HRW hasabaty: Günbatar Şeriýada Ysraýyl tarapyndan maliýeleşdirilýän zorluk 107 palestina jemgyýetini göçürdi

Human Rights Watch (HRW) adam hukuklarynyň bozulýandygyny we basyp alnan Günbatar Şeriýada palestinalylaryň mejbury göçüp barýandygyny aç-açan hasabat çap etdi. Hasabatda Ysraýyl döwletiniň harby, maddy we kanuny goldawynyň palestinaly jemgyýetleri öz ýurtlaryndan yzygiderli aýyrýan zorluk hereketleriniň arkasynda durýandygy nygtaldy. Lander almak işleriniň Ysraýyl goşunynyň gözegçiliginde we esgerleriň gönüden-göni gatnaşmagynda amala aşyrylandygy mälim edildi.

Döwlet tarapyndan goldanýan iş we zorluk syýasaty

HRW gözlegçileriniň biri Sara Sanbar sebitdäki weýrançylykly proseslere baha berende Ysraýylyň esasy strategiýasyny şu sözler bilen jemledi: "Ysraýyllar az sanly palestinalyny kabul etmegi we iň köp ýer eýelemegi maksat edinýär". Sanbar bikanun göçüp gelenleriň palestinalylara ot açandygyny, gönüden-göni fiziki hüjümleri edendigini we ýurtlaryndan kowandygyny aýtdy; Tel Awiw administrasiýasynyň bu hereketleri amala aşyrmak üçin göçüp gelenlere ýarag, kanuny örtük we uly býudjet bilen üpjün edendigini aýtdy.

Migrantlaryň we million dollar gaznalarynyň sanyny artdyrmak

BMG-nyň ynsanperwerlik meselelerini utgaşdyrmak edarasynyň (OCHA) maglumatlaryna salgylanýan hasabatda haýran galdyryjy statistika paýlaşyldy. Şu ýylyň ilkinji dört aýynda göçürilen palestinalylaryň sanynyň 2025-nji ýyldakydan has köpdügi habar berildi. Şeýle hem hasabatda 2023-nji ýylyň ýanwar aýyndan bäri yzygiderli edilýän basyşlar sebäpli 107 palestinaly jemgyýetiň doly ýa-da bölekleýin göçürilendigi tassyklandy.

Göz öňünde tutulýan basyp alyş işleriniň maliýe ýagdaýyny açyp görkezýän HRW hasabatynda, Tel Awiw administrasiýasynyň mart aýynda Palestina topraklaryny basyp alan ysraýyllylara 50 million shekl (takmynan 16 million dollar) fond berendigi aýan edildi. Bu ägirt uly býudjetiň, palestinalylara garşy hüjümlerde işjeň ulanylýan ýoldan çykýan ulaglar, gijeki görüş äýnekleri we pilotsyz howa ulaglary (UAV) ýaly harby we logistika enjamlaryny üpjün etmek üçin sarp edilendigi mälim edildi.

HRW halkara jemgyýetçiliginden sanksiýalary talap edýär

Ysraýyl 2023-nji ýylyň oktýabr aýynda Gaza zolagyna hüjümleri amala aşyrandan soň, basyp alnan Günbatar Şeriýada we Gündogar Iýerusalimde edilýän basyşyň has-da ýokarlanýandygy synlanýar. Bu döwürde harby operasiýa, bikanun ýewreý ilatly nokatlarynyň giňelmegi we palestinalylaryň hereket azatlygyny çäklendirýän barrikadalar iň ýokary derejä ýetdi. Adam hukuklarynyň bu çynlakaý bozulmalarynyň öňünde HRW halkara jemgyýetçiliginden gyssagly çäre görmäge çagyrdy. Gurama; Düzgün bozmalara gatnaşan bikanun göçüp gelenlere garşy sanksiýalaryň girizilmegini, Ysraýyla ýarag iberilmeginiň haýal etmän togtadylmagyny we basyp alnan ýerlerde döredilen bikanun ilatly ýerler bilen söwda gatnaşyklarynyň doly gadagan edilmegini isledi.