Günorta Afrikada daşary ýurda garşy duýgy artýar: Howpsuzlyk howp astyndadyr

Günorta Afrika immigrantlara garşy we ksenofob hadysalarynyň köpelmegi bilen göreşýär. Inurtda 3 milliondan gowrak immigrant bar bolsa-da, bu ýagdaý ýerli ilatyň arasynda howpsuzlyk aladalaryny ýokarlandyrýar. Immigrantlaryň aglaba bölegi Afrikanyň dürli ýurtlaryndan gelýär. Inurtdaky ilatyň umumy sanynyň 63 milliondygyny göz öňünde tutsak, bu nyrhyň ähmiýeti hasam aýdyň bolýar.

Immigrantlara garşy bidüzgünçilikleriň esasy sebäpleri

immigrantlara garşy gepleşikleriň düýp sebäbi işsizligiň ýokary derejesi, garyplyk, jenaýatçylygyň ýokarlanmagy, ýaşaýyş jaýynyň ýoklugy we jemgyýetçilik hyzmatlaryna girmekdäki kynçylyklar. Günorta Afrika dünýäde iň köp girdeji deňsizligi bolan ýurtlaryň arasynda. Esasanam ýaşlaryň arasynda işsizlik derejesi çynlakaý derejä ýetdi.

Ykdysady we sosial meseleler

2026-njy ýylyň birinji çärýeginde işsizlik 32 göterimden ýokary. Populationaş ilatda bu görkeziji 45 göterimden geçýär. Bütindünýä bankynyň maglumatlaryna görä, ilatyň 63 göterimi garyplyk çäginden aşakda ýaşaýar. Inurtda günde ortaça 72 adam öldürmek işi bolup, bu jenaýatyň derejesiniň näderejede ýokarydygyny görkezýär. Witwaterrand Ksenowatch uniwersitetiniň platformasynyň maglumatlaryna görä, 1994-nji ýyldan 2026-njy ýyla çenli 1313 ksenofobiýa hadysasy hasaba alyndy. Bu hadysalarda 697 adam öldi, 128 müňden gowrak adam göçürildi we 5 müňden gowrak iş ýeri talandy.

Zorlukly wakalaryň taryhy

gysga wagtyň içinde tutuş ýurtda. Şol döwürde 62 adam öldi, ýüzlerçe adam ýaralandy we on müňlerçe adam başga ýerlere göçürildi. Şuňa meňzeş wakalar 2015-nji we 2019-njy ýyllarda bolup geçdi, köp adam öldi ýa-da başga ýerlere göçürildi. Immigrantlara garşy toparlar resminamasyz daşary ýurtlularyň ýurtdan çykmagy üçin wagt berdi. Mozambik we Nigeriýa ýaly ýurtlar öz raýatlaryna duýduryş bermeli boldular. Gana wakalary halkara platformalarynda çözmek üçin başlangyç etdi. Nigeriýa öz raýatlarynyň 1094-siniň meýletin gaýdyp gelmek üçin hasaba alnandygyny habar berdi.

Günorta Afrika hökümetiniň garaýşy

Günorta Afrika hökümeti tertipsiz migrasiýany ýurduň ykdysady meseleleriniň ýeke-täk sebäbi hökmünde görmeýändigini nygtaýar. Şeýle-de bolsa, serhet howpsuzlygyny ýokarlandyrmak, deportasiýa proseslerini çaltlaşdyrmak we immigrasiýa ulgamyndaky korrupsiýa garşy göreş ýaly çäreleri görmegi meýilleşdirýär.

Resmileriň beýannamalary

Günorta Afrikanyň halkara gatnaşyklar we hyzmatdaşlyk ministri Ronald Lamola daşary ýurtlara garşy zorlugyň bikanundygyny we beýle hereketlere ýol berilmejekdigini aýtdy. Prezident Kiril Ramaphosa tertipsiz migrasiýa garşy göreşýän mahaly ksenofobiýa üçin ýeriň ýokdugyny aýtdy.

Geljekde bolup biljek ösüşler

Günorta Afrikada immigrantlara garşy wakalar ýurduň sosial we ykdysady gurluşyna uly täsir edýär. Hökümet tarapyndan görülýän çäreler we halkara hyzmatdaşlygy geljekde şeýle wakalaryň öňüni alyp biler. Şeýle-de bolsa, ksenofobiýa garşy jemgyýetçilik düşünjesi we bilim hem möhüm ähmiýete eýe.