Hakyky sektora bolan ynamyň ýitmegi: Iýul indeks maglumatlary yglan edildi

Türkiýe Respublikasynyň Merkezi Banky (CBRT), hakyky pudagyň täsirini alýan 2024-nji ýylyň iýul aýyndaky Ykdysady tendensiýa statistikasy we hakyky pudaga bolan ynam indeksiniň (RKGE) netijelerini halk bilen paýlaşdy. 1985-nji ýylda önümçilik pudagynda işleýän iş ýerleriniň gatnaşmagynda geçirilen gözlegiň netijelerine baha bermek arkaly alnan maglumatlar, senagatçylaryň ynamynyň çäkli azalandygyny görkezdi.

Möwsümleýin düzülen indeks 101.2-e çenli azaldy

yglan edilen maglumatlara görä, möwsümleýin täsirler üçin düzülen hakyky pudaga bolan ynam indeksi (RKGE-MA), geçen aý bilen deňeşdirilende iýul aýynda 0.8 bal azaldy we 101.2 boldy. Şol döwürde möwsümleýin düzedilmedik hakyky pudagyň ynam görkezijisi has peselendigini görkezdi. Düzedilmedik indeks iýun bilen deňeşdirilende 1,3 bal azaldy we 102.2-e ýetdi. Esasy maýa goýum çykdajylary, häzirki umumy sargyt mukdary, soňky üç aýda umumy sargyt mukdary we umumy tendensiýa negatiw baha bermek indeksdäki bu peselişde täsirli boldy. Beýleki tarapdan, eksport sargytlarynyň mukdary, işe garaşyşlar, bar bolan taýýar önümleriň ätiýaçlygy we indiki üç aýyň dowamynda önümçilik mukdary baradaky çaklamalar indeksiň ýokarlanmagyna goldaw berýän faktorlar hökmünde tapawutlandy.

Içerki bazardaky şertnamalara garaşmak güýçlenýän wagtynda eksport umyt berýär

Soňky üç aýlyk döwür bahalandyrylanda, önümçiligiň we eksport sargytlarynyň köpelendigini habar berýänleriň peýdasyna tendensiýanyň has güýçlenendigi görünýär. Şeýle-de bolsa, içerki bazar sargyt mukdarynyň azalandygyny habar berýänleriň agramy ýokarlandy. Häzirki sargytlaryň möwsümleýin kadalardan pesdigini pikir edýänleriň sany, öňki aý bilen deňeşdirilende ýokarlandy, häzirki taýýar önümleriň aksiýalarynyň adaty derejeden ýokarydygyny aýdýanlaryň derejesi peseldi. Geljekki üç aýda şuňa meňzeş surat agdyklyk edýär. Önümçiligiň we eksport sargytlarynyň ýokarlanmagyna garaşýanlaryň derejesi güýçlenýän bolsa, içerki bazar sargytlarynyň ýokarlanmagyna garaşýanlaryň derejesi gowşady. Iş üpjünçiliginiň ösüşi baradaky umytlar güýçlenip, indiki 12 aýda esasy maýa goýum çykdajylary meýilnamalary birneme gowşady.

Inflýasiýa garaşmalarynyň azalmagy we önümçiligi çäklendirýän faktorlar

Bahasy we bahasy tarapynda bölekleýin kömek signaly alyndy. Soňky üç aýda ortaça birlik çykdajylarynyň ýokarlanmagyny başdan geçirenleriň we ýakyn üç aýda ýokarlanmagyna garaşýanlaryň ikisiniňem gatnaşygy iýun bilen deňeşdirilende azaldy. Şonuň ýaly-da, ýakyn üç aýda satuw bahasynyň ýokarlanmagy garaşylýan peseliş tendensiýasyny görkezdi. Gatnaşanlaryň indiki 12 aýda öndürijiniň baha görkezijisi (PPI) geçen aý bilen deňeşdirilende 0,2 bal azaldy we 31,3 göterime düşdi. Iýul aýynda geçirilen soragnamalaryň 56,9 göterimi önümçiligini çäklendirýän faktorlaryň ýokdugyny mälim etdi. Islegiň bolmazlygy 12,7 göterim önümçilige päsgel berýän iň uly mesele boldy. Islegiň ýetmezçiligi, degişlilikde maliýe mümkinçilikleri, çig malyň we enjamlaryň ýetmezçiligi we işçi güýjüniň ýetmezçiligi bilen baglanyşyklydy.