Iordan derýasynyň günbatar kenaryndaky Ysraýyldan taryhy ädim: 12 müň täze ýaşaýyş jaý we ullakan býudjet şertnamasy

Ysraýyl administrasiýasy basyp alnan Günbatar Şeriýadaky bikanun ýewreý ilatly nokatlaryny giňeltmek we sebitiň demografiki gurluşyny düýpgöter üýtgetmek üçin taryhy taslamany tassyklady. Ysraýylyň 14-nji kanaly telewideniýesinde berlen habara görä, hökümetiň bu ädimi, Palestina topraklaryny basyp alan sagçy toparlar we göçüp gelenler üçin uly girdeji hasaplanýar. Theurduň taryhynda ilkinji gezek şäher statusy bolmadyk ýerli dolandyryş bölümi bilen şeýle ýokary býudjetli teswirnama gol çekilendigi bellärliklidir.

Taryhy şertnamanyň jikme-jiklikleri we ullakan býudjet

Soralýan ägirt şertnama; Ysraýylyň premýer-ministri Binyamin Netanýahu , sagçy Maliýe ministri Bezalel Smotriç , Ysraýyl Lander Guramasynyň (Rami) ehehuda Eliýahu we Şomron Sebit Geňeşiniň başlygy ossossi Dagan gatnaşan resmi dabara gol çekildi. Ylalaşygyň sebitdäki çözgüt işlerine we infrastruktura işlerine uly itergi bermegine garaşylýar.

Taslamanyň umumy bahasynyň 8,5 milliard shekel (takmynan 2,3 milliard dollar) geçendigi habar berildi. Bu ägirt uly býudjetiň 1,5 milliard bölegi strategiki gurluş we esasy infrastruktura taslamalaryna sarp ediler. Galan 7 milliard shekel bar bolan ilatly nokatlary döwrebaplaşdyrmak, täze jemgyýetçilik binalaryny gurmak we daşky gurşaw taslamalaryna bölünip berler. Maýa goýumlarynyň çäginde sebitde 12 müň täze ýaşaýyş jaýy, şeýle hem iri senagat, söwda we iş ýerleri dörediler; Networksol ulgamlary, çatryklar we zeýkeş ulgamlary düýbünden täzelener.

Ilatyň maksady 1 million diýlip yglan edildi

Gol çekişlik dabarasynda "minnetdarlyk dogasyny" okan göçmenleriň ýolbaşçylaryndan osossi Dagan bu şertnamany taryhy öwrülişik hökmünde häsiýetlendirdi. Günbatar Şeriýanyň demirgazygyndaky meýilnamalaryny düşündiren Dagan, "Demirgazyk Şomronda 18 sany şäherçäni, şol sanda ozal ewakuasiýa edilen ýerleri täzeden gurýarys. Bu sebitdäki esasy maksadymyz 1 million ilaty gazanmak" -diýdi. Diýdi.

Iordan derýasynyň günbatar kenarynda ýerleşýän "Kefar Etzion" şäherçesi, 1967-nji ýylda Ysraýyl Iordan derýasynyň günbatar kenaryny we Gündogar Iýerusalimi basyp alandan soň döredilen ilkinji ilatly ýer hökmünde tanalýar. Şondan bäri Palestina topraklarynda ýüzlerçe bikanun ilatly nokatlar guruldy.

Halkara hukugy we meýdandaky häzirki ýagdaý

Ysraýylyň hökümete degişli bolmadyk guramasy tarapyndan yglan edilen 2024-nji ýyldaky maglumatlara görä Parahatçylyk Indi , Günbatar Iýerusalimi hasaba almazdan, basyp alnan Günbatar Şeriýada takmynan 3 million palestinaly ýaşaýar, basyp alnan ýerlerde mesgen tutan Ysraýyl ilaty 500 müňden geçdi. Ysraýyl hökümeti tarapyndan 11-nji dekabrda tassyklanan 19 şäherçeden başga-da sebitde 141 sany bikanun ilatly ýer bar. Şeýle hem aşa sagçy ýewreý toparlary tarapyndan döredilen we Ysraýylyň kanunlaryna laýyklykda bikanun hasaplanýan 224 şäherçe bar.

Bu maglumatlara görä, Günbatar Şeriýada jemi 365 bikanun ýewreý ilatly nokady bar. Ysraýyl hökümeti köplenç bir taraplaýyn tassyklamalar bermek bilen öz kanunlaryna laýyklykda "bikanun" bolan bu "bikanun" ilatly ýerlere kanuny status berýär. Halkara jemgyýetçiligi, esasanam Birleşen Milletler Guramasy (BMG) Ysraýylyň basyp alan ýerlerinde alyp barýan ähli işlerini halkara hukugyna ters hasaplaýar we bu ädimleriň iki döwletli çözgüt mümkinçiligini düýbünden ýok edýändigini duýdurýar.