HPG Türkiye ösüş çaklamalaryna täzeden seredýär: 2026-njy ýyldaky garaşyş peseldi

Halkara Walýuta Gaznasy (HPG) dünýä bazarlary tarapyndan ýakyndan yzarlanylýan Bütindünýä Ykdysady Geliş Hasabatyny täzeledi we dünýädäki we ýurt boýunça ösüş çaklamalaryny üýtgetdi. Hasabatda "Global Ykdysadyýet Uruş we Tehnologiýanyň çatrygyndaky dünýä" ady bilen köpçülige ýetirildi, global ykdysady ösüş baradaky çaklamalar aşakda täzeden seredilende, Türkiýäniň ykdysadyýeti baradaky çaklamalarda düýpli üýtgeşmeler girizildi.

Global ykdysadyýetde uruş we tehnologiýa deňagramlylygy

Halkara Pul Gaznasy tarapyndan çap edilen häzirki hasabata görä, dünýä ykdysadyýetiniň 2026-njy ýylda 3 göterim, 2027-nji ýylda 3,4 göterim ösmegine garaşylýar. Bu yglan edilen sanlar dünýä ykdysadyýetiniň 2024-2025-nji ýyllarda ortaça 3,5 göterim ösüşden yza galandygyny görkezýär. Geçen aprelde paýlaşan çaklamalarynda gaznanyň global ösüşiň 2026-njy ýylda 3,1 göterim, 2027-nji ýylda 3,2 göterim boljakdygyny çaklady.

Hasabatda global ösüş depgininiň peselmeginiň esasy sebäbi hökmünde Günbatar Aziýada dowam edýän urşuň ykdysady weýrançylygy görkezildi. Beýleki tarapdan, emeli intellekt tehnologiýalarynda çalt ösüşiň we sanlylaşdyrmagyň giňden ulanylmagy geosyýasy krizisleriň ýaramaz täsirlerini bölekleýin öwezini dolýar. Urşuň ykdysady netijeleriniň ýurtlaryň geografiki we täjirçilik sebitlerine ýakynlygyna we tehnologiki gymmatlyklar zynjyryndaky roluna baglylykda tapawutlanýandygy bellendi.

inflýasiýa garaşmalary ýokarda täzelendi

Global inflýasiýanyň dinamikasyna-da degip geçen hasabatda, dünýädäki esasy inflýasiýanyň 2025-nji ýylda 4,1 göterimden 2026-njy ýylda 4,7 göterime çenli ýokarlanjakdygy we 2027-nji ýylda ýene 3,9 göterime çenli peseljekdigi çaklanyldy. HPG-nyň aprel aýyndaky çaklamalar bilen deňeşdirilende inflýasiýa garaşyşlarynyň has ýokary derejede täzeden seredilendigini we 20-nji ýyla çenli dowam eden dezinflýasiýa prosesiniň peselmegine ünsi çekdi.

Ykdysady dünýägaraýyş töwekgelçiliginiň aprel bilen deňeşdirilende has deňagramly ýolda çözülendigi aýdyldy, ýöne zyýanly töwekgelçilikler henizem öz agramyny saklaýar. Dartgynlylygyň gaýtadan ýokarlanmagy, esasanam Günbatar Aziýada haryt bahalarynyň duýdansyz üýtgemegine, global üpjünçilik zynjyrlarynyň täze kesilmegine we maliýe ýagdaýynyň kynlaşmagyna sebäp bolup biljekdigi duýduryş berildi. Mundan başga-da, dünýä söwdasyndaky gabaw we bölek-bölek meýilleriň önümçilige ýaramaz täsir edip, bahalara ýokarlanýan basyşy ýokarlandyryp biljekdigi mälim edildi.

Gigant ykdysadyýetiň ösüş ugurlary gaýtadan çekildi

Hasabatda dünýäniň öňdebaryjy ykdysadyýetleri üçin ösüş çaklamalary hem jikme-jik görkezildi. ABŞ (ABŞ) ykdysadyýeti üçin 2026-njy ýyldaky ösüş çaklamasy 2,3 göterim derejesinde saklansa-da, 2027-nji ýyldaky çaklama 2,1 göterimden 2,2 göterime çenli ýokarlandy. Ozewro zonasy üçin garaşylýanlar negatiw ýagdaýa geçdi; Sebitiň 2026-njy ýyldaky ösüş çaklamasy 1,1 göterimden 0,9 göterime çenli azalsa-da, 2027-nji ýylda 1,2 göterim garaşylýar.

Europeewropanyň lokomotiw ykdysadyýetiniň 2026-njy ýyldaky ösüş çaklamasy 0,8 göterimden 0,7 göterime çenli, 2027-nji ýyldaky çaklamasy bolsa 1,2 göterimden 1 göterime çenli täzeden seredildi. Fransiýa üçin hem şuňa meňzeş pese gaçmak çak edilipdi we 2026-njy ýyldaky ösüş garaşyşy 0,9 göterimden 0,6 göterime çenli azaldy, 2027-nji ýyldaky çaklama bolsa 0,9 göterim derejesinde saklandy. Italiýanyň 2026-njy we 2027-nji ýyllar üçin 0,5 göterim ösüş çaklamasy üýtgemän galsa-da, Ispaniýanyň 2026-njy ýylda 2,1 göterim, 2027-nji ýylda 1,8 göterim ösjekdigi baradaky çaklamalary saklandy.

2026-njy ýylda Iňlis ykdysadyýetiniň ösüş çaklamasy 0,8 göterimden 1 göterime çenli ýokarlanan bolsa, 2027-nji ýyldaky çaklama 1,3 göterimde galdy. Kanadanyň 2026-njy ýyldaky ösüş çaklamasy 1,5 göterimden 1,1 göterime çenli azaldy we 2027-nji ýyldaky garaşyşy 1,9 göterimden 1,7 göterime çenli azaldy. 26aponiýa üçin 2026-njy ýyldaky çaklama 0,7 göterimden 0,6 göterime çenli azaldy, 2027-nji ýyldaky çaklama bolsa 0,6 göterimden 0,7 göterime çenli ýokarlandy.

Aziýanyň ägirtlerinden biri bolan Hytaý üçin ösüş çaklamalary ýokarda täzelendi. Täze hasabata görä, Hytaý ykdysadyýetiniň 2026-njy ýylda 4,6 göterim, 2027-nji ýylda 4,1 göterim ösmegine garaşylýar. Aprel aýynda hasabatda bu nyrhlaryň degişlilikde 4,4 göterim we 4 göterim ýokarlanjakdygy habar berildi. Hindistanda 2026-njy ýyldaky ösüş çaklamasy 6,5 göterimden 6,4 göterime çenli azalsa-da, 2027-nji ýyldaky garaşyşy 6,5 göterimden 6,7 göterime çenli ýokarlandy. 2026-njy we 2027-nji ýyllarda Russiýanyň ykdysadyýetiniň 1,1 göterim ösjekdigi baradaky çaklamalar dowam etdirildi.

Hasabatda ABŞ we Ysraýyl tarapyndan 28-nji fewralda başlanan harby operasiýalardan soň uly ykdysady zarba uran Eýranyň ykdysadyýeti barada täsirli maglumatlar hem bar. Şoňa laýyklykda 2026-njy ýylda Eýranyň ykdysadyýetiniň 5,4 göterim azaljakdygy we 2027-nji ýylda 2,9 göterim çäklendirilen ösüşiň boljakdygy çaklanyldy.

HPG-nyň Türk Ykdysadyýet çaklamalarynda düýpli üýtgeşiklik

Hasabatyň iň gyzykly bölümlerinden biri bolan Türkiýe çaklamalarynda iki taraplaýyn wersiýa edildi. HPG 2026-njy ýylda türk ykdysadyýetiniň 2,9 göterim, 2027-nji ýylda 3,6 göterim ösmegine garaşýandygyny mälim etdi.

Halkara Walýuta Gaznasy aprel aýynda paýlaşylan öňki çaklamalarynda Türkiýanyň 2026-njy ýylda 3,4 göterim, 2027-nji ýylda 3,5 göterim ösjekdigini çaklady. Iň soňky täzelenme bilen Türkiýanyň 2026-njy ýyldaky ösüş garaşyşy aşaklygyna täzeden seredildi, 2027-nji ýyldaky ösüş çaklamasy bolsa çäkli ýokarlanmak bilen täzelendi.