Canakkale-iň tebigy täsinligi, ýürek köli, ýene gülgüne öwüsdi

Çanakkale etrabynyň Ezine etrabynda ýerleşýän we ýylyň belli wagtlarynda özboluşly ýürek şekili we gülgüne äheňleri bilen bütin dünýäde uly ünsi çekýän "Heartürek köli" birnäçe aý garaşandan soň häsiýetli reňkine eýe boldy. Tebigaty söýýänler we surat höwesjeňleri üçin ýygy-ýygydan barjak bu tebigy täsinlik, howanyň ýokarlanmagy bilen ajaýyp wizual toý hödürläp başlady.

Gadymy portdan häzirki güne çenli tebigy täsinlik: Heartürek köli

Ezine etrabynyň Dalyan obasynda ýerleşýän we gadymy döwürde Aleksandria Troas Gadymy şäher -iň içki duralgasy hökmünde ulanylýan taryhy köl, ýer ýüzünde seýrek gülgüne kölleriň biri hasaplanýar. Sosial mediýada paýlaşylan suratlar bilen meşhurlygy günsaýyn artýan bu täsin ekosistema, esasanam tomus aýlarynda ýerli we daşary ýurtly syýahatçylar bilen doldurylýar.

Kölüň gülgüne we gyzyl öwrülmeginiň sebäbi düýbünden tebigy biologiki amallar. Temperaturanyň we duzlulygyň ýokarlanmagy bilen kölde çalt köpelýän 'Dunaliella salina' atly mikroskopik ösümlik jandary, bu özüne çekiji reňk berýär. Adatça her ýyl maý aýynyň ahyryna gülgüne öwrülýän bu köl, diňe şu ýylyň howa üýtgemegi sebäpli gülgüne reňkini iýul aýynyň ortalarynda gazanyp bildi.

Temperatura we duzlulyk balansy gaýdyp gülgüne

Çanakkale Onsekiz Mart uniwersiteti (ÇOMÜ) Ylym fakulteti, Molekulýar biologiýa we genetika kafedrasynyň kölündäki bu reňk üýtgemeginiň ylmy esaslaryny düşündirip, dosent. Doktor Alper Tunga Akarsubaşy şeýle batgalyk ýerleriň aşa dinamiki ekosistemalardygyny aýtdy. Kölüň reňki; Howanyň temperaturasy, duzlulygy we mikrob hereketi ýaly köp daşky gurşaw faktorlarynyň utgaşmagy bilen üýtgeýändigini aýtdy.

Dos. Doktor Akarsubaşi şu ýyl yza süýşürilmeginiň sebäbini şu sözler bilen düşündirdi: "Soňky ýyllarda iň köp ýagýan ýagyş sebitde hasaba alnandygy sebäpli kölüň duzlulyk derejesi ep-esli azaldy. Bu gülgüne reňk berýän mikroorganizmleriň dykyzlygynyň peselmegine sebäp boldy. Şeýle-de bolsa, howanyň temperaturasynyň ýokarlanmagy we tomusda bugarmagyň çaltlaşmagy duzlulygyň derejesini ýokarlandyrdy. görýänleri haýran galdyrýar.

Ekologiki deňagramlylygy saklamak üçin möhüm duýduryşlar

Dos. Prof., köldäki bu döwürleýin üýtgeşmeleriň düýbünden tebigy prosesiň bir bölegidigini nygtaýar. Doktor Akarsubaşy bu duýgur ekosistemanyň geljegi üçin möhüm duýduryş berdi. Kalpli kölüniň köp ýyllap gözelligini gorap saklamagy üçin adam tarapyndan döredilen täsirleriň azaldylmalydygyny aýtdy.

Dos. Doktor Akarsubaşi sözüni şeýle jemledi: "Oba hojalygy we haýwançylyk işleri, şeýle hem kölüň töweregindäki adam işjeňligi bilen ýüze çykyp biljek hapalanma berk gözegçilikde saklanmalydyr. Ekologiki deňagramlylygy saklap bilmesek, bu tebigy täsinligi ýitirip bileris. Gelip görýänleriň uly gyzyklanmasy bizi begendirse-de, ulanmalydyrys.