Her ýyl Türkiýede 171 müň adamyň ölümine sebäp bolýan ýürek keselleri üçin mobilizasiýa çagyryşy

29-njy sentýabrda Bütindünýä ýürek gününiň çäginde guralan çärede Türk Kardiologiýa Assosiasiýasy her ýyl Türkiýede takmynan 171 müň adamyň ölümine sebäp bolýan ýürek-damar kesellerinden sosial düşünjäni ýokarlandyrmak maksady bilen "Heartüregimiziň saglygy mobilizlenmesini goralyň" çagyryşyny berdi.

iürek-damar keselleriniň dünýäde we Türkiýede ölümiň ähli sebäpleriniň arasynda birinji orunda durýandygyny aýdyp, Türk Kardiologiýa Assosiasiýasynyň prezidenti, professor doktor Ertuğrul Okuýan bu ölümleriň ep-esli böleginiň öňüni alyp boljakdygyny aýtdy. Prof. Doktor Okuýan: "Şu gün 29-njy sentýabr, Bütindünýä ýürek güni. Heartürek güni biziň möhüm ähmiýete eýe bolan günümizdir. Şu gün mynasybetli, bu meselä ünsi çekmek isleýäris. Bütin dünýäde we gynansak-da biziň ýurdumyzda ýürek-damar ulgamynyň keselleri bar" -diýdi. Okuýan habardarlygy ýokarlandyrmagyň wajyplygy barada şeýle diýdi: "Bu ölümleriň ep-esli böleginiň öňüni alyp bolar. Bu ýerde habarlylygy ýokarlandyrmak gaty möhümdir."

Töwekgelçilik faktorlaryna gözegçilik etmek mümkindir

Prof. çilim çekmek, ýokary gan basyşy, ýokary holesterin, süýji keseli, artykmaç agram we oturýan durmuş ýaly töwekgelçilik faktorlaryna gözegçilik edip boljakdygyny mälim etdi. Doktor Okuýan, irki ölümleriň genetiki çökgünlikden başga ähli faktorlara gözegçilik etmek arkaly azalyp biljekdigini aýtdy. Okuýan: "Indi genetiki fonuny bir gapdala goýsak, mundan başga ähli faktorlara gözegçilik edip bileris" -diýdi. "Şonuň üçin bu gün iň esasy maksadymyz, bu ölümleri aradan aýyrmak we halkymyzyň ir ölmeginiň we ýürek keselleriniň ir döremeginiň öňüni almak maksady bilen şu gün jemgyýetimizde habarlylygy ýokarlandyrmak üçin pursatdan peýdalanmakdyr" -diýdi.

Türk kardiologiýa birleşiginiň baş sekretary Prof. Dr. Dursun Aras ýürek-damar keselleriniň Türkiýede ilkinji saglyk problemasydygyny we giç bolmazdan öňürti çäreleri görmelidigini aýtdy.

Prof. Doktor Aras: "Turkeyürek-damar keselleri Türkiýede-de, dünýäde-de birinji ýerde durýar. Şonuň üçinem giç bolmazdan öňürti çäreleri göreliň diýýäris. Bu gaty kyn däl. Heartüregimiz günde ýüz müň gezek urýar. Her gün urýar, ömürboýy urýar. Heartüregimiz hemişe urýar, hemişe urýar we saglygy goramaly. Aras sözüniň üstüni ýetirdi: "Çilim çekmekden uzak durmalydyrys, taşlamalydyrys. Agramy gözegçilik etmek gaty möhümdir. Biz hereket etmeli. Iň aňsat, iň ýönekeý we iň arzan ýol ýöremekdir. Bulardan başga-da sagdyn iýmitlenmeli."

Töwekgelçiligiňizi biliň we barlamagy yza süýşürmäň

Adamlaryň şeker, gan basyşy we holesterin ýaly gymmatlyklaryny bilmek bilen öz töwekgelçiliklerini öwrenmelidigini aýdan professor Aras: "Käbir sanlar bar. Bular aňsat. Şeker, gan basyşy, holesterin. Gan basyşymyzy ölçemeli. Şeker derejämizi bilmeli. Holesterini bilmelidiris.

Prof. alamatlar ýüze çykmazdan ozal çäre görülmelidigini nygtaýar. Doktor Aras jaň etdi: "Adamlary harabalykdan çykarmagyň ýerine, binamyz howpsuz we ýüregimiz berk bolar ýaly öňünden çäreleri görmelidiris. Bu gün muny etmeli. Hereket ediň, garaşmaň. Döş agyrylary almazdan ozal lukmana ýüz tutuň, ýürek keselinden öň lukmana ýüz tutuň. Reanimasiýada gutarmazdan ozal lukmana ýüz tutuň." Bu çagyryşyň bejergi däldigini, sagdyn durmuş üçin çagyryşdygyny aýdan Aras: "Bu, hakykatdanam sagdyn durmuş üçin çagyryş. Sagdyn ýürekler üçin sagdyn durmuş çagyryşy. Bu mobilizasiýa bolmaly."

Işewürlik, sungat, sport we metbugat dünýäsinden köp adam 29-njy sentýabrda Bütindünýä ýürek gününiň çäginde geçirilen maksatnama gatnaşdy we "Heartüregimiziň saglygyny goramak hereketini goralyň" habaryny goldady.