Gysgaça
- BMG Komissiýasy Günorta Sudandaky zorlugyň parahat ilata we syýasy prosese howp salýandygyny mälim etdi we saýlawlardan ozal öz içine alyjy gepleşiklere çagyrdy.
- Birleşen Milletler Guramasy (BMG) Komissiýasy Günorta Sudana 4 günlük saparyndan soň ýurtda barha artýan zorlugyň parahat ilatyň howpsuzlygyna we syýasy geçiş prosesine çynlakaý howp salýandygyny habar berdi.
- Komissiýanyň agzalary hökümet işgärleri, howpsuzlyk işgärleri, raýat jemgyýetiniň wekilleri we zorlugyň pidalary bilen duşuşdy we ýerdäki ýagdaýy gözden geçirdi.
Jonglei welaýatynda asuda ilata garşy hüjümler
Komissiýanyň başlygy minasmin Sooka, Jonglei ştatynyň Bor şäherinde bolan konfliktden ejir çeken adamlar bilen geçirilen söhbetdeşlikde aýal-gyzlaryň jynsy zorluk, öldürmek we mejbury göçürmek ýaly çynlakaý hukuk bozulmalaryna sezewar edilendigini habar berdi. Geňeş parahat ilatyň nyşana alynmagyna, raýat infrastrukturasyna zeper ýetmegine we ynsanperwer kömeginiň öňüni almagyna çuňňur alada bildirdi. Mundan başga-da, BMG-nyň Günorta Sudandaky wekilhanasynyň (UNMISS) Jongleýdäki patrulyna 2 sany parahatçylygy goraýjy janyndan geçen hüjüm barada garaşsyz derňew soraldy.
Saýlaw prosesi we parahatçylyk şertnamasynyň ýagdaýy
Dekabr aýynda ýurtda geçiriljek saýlawlardan öň syýasy we raýat giňişliginiň azalandygyny belläp, Geňeş parahatçylykly we ygtybarly saýlawlar üçin zerur şertleriň entek ýerine ýetirilmeýändigini aýtdy. Galkynyş Parahatçylyk Ylalaşygynyň durmuşa geçirilmeginiň togtadylandygyny belläp, Iş topary öz içine alyjy syýasy gepleşik gurulmasa täze konfliktleriň ýüze çykyp biljekdigini duýdurdy. Şeýle hem adalat edaralarynyň güýçlendirilmelidigi we jezasyzlyk we korrupsiýa medeniýetine garşy göreşmek üçin jemgyýetçilik serişdeleriniň aç-açan dolandyrylmalydygy aýdyldy.
BMG Komissiýasy Günorta Sudanda eden saparlarynyň çäginde pidalar we resmiler bilen duşuşdy we ýurtda parahat ilata garşy zorlugyň köpelendigini, ynsanperwer kömeginiň kesilendigini we saýlaw prosesiniň howp astyndadygyny kesgitledi. Saparyň dowamynda alnan netijeleriň BMG-nyň Adam hukuklary geňeşine 2027-nji ýylyň fewral aýynda hödürlenjek giňişleýin hasabatyna goşuljakdygy habar berildi.
Günorta Sudandaky syýasy we ynsanperwerlik prosesleri BMG wekilhanalary we halkara synçy guramalar tarapyndan ýakyndan yzarlanýar. Theurtdaky partiýalaryň parahatçylyk şertnamasyna laýyk gelmegi, saýlaw howpsuzlygy we adam hukuklarynyň bozulmagyna garşy görülmeli çäreler halkara jemgyýetçiliginiň sebitde durnuklylyga garaşmagy üçin möhüm ähmiýete eýe.
Netije
Günorta Sudanda häzirki zorluk we institusional gowşaklyklar ýurduň demokratiýalaşdyryş tagallalaryna iň uly päsgelçilikleriň biri hökmünde tapawutlanýar. Parahatçylyk şertnamasynyň ýerine ýetirilmegindäki päsgelçilikler we korrupsiýa garşy göreşde ýeterlik dällik sosial ynamy pese gaçyrýar we ýurdy durnuksyzlyga çekýär.
Adalat edaralarynyň işlemezligi we jezasyzlyk syýasaty adam hukuklarynyň bozulmagynyň dowam etmegine ýol açýar. Öz içine alyjy syýasy gepleşik etmezden geçirilen saýlawlar ýurtda dowamly parahatçylygy getirmek däl-de, dartgynlylygy ýokarlandyrmak howpuny öz içine alýar.
Mümkin täsirler
Halkara maliýeleşdirmegiň ýoklugy sebäpli kömek guramalarynyň işini azaltmak sebitdäki gumanitar krizisi çuňlaşdyryp biler we müňlerçe göçürilen raýatlara esasy zerurlyklary üpjün etmegi kynlaşdyryp biler. Bu, ylaýta-da saglyk we azyk howpsuzlygy ugurlarynda ynsanperwer betbagtçylyga çynlakaý howp döredip biler.
Syýasy gepleşiklere çagyryşlar ýerine ýetirilmese, saýlaw prosesini yza süýşürmek ýa-da gapma-garşylykly şertlerde saýlaw geçirmek sebitdäki howpsuzlyk balansyna ýaramaz täsir edip biler. Mundan başga-da, BMG missiýasyna garşy dowam edýän hüjümler sebitde halkara parahatçylygy goraýjy güýçleriň bolmagyny we parahat ilaty goramak mümkinçiliklerini çäklendirip biler.
Çeşme: Anadolu Ajansı
Bu habar çeşme habaryndan emeli aňyň goldawy bilen taýýarlandy we türk dilinden maşyn terjimesi arkaly terjime edildi. Biz nähili işleýäris?
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!