Hytaý Filippinleriň Goranmak ministrine we maşgalasyna sanksiýa bermek kararyna geldi

Hytaý hökümeti Filippinleriň Goranmak ministri Teodoro we onuň maşgalasyna täze sanksiýalar girizjekdigini habar berdi. Bu karar Teodoronyň Hytaýyň bähbitlerine gönükdirilen sözleri sebäpli kabul edildi. Sanksiýalar Hytaý-Filippinler gatnaşyklarynyň dartgynlaşmagyna sebäp boldy. Ministr we maşgalasyna materik Hytaý, Gonkong we Makao girmek gadagan. Mundan başga-da, Hytaýdaky şahsyýetlere we guramalara Teodoro maşgalasy bilen söwda etmek ýa-da hyzmatdaşlyk etmek gadagan edildi.

Günorta Hytaý deňzindäki dartgynlyk

Filippinleriň Goranmak ministriniň soňky çykyşlary Günorta Hytaý deňzinde özygtyýarlylyk jedellerine täze bir goşant goşdy. Teodoro Hytaýyň 1947-nji ýylda neşir eden kartasyny tankytlady we ASEAN ýurtlarynyň bu talaplary kabul etmeýändigini aýtdy. Ol bu kartany "satylyp bilinjek iň uly fantastika we ýalan" diýip häsiýetlendirdi. Şeýle hem, Hytaýy Günorta Hytaý deňzinde alyp barmak ylalaşygyna iň uly päsgelçilik hökmünde günäkärledi.

Hytaýyň tankytlary we goldawy

Pekiniň administrasiýasy Teodorony "Hytaýa minnetdarlyk bildirmezligi" üçin tankytlady. Hytaý, Hormuz bogazyndaky üpjünçilik krizisini ýeňletmek üçin Filippinlere dökün we ýangyç berýändigini mälim etdi. Şeýle-de bolsa, bu kömegiň Teodoro tarapyndan ýeterlik derejede baha berilmeýändigi aýdyldy.

Taryhy dartgynlyk we halkara reaksiýalar

Günorta Hytaý deňzi Ikinji jahan urşundan bäri özygtyýarlylyk jedelleriniň merkezi boldy. Hytaý 1947-nji ýylda neşir edilen karta bilen deňziň 80 göterimini talap edýändigi sebäpli sebit ýurtlary we ABŞ bu ýagdaýa garşy. Gollandiýanyň Gaagadaky hemişelik arbitra Court kazyýeti 2016-njy ýylda Hytaýyň bu talaplarynyň kanuny däldigi barada karar berdi. Bu ýagdaý diňe bir sebitdäki ýurtlaryň däl, eýsem ABŞ-nyň hem reaksiýasyny özüne çekýär. Hytaýyň raýat gämi flotlary bilen sebitdäki täsirini dowam etdirýändigi mälim edildi.

Filippinleriň garaýşy we geljekki ssenarileri

Filippinler sebitdäki hukuklaryny goramakda aýgytly pozisiýa eýeleýär. Teodoronyň sözleri ýurduň Hytaý bilen gatnaşyklarynda täze döwri görkezýär. Geljekde Günorta Hytaý deňzindäki dartgynlygyň nähili ösjekdigi bilesigelijilik meselesidir.

Netijede, Hytaýyň Filippinleriň Goranmak ministrine garşy girizen sanksiýalary iki ýurduň arasyndaky diplomatik gatnaşyklary hasam çylşyrymlaşdyrdy. Bu wakalar, Günorta Hytaý deňzinde dowam edýän özygtyýarlylyk jedelleriniň haýsy tarapa gitjekdigi barada sorag döredýär.