Hünärmenleriň tankydy duýduryşy: rainagyş sizi aldatmasyn, guraklyk howpy gapyda

Soňky aýlarda Türkiýanyň dürli sebitlerinde bolup geçen güýçli ýagyş guraklyk howpunyň öňüni alyp bilmez. Samsun Ondokuz Maýys uniwersitetiniň professory. Doktor Yusufusuf Demir soňky 6 aýyň ýagyşynyň ýalňyş bolup biljekdigini duýdurdy. Theurduň hemme ýerinde ýagyşyň köpelmegine garamazdan guraklyk howpunyň henizem çynlakaý howp salýandygyny aýtdy.

Soňky 6 aýda ýagyş ýagmagy we olaryň ýalňyş täsiri

Prof. Doktor Yusufusuf Demir 17-nji iýunda, Çölleşmäge we gurakçylyga garşy göreş gününde eden çykyşynda Türkiýe soňky 6 aýda ortaça köp ýagyş ýagandygyny, ýöne munuň guraklyk howpuny aradan aýyrmaýandygyny aýtdy. Demir ygalyň mukdaryndan başga-da, ygalyň intensiwliginiň, dowamlylygynyň, wagtynyň we paýlanyşynyň möhümdigini aýtdy. Ygalyň deň paýlanmasa suw çeşmelerine edilýän basyşyň artyp biljekdigini aýtdy. Ol gürledi: "Biz henizem şok" class = "lazyload" width = "200" height = "112">

Global howanyň üýtgemegi we bolup biljek tebigy betbagtçylyklar

Demir global howanyň üýtgemegi sebäpli suw joşmasy we gurakçylyk hadysalarynyň bir sebitde bolup biljekdigini aýtdy. Soňky ýyllarda duýdansyz ýagyş sebäpli suw joşmalarynyň we tebigy betbagtçylyklaryň Türkiýanyň dürli sebitlerinde ýygy-ýygydan bolýandygyny mälim etdi. Bütindünýä Meteorologiýa Guramasynyň hasabatlaryna görä tomus aýlarynda temperaturanyň ýokarlanmagyna garaşylýandygyny we munuň guraklyk howpuny ýokarlandyryp biljekdigini aýtdy. Esasanam Gara deňiz sebitinde duýdansyz temperaturanyň ýokarlanmagy we tomus aýlarynda ýagyş çynlakaý töwekgelçilik döredip biler.

Gurakçylyk we oba hojalygynyň täsiri

Prof. global howanyň üýtgemeginiň çölleşmek we guraklyk bilen çäklenmeýändigini nygtaýar. Doktor Demir bu üýtgeşmeleriň oba hojalygyna, azyk howpsuzlygyna, suw baýlyklaryna, energiýa önümçiligine we ilatyň saglygyna hem täsir edýändigini aýtdy. Türkiye geçen ýyl howanyň çynlakaý täsirine duçar bolandygyny we şu ýyl şuňa meňzeş töwekgelçilikleriň bardygyny aýtdy. Birdenkä temperaturanyň ýokarlanmagy oba hojalygynyň öndürijiliginiň 20-30 göterim peselmegine sebäp bolup biljekdigini we munuň suwaryş zerurlygyny ýokarlandyrjakdygyny aýtdy. data-src = "https://devlet-tc.hel1.your-objectstorage.com/news-images/6a31351163521-1781609745.jpg" alt = "recordagyş ýagyşyna garamazdan tankydy duýduryş Gapyda: rainagyş sizi aldatmasyn" class = "ýalta" class = "rhd-article" data-inline-image = "true">

Suw dolandyryşy we geljekki strategiýalar

Prof. Doktor Demir, Türkiye suwy dolandyrmak boýunça täsirli strategiýalary işläp düzmelidigini aýtdy. Bentleri gurmagyň ýeterlik däldigini we suw howdanlaryny dolandyrmagyň ileri tutulmalydygyny aýtdy. Grounderasty suwlary goramak, ýagyş suwlaryny ýygnamak we hapa suwlary gaýtadan ulanmak ýaly meselelerde has köp işiň zerurdygyny aýtdy. Suw çeşmeleriniň dogry dolandyrylmalydygyny, oba hojalygyny suwarmagyň netijeli ulanylmalydygyny we suwuň ýitgileriniň peselmelidigini aýtdy.

Suw nebitden has gymmatly bolar

Demir suwuň geljekde nebitden has gymmatly çeşmä öwrüljekdigini aýtdy we suwy goramagyň möhümdigini aýtdy. Ol hoz hozy ösdürip ýetişdirmek üçin, esasanam Gara deňiz sebitinde suwaryş zerurlygynyň tomus aýlarynda artjakdygyny aýtdy. Raýatlaryň Türkiýedäki tokaý ýangynlary howpundan goranmalydygyny aýtdy. Güýçli ýagyş döwründe ösümlikleriň ösmeginiň, temperaturanyň ýokarlanmagy bilen ýangyn howpuny ýokarlandyryp biljekdigini mälim etdi.

Prof. Doktor Demir, soňky 6 aýda görlen ýagyşyň ýalňyş bolup biljekdigini we duýdansyz temperaturanyň ýokarlanmagy suwuň zerurlygyny ýokarlandyrjakdygyny aýtdy. Suw çeşmelerini, azyk howpsuzlygyny we ýaşaýşyň hilini goramagyň ileri tutulýan ugurlara öwrülmelidigini aýtdy.