Içeri işler ministrliginiň maglumatlaryna görä, emläk bilen baglanyşykly jenaýatlaryň 30,5 göterim azalmagy bolupdyr

Içeri işler ministrligi tarapyndan paýlaşylan maglumatlara görä, 2026-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan 8-nji oktýabry aralygynda Baş Howpsuzlyk Müdirliginiň we žandarma Baş serkerdeliginiň jogapkärçilik etraplarynda emläk bilen baglanyşykly 9 sany uly jenaýat hadysasynyň sany öňki 5 ýylyň ortaça döwri bilen deňeşdirilende 30,5 göterim azaldy. Bu jenaýatlarda aň-bilim derejesi 78,2 göterimden 92 göterime çenli ýokarlanan bolsa, şahsyýetlere garşy edilen 10 möhüm jenaýatda 11,4 göterim pese gaçdy.

Emläge garşy jenaýatlarda aň-bilim derejesi näçe ýokarlandy?

Emläge garşy derňelýän 9 möhüm jenaýatda bolan wakalaryň sany 219 müň 337-den 152 müň 452-e çenli azalsa-da, aň-bilim işiniň üstünligi 92 göterime ýetdi. Galplyklardan başga beýleki 8 jenaýat görnüşinde bolup geçen wakalaryň umumy sany 66,1 göterim azalandygyny görkezip, 111 müň 170-den 37 müň 732-e çenli azaldy. Şeýle-de bolsa, bu kategoriýada diňe kezzapçylyk jenaýatlarynda 6,1 göterim ösüşiň we wakalaryň sanynyň 114 müň 720-e ýetendigi mälim edildi.

Adamlara garşy edilen jenaýatlaryň iň soňky ýagdaýy nähili?

2026-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan 8-nji oktýabry aralygynda adamlara garşy 10 sany möhüm jenaýatyň çäginde 514 müň 828 waka bolup geçdi we bu jenaýatlarda düşündiriş derejesi 99,4 göterime çenli ýokarlandy. Bilgeşleýin adam öldürmek bilen baglanyşykly wakalar, öňki 5 ýylyň ortaça görkezijisi bilen deňeşdirilende 25,5 göterim azalsa-da, 1182-e ýetdi, bu jenaýatlarda aň-bilim derejesi 100 göterim boldy. Mundan başga-da, motosikl sürüjileri tarapyndan ýaragyň ulanylan hadysalarynyň sany 255-den 75-e çenli azalsa-da, howpsuzlyk güýçleri şol döwürde 84 müň 338 ýarag ele saldy.

Içeri işler ministri Mustafa Çiftçi, jenaýatçylara we jenaýatçylara garşy göreşde tehnologiýalardan we emeli intellektual goldaýan derňew ulgamlaryndan netijeli peýdalanýandyklaryny aýtdy. Ministr Çiftçi raýatlaryň janynyň we emläginiň howpsuzlygyny esasy wezipe hasaplaýandyklaryny aýtdy we jenaýatçylaryň üýtgeýän usullaryna garşy mümkinçiliklerini yzygiderli ýokarlandyrýandyklaryny aýtdy.

Howpsuzlyk bölümleri tarapyndan alnyp barylýan işleriň çäginde, esasanam sanly gurşawda köpelýän galplyk jenaýatlaryna garşy göreşmek üçin Galplyga garşy Merkez (DOLUNAY) döretmek kararyna gelindi. 24 sagat dowam etjek bu merkez, degişli edaralaryň işgärlerini öz içine alar we jenaýatyň girdejilerini çalt gatyşmak arkaly ele geçirmegi maksat edinýär.

Netije

Howpsuzlyk güýçleri tarapyndan jenaýatçylyga garşy göreşde tehnologiki infrastrukturany we emeli intellektual derňewleri has intensiw ulanmak, esasanam fiziki jenaýatlarda gorkuzmagyň we aň-bilim derejesini ýokarlandyrdy. Maglumatlar adaty jenaýat görnüşleriniň çynlakaý azalandygyny görkezýän hem bolsa, galplyk ýaly usullar jenaýatyň sanlaşdyrylmagy bilen öňe çykdy.

Yşyklandyryş derejesiniň 99 göterime golaýlamagy polisiýanyň we endandarme bölümleriniň agdyklyk etmeginiň güýçlenendigini görkezýär. Bu, jenaýatyň öňüni almakda işeňňir çemeleşmäniň we jenaýatçylary ýüze çykarmak töwekgelçiliginiň ýokarlanýandygyny subut edýär.

Mümkin täsirler

Galplyga garşy merkeziň (DOLUNAY) işe başlamagy bilen sanly gurşawda edilen jenaýatlardaky nägilelikleriň tiz çözülmegine we jenaýat girdejilerini konfiskasiýa etmek prosesiniň gysgalmagyna garaşylýar. Bu merkez, esasanam guramaçylykly galplyk torlaryna garşy has çalt we utgaşdyrylan jogap mümkinçiligini döredip biler.

Bilgeşleýin adam öldürmek we ýaragly hüjüm ýaly jemgyýetçilik tertibine gönüden-göni täsir edýän jenaýatlaryň peselmegi, umuman jemgyýetde howpsuzlygyň kabul edilmegine oňyn täsir edip biler. Howpsuzlyk bölümleriniň yzygiderli tehnologiki maýa goýumlary jenaýatçylaryň hereketini çäklendirmek bilen jenaýat derejesiniň hemişelik peselmegine kömek edip biler.