Häkim Dawut Gül: Marmaradaky suw joşmasy sebit üçin öwrülişik nokady bolmaly

Marmara basseýnindäki suw baýlyklaryny goramak, dolandyrmak we suw basmak meýilnamalary ara alnyp maslahatlaşylýan iki günlük "Marmara basseýn basseýn suw geňeşiniň ýygnagy" başlandy. Stambulyň gubernatory Dawut Gül Marmara basseýniniň utgaşdyryjy gubernatory hökmünde açylyş dabarasynda sebitdäki suw joşmalary we suw dolandyryşlary barada durup geçdi. Duşuşyga Suw dolandyryşynyň baş müdiri Afire Sewer we Kokaeli welaýat häkimi Alhami Aktaş hem gatnaşdy.

Stambuldaky suw joşmasynda 7 adam öldi

Stambulyň gubernatory Dawut Gül şäherdäki aşa köp ýagyşyň 500 ýylda bir gezek bolup biläýjek betbagtçylykdygyny aýtdy we "Bilşiňiz ýaly, bir hepde kyn günümizi başdan geçirdik. Marmara sebitiniň dürli şäherlerinde, esasanam Stambulda güýçli ýagyş bilen ýüzbe-ýüz bolduk. Netijede, gynansak-da, 7 raýatymyz aradan çykdy" -diýdi. Häkim Gül, ýitginiň statistik maglumatlar hökmünde görülmeli däldigini we her ýitginiň uly agyrydygyny aýtdy.

Akym düşeklerinde hasaplaşyk we administratiw jogapkärçilikler

Suw joşmalarynyň diňe akymlary gowulandyrmak arkaly çözülip bilinmejekdigini aýdan häkim Dawut Gül, akym ýataklarynda ygtyýarnamasyz we ýer titremesine çydamly gurluşygyň töwekgelçilikdigini aýtdy. Gül geçmişdäki gurluşyk ýalňyşlyklaryna ünsi çekip: "Bu diňe 3-5 ýyllyk ýalňyşlyk däl, eýsem 50-100 ýyllyk ýalňyşlyk. Dolandyryjylar hökmünde bu gurluşlar döredilende goşulyşmaly bolduk" -diýdi. Geljekki döwürde kanunçylyga laýyk gelýän we hasaba alynmadyk gurluşyklara rugsat bermeýän wesýetiň görkezilmelidigini aýtdy.

Stambulda takmynan 10 milliard lira maddy zeper ýeten suw joşmasy Marmara basseýninde suw dolandyryş syýasatlaryny gözden geçirmek gün tertibinde ara alnyp maslahatlaşyldy. Häkim Gül, suw dogry saklansa we dogry dolandyrylsa, töwekgelçilikleriň azaldylyp bilinjekdigini aýtdy we betbagtçylygyň 17-nji awgustdaky ýer titremesi ýaly möhüm tapgyr hasaplanmalydygyny aýtdy.

Marmara basseýnindäki suw baýlyklaryny goramak we suw joşmalaryny dolandyrmak meýilnamalaryny döretmek üçin guralan ýygnaklar degişli ministrlikleriň, häkimlikleriň we tehniki hünärmenleriň gatnaşmagynda dowam edýär. Bu amal, 2025 we 2026-njy ýyllarda kesgitlenen basseýn suw tagtasynyň kararlaryny ýerine ýetirmek we gyzyklanýan taraplaryň tekliplerini birleşdirmek arkaly dowam edýär. Raýatlar üçin degişli häkimlikleriň we daşky gurşaw müdirlikleriniň üsti bilen töwekgelçilikli ýerlerde akym düşekleri we gurluşyk bilen baglanyşykly kanuny kadalara degişli maglumatlary yzarlamak möhümdir.

Netije

Suw betbagtçylygy şäherleşme syýasatynda tebigy hadysalar we howanyň üýtgemegi bilen baglanyşykly töwekgelçiliklere üns bermeli däldigini görkezýär. Akym düşekleriniň üstünde gurluşyk we gözegçiliksiz şäherleşme betbagtçylyk wagtynda ölmez-ýitmez ölüme sebäp bolýar.

Häkim Güliň aýdanlaryndan gelip çykýar, in engineeringenerçilik ylymlarynyň talaplary ýerine ýetirilse we administratiw gözegçilikler eglişiksiz amala aşyrylsa, betbagtçylyklaryň täsirini azaldyp bolar. Bu ýagdaý, ýerli hökümetleriň we merkezi dolandyryşyň suw dolandyryşyna has işjeň çemeleşmelidigini görkezýär.

Mümkin täsirler

Marmara basseýni üçin möhüm döwür hökmünde häsiýetlendirilen bu amal, sebitdäki ösüş meýilnamalarynyň we akymlary gowulandyrmak taslamalarynyň has berk barlanmagyna sebäp bolup biler. Esasanam akym düşegindäki töwekgelçilikli gurluşlary ewakuasiýa etmek ýa-da güýçlendirmek bilen baglanyşykly täze administratiw kararlaryň kabul edilmegine garaşyp bolar.

Mundan başga-da, suw dolandyryşy boýunça tehniki taslamalaryň çaltlaşdyrylmagy we 2025-2026-njy ýyllarda meýilleşdirilýän basseýn kararlary ýerli hökümetleriň býudjetine we maýa goýum ileri tutulýan ugurlaryna gönüden-göni täsir eder. Bu ädimler sebitiň uzak möhletleýin betbagtçylyklara durnuklylygyny ýokarlandyrmaga gönükdirilendir.