Italiýadaky Meloni hökümetiniň taryhy ýazgysy: Soňky 80 ýylyň iň uzak dowam eden kabineti boldy

Syýasy durnuksyzlygy we ýygy-ýygydan üýtgeýän şkaflary bilen tanalýan Italiýada taryhy öwrülişik nokady gazanyldy. 2022-nji ýylyň 25-nji sentýabrynda geçirilen irki umumy saýlawlarda ýeňiş gazanan sagçy bileleşigiň lideri Jorjiýa Meloni 2022-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda döreden hökümeti bilen ýurduň syýasy taryhynda durnuksyzlykda seýrek üstünlik gazandy. Meloni hökümeti Italiýada iş möhleti boýunça täze rekord goýdy.

1946-njy ýyldan bäri 80 ýyl töweregi wagt içinde, respublikan hökmünde dolandyrylyp başlandan soň, hroniki syýasy durnuksyzlygy bilen 68 dürli hökümet, şol sanda tehnokratik kabinetler döredilen Italiýa. Şeýle-de bolsa, ilkinji zenan premýer-ministr hökmünde taryh eden Jorjiýa Meloni, bu betbagtlygy ministrler kabinetiniň dowamlylygy bilen yzyna almagy başardy.

Italiýa syýasatynda taryhy çäk: Meloni koalisiýasy rekord goýdy

Meloni hökümeti şu günki güne çenli 1413-nji gününi kabul etmek bilen taryhy üstünlik gazandy. Bu döwür bilen 2001-2005-nji ýyllar aralygynda 1412 gün işlän Silwio Berluskoniniň ikinji hökümetine degişli bolan "iň uzak ýaşan hökümet" rekordy resmi taýdan bozuldy. Meloni ýurduň ilkinji aýal premýer-ministri bolmakdan başga-da, Italiýanyň taryhynda iň köp işlän hökümet başlygy boldy.

countryurtda we halkara arenasynda içerki we daşary syýasatda tejribeleri bilen ýygy-ýygydan ara alnyp maslahatlaşylýan Meloni kabineti Europeewropanyň beýleki ägirt ykdysadyýetleri bilen deňeşdirilende gaty durnukly grafigi görkezdi. Premýer-ministr 2022-nji ýylyň güýzünden bäri Fransiýada 5 gezek, Angliýada 4 gezek üýtgän bolsa, Rim administrasiýasy syýasy durnuklylygyny saklamagy başardy.

Barlyşyk medeniýeti we "Birmeňzeş koalisiýanyň" üstünligi

Dos. Rimdäki Luiss uniwersitetiniň syýasy ylymlar mugallymy. Doktor Wera Kapperuçi Meloni hökümetiniň bu uzak möhletli üstünliginiň esasy dinamikasyna baha berdi. Kapperuçi, hökümetiň uzak ýaşamagynyň iň möhüm sebäbiniň, "birmeňzeş koalisiýa" gurluşynyň bolmagydygyny aýtdy.

Koalisiýa hukugyň üç esasy aktýoryndan ybaratdygyny, ýagny Jorjiýa Meloniniň ýolbaşçylygyndaky Italiýanyň doganlary (FdI) , Antonio Tajaniniň ýolbaşçylygyndaky Forza Italiýa we Matteo Salwininiň ýolbaşçylygyndaky liganyň partiýasy -dan ybaratdygyny ýatladýan Kapperuçi, taraplaryň arasynda pikir tapawudynyň bardygyna garamazdan umumy syýasy maksatnama we gymmatlyklar babatynda güýçli birligiň bardygyny aýtdy. Kapperuçi, saýlawçylaryň uly goldawy bilen FdI-iň esasy partnýorydygyny, Forza Italiýa we Liganyň bolsa kiçi hyzmatdaşlar hökmünde eglişik etmegi makul bilýändigini we koalisiýanyň hökümeti agdarmagyň ýerine krizis döwründe umumy pikir alyşmagy saýlandygyny aýtdy.

Kaperuçi Russiýa-Ukraina urşy, ABŞ bilen gatnaşyklar we Europeanewropa Bileleşigi (EUB) ýaly meseleler boýunça pikir tapawudynyň hökümetiň döredilmeginde çynlakaý sorag belgilerini döredendigini we bu kynçylyklara garamazdan ministrler kabinetiniň ykjam pozisiýany görkezendigini we kanun çykaryş döwrüniň köpüsini üstünlikli tamamlandygyny aýtdy. Geljek ýyl geçiriljek saýlawlar barada durup geçen Kapperuçi, sagçy blogdaky Liganyň partiýasynyň gowşandygyny, ses berişlikde artýan aşa sagçy Roberto Wannakçiniň Geljekki Milli (FN) partiýasynyň deňagramlylygy üýtgedip biljekdigini we oppozisiýadaky çep bileleşigiň öz içinde liderlik jedellerini başdan geçirýändigini aýtdy.

Daşary syýasatda we Türkiýe bilen gatnaşyklarda "özygtyýarly" liniýa

Luis uniwersitetinde halkara gatnaşyklaryny öwredýän pensiýa çykan ilçi Paskal Ferrara Meloni hökümetiniň daşary syýasatyny gözden geçirdi. Ferrara, hökümet tarapyndan kabul edilen "özygtyýarly" çemeleşmäniň EUB-niň bilelikdäki karar bermek mehanizmlerini gowşadandygyny we uzak möhletleýin gözýetiminiň ýokdugyny öňe sürdi.

Italiýanyň Eastakyn Gündogar krizislerinde taryhy taýdan işjeň roluna ünsi çeken Ferrara, häzirki hökümetiň Ysraýyla ýakynlygy sebäpli Gazadaky gumanitar pajyganyň öňüni almak üçin çäreleri görmek üçin ýeterlik däldigini aýtdy. Ferrara, Ispaniýa ýaly ýurtlardan tapawutlylykda Palestina döwletini ykrar etmek islemeýändigini, Benýamin Netanýahu hökümetiniň käbir ministrleriniň persona grata yglan edilmeýändigini, diplomatik gurallary ulanmak üçin syýasy erkiň ýokdugyny aýtdy.

Melronyň ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump bilen ýakynlygy barada durup geçen Ferrara, 28-nji fewralda Eýranyň hüjümi wagtynda Italiýanyň ABŞ-a harby bazalaryny açmazlygy baradaky berk polemikanyň gyzykly gapma-garşylyk döredendigini aýtdy. Geljek ýyl geçiriljek saýlawlardan öň Meloniniň Trump bilen ideologiki taýdan doly gabat gelmeýändigi baradaky habaryň içerki syýasat nukdaýnazaryndan strategiki ädim bolup biljekdigini aýtdy. Şeýle hem, Italiýanyň Demirgazyk Afrikadaky territoriýasy Sebe (Ceuta) -da tertipsiz migrasiýa tolkunyndan soň Italiýanyň serhet gözegçiligini güýçlendirmegini daşary syýasat däl-de, içerki saýlawçylara gönükdirilen ädim hökmünde häsiýetlendirdi.

Ilçi Ferrara, Meloni döwründe bu daşary syýasat dinamikasynyň çäginde Türkiýe bilen gatnaşyklaryň dürli sebitlerde güýçlenendigini belläp, munuň iki ýurt üçin hem Ortaýer deňziniň umumy durnuklylygy üçin diýseň oňyn ösüş bolandygyny aýtdy.