Hukuk bölümlerinde şahsy maglumatlar skandaly: 39 ofis üçin köpçülikleýin operasiýa!

Stambulyň Baş prokuraturasynyň utgaşdyrylmagy bilen geçirilen giňişleýin kiberjenaýatçylyk derňewi hukuk dünýäsini sarsdyran möhüm maglumatlar skandalyny ýüze çykardy. Kiber polisiýa, raýatlaryň şahsy maglumatlarynyň bikanun sorag ediş ulgamlary arkaly ele salnandygyny we täjirçilik maksatly ulanylýandygyny anyklandan soň düwmä basdy.

Bikanun gözleg panelleri 'LawBİS' we 'AsistBİS' fokus astynda

Stambul welaýat polisiýa müdirliginiň kiber jenaýatçylyga garşy bölüminiň toparlary tarapyndan geçirilen tehniki gözegçilik we gözlegler, Stambulyň Baş prokuraturasynyň kompýuter jenaýatlaryny derňemek býurosynyň koordinasiýasy bilen kiberhowpsuzlygy sarsdyrýan bir ulgamy ýüze çykardy. Käbir hukuk firmalarynyň raýatlaryň şahsy maglumatlaryna bikanun girmegini üpjün edýän HukukBİS we AsistBİS ýaly gözleg panellerini işjeň ulanýandygy kesgitlenildi.

Şübhelenýänlere degişli bolan Baryş Sakyzy we Abdurrahman Kaýseri we gaçgak şübheli Zafer Çam -a degişli sanly materiallary çuňňur gözden geçirmek bu dawa-jenjeliň gerimini görkezdi. Tehniki derňewde; Panel giriş ýazgylary, ulanyjy maglumatlary, iki basgançakly tassyklamany üpjün edýän Google Authenticator kodlary, AnyDesk we TeamViewer ýaly uzak aralyk programmalarynyň yzlary, gözleg netijeleri we köp maglumatlary öz içine alýan Excel we Word faýllary Stambulda işleýän köp sanly hukuk firmasyndan ele alyndy.

39 hukuk firmasynda gözlemek we ele almak buýrugy

Alnan anyk sanly we maliýe subutnamalaryna baha bermek bilen, Stambulyň 5-nji Jenaýat Kazyýeti Stambulyň hemme ýerinde işleýän 39 hukuk bölüminde gözleg geçirmek, subutnamalary ele almak we sanly maglumatlary barlamak kararyna geldi. Gözlegleriň dowamynda, bikanun panelleriň uzakdaky baglanyşyk programma üpjünçiligi arkaly hukuk bölümlerindäki kompýuterlere gurnalandygy we ofis işgärleri tarapyndan işjeň ulanylýandygy anyklandy.

Ulanylan panelleriň gözden geçirilişinde raýatlaryň şahsy durmuşyny bozýan modullaryň köpdügi göründi. Bu modullaryň üsti bilen; T.R. Şahsyýet belgisi, maşgala we maşgala agajy maglumatlary, ýaşaýan ýeri (salgysy) derňewi, SSI beýany, işgäriň taryhy, GSM belgisi arkaly ady ýa-da ady, ady resminamalary, salgyt jogapkärçiligi we ada-posylka maglumatlary ýaly möhüm maglumatlara birnäçe sekundyň içinde girip boljakdygy kesgitlenildi.

Bikanun talap paneli näme we ol nähili işleýär?

Sosial media we sanly howpsuzlyk bilim gözleg merkeziniň (SODİMER) prezidenti Prof. Doktor Levent Eraslan bu bikanun ulgamlaryň işleýiş logikasyny düşündirdi. Eraslan, "panel" ýa-da "talap paneli" diýilýän ulgamlaryň, döwlet edaralaryndan ýa-da hususy kompaniýalardan bikanun web interfeýslerinde syzdyrylan uly maglumatlar toplumyny birleşdirmek arkaly emele gelýändigini aýtdy. Ulgamyň üç basgançakda işleýändigini mälim eden Eraslan, prosesi şeýle jemledi:

Maglumat ýygnamak: Kiber hüjümleri we maglumatlaryň bozulmagy bilen raýatlaryň şahsyýeti, salgysy we telefon belgisi ýaly maglumatlary bikanun alynýar. Interfeýs: collectedygnalan çylşyrymly maglumatlar ýönekeý web interfeýslerine ýa-da hatda tehniki däl adamlar hem aňsatlyk bilen ulanyp bilýän habarlaşma botlaryna geçirilýär. Sorag: Rugsat berilmedik adamlar, çäklendirilen maglumatlar bilen razyçylygy bolmazdan, maksatly adamyň ähli şahsy durmuş maglumatlaryna girýärler we bu maglumatlary zyýanly maksatlar üçin ulanýarlar.

Adalat ministri Akin Gürlek: "Raýatlarymyzyň pidasyna ýol bermeris"

Adalat ministri Akin Gürlek bu mesele boýunça beýanat berip, raýatlaryň şahsy durmuş hukuklarynyň gyzyl çyzyklara eýe bolandygyny aýtdy. Gürlek: "Şahsy maglumatlaryň bikanun ele alynmagy we täjirçilik harytlaryna öwrülmegi we raýatlarymyzyň jebir çekmegi hiç haçan kabul edilip bilinmez. Derňewlerde bu ulgamlaryň abuna ulgamy arkaly töleg tölemek arkaly hukuk bölümlerine satylýandygy anyklandy. Käbir hukuk edaralarynyň raýatlarymyzy aldadýandygy we kazyýet jogapkärçiligine çekilendigi sebäpli esassyz talaplar bilen raýatlarymyza kazyýet işi açdy. kanuny gatnaşygy ýok ".

Prof. Doktor Levent Eraslan şahsy maglumatlaryň bikanun sorag edilmeginiň diňe bir kiber jenaýatçylygy bolman, eýsem galplyk, şantaj we haýbat atmak ýaly has agyr jenaýatlara ýol açýandygyny aýtdy we raýatlaryň maglumatlaryny sanly dünýäde aňsat elýeterli “materiallara” öwürmek boýunça netijeli göreşiň dowam etjekdigini aýtdy.