Günebakar nebit eksportynda ägirt uly öňe gidişlik: Türkiye Global üpjünçilik zynjyrynyň ygtybarly duralgasyna öwrüldi

Türkiýe, 2026-njy ýylyň birinji ýarymynda günebakar nebit eksporty bilen rekord derejede global azyk üpjünçiligi zynjyrynda möhüm orny eýeledi. Dünýäde ýüze çykan geosyýasy dartgynlylyga we maddy-tehniki üpjünçiligiň kesilmegine garamazdan, türk azyk senagaty önümçilik we paýlaýyş güýjüni saklamak arkaly global islegi kanagatlandyrmakda öňdebaryjy orny eýeledi. Firstylyň ilkinji 6 aýynda 400 müň tonnadan geçen günebakar nebit eksporty, Türkiýäniň bu ugurdaky global güýjüni güýçlendirdi.

Türk Eksportçylary Assambleýasy (TİM) tarapyndan yglan edilen häzirki maglumatlara görä, 2026-njy ýylyň ýanwar-iýun aýlarynda Türkiýeden 402 müň 895 tonna günebakar ýagy eksport edildi. Bu döwürde pudagyň umumy girdejisi 663 million 938 müň dollar boldy, bu bolsa geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende ep-esli ýokarlandy. Eksport mukdary geçen ýyl bilen deňeşdirilende 8 göterim ýokarlandy.

Günorta-gündogar Anadoly sebiti eksportyň lokomotiwine öwrüldi

Oba hojalygy we önümçilik kuwwaty bilen tapawutlanýan Günorta-Gündogar Anadoly sebiti, Türkiýanyň günebakar nebit eksportynda gazanan uly üstünliginde arslan paýyna eýe boldy. Günebakar nebitiniň eksporty, 2026-njy ýylyň birinji ýarymynda geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 23,1 göterim ýokarlandy. Bu ösüş bilen sebitden eksportyň mukdary 302 million 592 müň dollar diýlip hasaba alyndy.

Günorta-gündogar Anadolynyň häzirki zaman önümçilik desgalary we geografiki ýakynlygy artykmaçlygy, esasanam Eastakyn Gündogar we Afrika bazarlaryna iberilende çalt çäre görmäge mümkinçilik berdi. Krizis döwründe sebitdäki öndürijiler tarapyndan görkezilen çeýeligi, Türkiýäniň umumy eksport görkezijilerini ýokarlandyrýan iň möhüm dinamika öwrüldi.

Jibutä eksportyň köpüsi: Afrika bazary ösmegini dowam etdirýär

Gündogar Afrika döwleti Jibuti, günebakar ýagyny iň köp eksport edýän ýurtlaryň sanawynda geň galdyryjy tizlenme bilen birinji orny eýeledi. Bu döwürde Jibutä günebakar ýagynyň eksporty 26,6 göterim ýokarlandy we 219 million 732 müň dollar derejesine ýetdi. Jibuti 35,6 göterim güýçli ösüş we eksport mukdary 75 million 879 müň dollar bilen Sudandan soň boldy. Liwiýa 26 göterim ösüş we eksport 55 million 801 müň dollar bilen üçünji ýeri eýeledi.

Afrika yklymynda bu güýçli bazar paýy, sebitdäki türk azyk önümleriniň ygtybarlylygyny we hilini ýene bir gezek görkezdi. Türkiýe, esasy azyk önümlerine elýeterlilikde duýgur prosesi başdan geçirýän Afrika ýurtlary üçin iň möhüm we durnukly üpjün ediji bolmagyny dowam etdirýär.

Global krizislere garşy çeýe önümçilik we logistika güýji

Pudakdaky ösüşlere baha bermek bilen, TİM galla önümleri, impulslar, ýag ekinleri we önümler pudagy geňeşiniň başlygy Nihat Uysally günebakar nebitiniň öndürilmegi üçin möhüm ähmiýete eýe bolan Gara deňiz basseýninde Russiýa bilen Ukrainanyň arasynda ýüze çykan näbellilikleriň dowam edýändigini aýtdy. Usakyn Gündogardaky sebitdäki dartgynlygyň käbir sarp ediş toparlarynda buýruklaryň yza süýşürilmegine ýa-da haýallaşmagyna sebäp bolandygyny aýdyp, Uysally şu sözleri ulandy:

"Azyk we ätiýaçlyk howpsuzlygy meselesine gezek gelende, günebakar ýagy we makaron ýaly esasy zerurlyklara bolan islegiň peselmeýändigini görýäris. Nearbyakyn geografiýamyzdaky näzik deňagramlylyklaryň arasynda azyk isleginiň howpsuzlygyny üpjün etmek borjumyz bilen bu islege jogap bermäge çalyşýarys. giň we çylşyrymly geografiýa, esasanam Eastakyn Gündogar we Afrika, türk azyk senagatyna krizis döwründe logistika we logistika garşy göreşmäge mümkinçilik berýär. "

Günebakar nebit öndürijisi we Nizip Söwda palatasynyň başlygy Mehmet Özyurt pudagyň we ýerli önümçiligiň geljegine baha bermek bilen, Gaziantepiň we onuň töwereginiň eksporta hödürleýän ýokary bahasyna ünsi çekdi. Özyurt, günebakar nebit pudagynyň Türkiýede gaty ýokary ösüş potensialynyň bardygyny we bu üstünligiň ýakyn döwürlerde hasam artjakdygyna garaşýandyklaryny aýtdy.