň energiýa analitigi Çağlar Çeliköz, Türkiye 2026-njy ýylyň tomsunda gün elektrik energiýasy öndürmekde täze rekordlary goýmagy dowam etdirýändigini aýtdy. Tomus aýlarynda ýylylyk tolkunlarynyň täsiri sebäpli sowadyş zerurlygynyň elektrik energiýasynyň sarp edilmegine sebäp bolýandygyny aýtdy.

Çeliköz, iýul aýynda kondisioneriň ulanylyşynyň güýçli täsiri sebäpli iýul aýynda elektrik energiýasynyň sarp edilişiniň 34,4 terawatt-sagat bolandygyny, geçen ýylky 35.2 terawat sagat derejesine ýetendigini we aşakdaky bahalary berdi:

"Önümçilikdäki tebigy gazyň paýy soňky 26 ýylyň iň pes derejesi bolan iýul aýynda 10 göterime çenli azalsa-da, gidroelektrik önümçiliginiň ýokarlanmagy gaýtadan dikeldilýän çeşmeleriň paýyny 58 göterime ýetirmekde aýgytly boldy. Şeýle-de bolsa, iýul aýynda 58 göterim ýokary görkezijiniň 26 balynyň gidroelektrik stansiýalarynda ýagyşyň köp bolmagy we uzak möhletli guraklyk howpyndadygyny ýatdan çykarmaly däldir.”

Türkiye gidroelektrik önümçiliginde gurakçylyk bilen baglanyşykly bolup biläýjek azalmalary deňleşdirmek üçin ýel we gün energiýasy kuwwatyny çalt ýokarlandyrmalydygyny aýdyp, Çeliköz: "Şonuň üçin gidroelektrik energiýasynyň peselmegini deňagramlaşdyrmak üçin ýel we gün energiýasyndaky güýjümizi üçekdäki gün elektrik stansiýalary, saklaýyş elektrik stansiýalary we gibrid elektrik stansiýalary bilen uzak möhletleýin üpjün edip bileris. Diýdi.