Kaçkar daglarynda ýarym asyrlyk syr: Türk alpinistleri 1972-nji ýylda Italiýa toparynyň aýak yzlaryny yzarlaýarlar

Türkiýanyň iň ajaýyp dag gerişlerinden biri bolan Kaçkar daglary ýarym asyr mundan ozal geçirilen taryhy ekspedisiýanyň syrly yzlaryny özünde jemleýär. CAMADAN alpinizm we gyşky sport ýöriteleşdiriş klubynyň agzalary , daglaryň depelerinde wagtyny bes edýän taryhy resminamalary gözläp, türk we italýan alpinizm taryhynyň arasynda ýatdan çykmajak dostluk köprüsini gurýarlar.

Başdan geçirme geçen ýyl klubyň başlygy Metin Çolak we onuň topary tarapyndan gurnalan Kaçkar daglarynyň sammitine çykmak wagtynda başlandy. Sammitde alpinistler üstünde agyr daşly köne gap-gaçyň bardygyny gördüler. Gutyny açanlarynda, tapylan kagyzda "20-8-72, Spedizione CAI Pordenone Italiýa, Kwota 3510, Enzo Lakonka, Jowanni Martin" diýen taryhy ýazgy bar. Bu açyş, 50 ýyldan gowrak dowam eden Türkiýe bilen Italiýanyň arasyndaky dostluk hekaýasyna gapy açdy.

Halfarym asyr haty we Italiýa bilen gurlan dostluk köprüsi

Bu taryhy resminama tapylandan soň, CAMADAN klubynyň prezidenti Metin Çolak derrew Italiýanyň Alp klubynyň (CAI) işgärleri bilen habarlaşdy we notanyň suratlaryny paýlaşdy. Italiýanyň alpinizm jemgyýetinde uly tolgunma döreden bu ösüşden soň klub işgärleri türk alpinistlerine minnetdarlyk bildirdi. 2006-njy ýylda şahamçany esaslandyryjylaryň biri bolan Silwano Zucchiatti -iň hatyrasyna ýörite neşir edilen abraýly kitap we türk toparyna resmi minnetdarlyk haty iberildi.

Iberilen bu kitap Kaçkar daglarynyň geçmişini açýan hazyna ýalydy. Zucchiatti we onuň toparynyň 1972-nji ýylda daga çykanlarynda düşüren suratlary, golýazma bellikleri we çeken jikme-jik kartalary türk alpinistleri üçin täze bir ugur görkezdi. Kitap gözden geçirilende, italýan toparynyň şol döwürde sebitde 35 daga çykandygy we ýeten 19 dürli depesine meňzeş ýadygärlik belliklerini galdyrandygy düşünildi. Bu maglumatlara esaslanyp, CAMADAN klubynyň agzalary galan bellikleri tapmak üçin Kaçkar daglarynyň dik eňňitlerinde giňişleýin gözleg we daga çykmak meýilnamasyny taýýarladylar.

Ylgaýan dagda ikinji açyş: Çygly belligiň syry çözüldi

Italiýaly alpinistler tarapyndan gol çekilen taryhy kartalary ulanyp, türk alpinistleri şu wagta çenli kesgitlenen ugurlarda 4 pikire üstünlikli çykdylar. Bu kyn daga çykmak wagtynda Kaçkar daglarynyň serhedinde ýerleşýän Koşan dagy (3350 metr) depesinde taryhy lukmançylyk gutusy gazanyldy. Efferwent planşet gutusyndan çykýan çygly kagyz takyk guradylandan soň eräp biler.

Silwano Zucchiattiniň golýazmasynda ýazylan bellikde aşakdaky sözler bar: "Dag 3350 m. Iki esasy depe ... 1972-nji ýylyň awgust aýy CAI Pordenone ekspedisiýasy ITALY" . Italiýanyň “Alpine Club” bilen paýlaşylan bu ikinji açyş, Italiýanyň alpinizm toparlarynda-da uly şatlyk bilen garşylandy. Metin Çolak, Anadolu gullugynyň (AA) ilkinji açyş baradaky habarlarynyň bütin dünýäde uly seslenme döredendigini we bu habaryň rezonanslaşandygyny we Indoneziýadan Ispaniýa, Serbiýadan Italiýa çenli giň geografiýada arhiwlenendigini aýtdy. Mundan başga-da, italýan dostlaryna wepalylyk bergisi hökmünde türk alpinistleri Kaçkar daglarynda "Arzuw dagy" diýilýän sammitde Silwano Zucchiatti we Sisto Deganyň hatyrasyna türk we italýan dillerinde ýazylan ýadygärlik nyşanyny dikdiler.

19-njy maksatly sammit: Geçmişiň yzlary Gelejek muzeýine geçýär

Italiýa toparynyň şu wagta çenli aýak basan 4 depesine ýetmegi başaran türk alpinistleri, dyrmaşmak üçin garaşýan ýene 15 depesi bar. Sammitlerden alnan ähli taryhy materiallar we bellikler, Italiýanyň resmi tassyklamasyndan soň döredilmegi meýilleşdirilýän alpinizm muzeýiniň sanawyna goşular. Türk alpinistleri ýarym asyr mundan ozal Kaçkar daglarynyň depelerinde galan dostluk yzlaryny gorap saklamagy we geljek nesillere geçirmegi ýüregine düwdi.