Ministr Şimşek: Uruşdan soňky döwür Eastakyn Gündogarda başlar

Stambul Kongres merkezinde geçirilen TRT Bütindünýä forumynyň ýapylyş mejlisinde eden çykyşynda Gazna we maliýe ministri Mehmet Şimşek Eastakyn Gündogardaky konfliktleriň sebit ykdysadyýetine we geljekdäki özgerişliklere baha berdi. 2026-njy ýylyň 7-nji noýabrynda geçirilen çärede Şimşek söweşiň energiýa üpjünçiligine we söwda mukdaryna edýän basyşyny görkezdi we sebitiň mundan beýläk üýtgemejekdigini aýtdy.

Uruşdan soňky sebitde ykdysady integrasiýa nähili emele geler?

Ministr Mehmet Şimşek urşuň ýurtlary töwekgelçiliklerini azaltmaga we garaşlylygyny gözden geçirmäge mejbur edendigini aýtdy we sebitde ykdysady integrasiýa we energiýa howpsuzlygynyň ileri tutuljakdygyny aýtdy. Şimşek: "Meniň pikirimçe, sebit aragatnaşygyna maýa goýmak gaty ýokary mümkinçilik. Aslynda muny etmek aç-açan zerurlyk". Şeýle hem, Türkiýäniň Pars aýlagyndan başlap, Türkiýäniň üsti bilen Europeewropa çenli uzalyp gidýän Ösüş ýoly taslamasy ýaly başlangyçlar bilen sebitara baglanyşygy goldaýandygyny mälim etdi.

Uruşdan soň alternatiw koridorlara maýa goýumlary artarmy?

Şimşek söweşden soň sebite akjak paýtagtyň alternatiw söwda koridorlaryny güýçlendirjekdigini we bu ugurdaky maýa goýumlarynyň takmynan 660 milliard dollara ýetip biljekdigini aýtdy. Goranmak pudagynda hyzmatdaşlygyň ähmiýeti barada durup geçen Şimşek, Türkiýe geçen ýyl goranyş senagaty önümleri üçin takmynan 18 milliard dollarlyk täze sargytlary alandygyny we bu pudakda takmynan 1400-1500 taslamanyň amala aşyrylandygyny aýtdy. Şimşek sebitde gaýtadan dikeldiş zerurlygynyň ýakyn 10 ýylda azyndan 1 trillion dollara ýetmegine garaşylýandygyny belläp, bu işde türk potratçylyk pudagynyň işjeň rol aljakdygyny aýtdy.

Mehmet Şimşek 2026-njy ýylyň 7-nji noýabrynda Stambulda geçirilen TRT Bütindünýä forumynda Eastakyn Gündogardaky söweşiň sebitdäki ýurtlary bäsdeşlik däl-de, hyzmatdaşlyga gönükdirjekdigini we infrastruktura we energiýa howpsuzlygyna gönükdirilen täze ykdysady döwrüň başlandygyny habar berdi. Türkiýäniň düzgünlere esaslanýan söwda çemeleşmesini dowam etdirýändigini mälim eden Şimşek, 54 erkin söwda şertnamasy bilen eksportyň köp bölegini üpjün edendiklerini aýtdy.

Gazna we Maliýe ministrligi tarapyndan amala aşyrylýan Daşary söwda syýasatlary we sebitleýin ösüş taslamalary Türkiýanyň Orta Koridor we Ösüş ýoly ýaly strategiki ugurlardaky roluny güýçlendirmek. Degişli amallar, Türkiýäniň halkara söwda şertnamalary we goranyş senagatynyň eksport maglumatlary arkaly halk bilen paýlaşylmagyny dowam etdirýär.

Netije

Eastakyn Gündogardaky konfliktleriň sebitdäki ýurtlary has goraýjy bolmaga däl-de, eýsem howpsuzlyk we ykdysady durnuklylyk üçin has çuňňur integrasiýa etmäge mejbur edýändigi görünýär. Ministr Şimşekiň aýdanlary, şertnama we strategiki ýerleşiş artykmaçlyklary bilen sebiti täzeden gurmak we logistika liniýalaryny diwersifikasiýa etmekde Türkiýäniň esasy rol oýnap biljekdigini görkezýär.

Mümkin täsirler

Sebitara baglanyşykda maýa goýumlarynyň köpelmegi Türkiýe logistika we gurluşyk pudaklary üçin täze iş mümkinçiliklerini döredip biler. Mundan başga-da, energiýa howpsuzlygy we alternatiw söwda koridorlarynyň ösdürilmegi Türkiýanyň global üpjünçilik zynjyryndaky ähmiýetini artdyryp biler; Şeýle-de bolsa, sebitdäki syýasy näbellilikler maýa goýum kararlaryna we maýa akymlaryna gönüden-göni täsir edip biler.