Kambojadaky global kiber galplyk esaslary aýan edildi: Lýuks ýaşaýyş jaýlaryna meňzeýän gulçulyk lagerleri

Daşardan kaşaň myhmanhanalara, häzirki zaman dynç alyş obalaryna ýa-da ajaýyp binagärçiligi bilen güýmenje merkezlerine meňzeýän ägirt uly uniwersitet şäherçeleriniň, hakykatdanam, dünýä derejesinde işleýän guramaçylykly sanly jenaýat torunyň merkezi bolandygy ýüze çykýar. Kamboja hökümetiniň giňişleýin işinden öň işjeň işleýän bu onlaýn galplyk merkezleri, adamkärçiliksiz iş şertleri we häzirki zaman gulçulyk usullary bilen global meselä öwrüldi. Aýlyk haklary we ajaýyp kärleri wadalary bilen aldanan we dünýäniň çar künjeginden Kamboja getirilen müňlerçe adamyň bu desgalarda zor bilen tussag edilendigi kesgitlenildi. Pasportlary konfiskasiýa edilen, bergi möwç alýan, türmä basylan we günde 16 sagada çenli agyr smena işlemäge mejbur bolan bu pidalar serhetara kiber galplyklarynyň tekerine öwrülmäge mejbur boldular.

Kamboja hökümeti tarapyndan gurnalan ýörite maksatnama bilen Anadolu Agentligi (AA) topary Preý Weng, Swaý Rieng we Kandal welaýatlarynda ewakuasiýa edilen ägirt uly kiber kezzapçylyk merkezlerini görüp jenaýat torunyň aňyrsyny açdy.

Meun Çeý täjirçilik şäheri: 20 müň adamdan ybarat izolirlenen kiber şäher

Prey Weng welaýatynda ýerleşýän we "8-nji seýilgäh (Meun Çeý täjirçilik şäheri)" ady bilen tanalýan takmynan 120 gektar ägirt uly toplum, diňe 20 müň adamy kabul edip bilýär. Beýik diwarlar, sim diwarlar we ösen howpsuzlyk kameralary bilen gurşalan bu izolirlenen uniwersitetiň içinde; Residentialaşaýyş jaýlary, restoranlar, supermarketler, gijeki klublar we hatda emeli köl bar. Daşarky dünýäden düýbünden izolirlenen bu kiber şäherde kezzaplaryň pidalaryny duzamak üçin ulanýan usullary tolgundyryjy.

Desganyň içinde geçirilen gözleglerde, hukuk goraýjy edaralaryň işgärleri ünsi çekmek üçin kezzaplar tarapyndan taýýarlanan professional ýasama bezegler. Wideo jaňlarynda, resmi polisiýa eşiklerinde we gyssagly ýagdaýda ýere ýaýradylan galp 100 dollarlyk kagyzlarda ynamy ýokarlandyrmak üçin ýörite döredilen galp Singapur polisiýa gullugynyň nyşanlary bolan jenaýat tagtasynyň hünärmenligini görkezýär.

Kamboja Çewrim İnci Galplyga garşy komissiýanyň (CCOS) işgäri Hay Makara metbugata beren beýanatynda howpsuzlyk güýçleriniň şu ýylyň fewral aýynda göz öňünde tutulýan desga uly reýd geçirendigini aýtdy. Makara bu amalyň Hytaýyň Jemgyýetçilik Howpsuzlyk Ministrliginiň, ABŞ-nyň Federal Derňew Býurosynyň (FBI) we ozal desgadan gaçmagy başaran pidalaryň habarnamalaryna laýyklykda meýilleşdirilendigini aýtdy.

Prey Weng gubernatory Somalini ýitiriň ýerli häkimiýetleriň kiber kezzapçylyk hereketleri üçin ulanylýan ýerlerden bihabardygyny öňe sürdi. Somalin, ýer eýesiniň ilki bilen ýaşaýyş jaýlaryny ösdürmegiň toplumlaýyn taslamasyny hödürländigini aýtdy we bu taslamanyň sebit ykdysadyýetine goşant goşjakdygyna ynanýandygyny aýtdy. Derňewiň çäginde desgada resmi taýdan hasaba alynmagy ýüregine düwen Eang Sok Lim tussag edildi we Pnompen türmesine iberildi. Operasiýa wagtynda Pnompeniň polisiýa bölümi tarapyndan gözden geçirmek üçin 11 kompýuter, 19 prosessor, 6 serwer, 2 sany CCTV kamerasy, köp jübi telefony, iş rugsady we pasport ele salyndy.

Altyn Galaxy Kazino: Salgyt gullugynyň işgäriniň maskasy boýunça global girdeji

Swaý Rieng welaýatynda 5 gektar meýdanda ýerleşýän, ýedi gat we 700-den gowrak otagly "Altyn Galaxy Kazino" operasiýalardan soň ewakuasiýa edilen başga bir uly merkezdi. Binanyň içindäki otaglarda, 8-10 adam aralygynda ýaşamak üçin iki gatly düşekler, erkekleriň we aýallaryň eşiklerini gyssagly taşladylar we bikanun jedeller maşynlary tapawutlanýar.

Amalyň netijesinde binanyň eýesi Hong Seung Gi we desgany kireýine alandygy anyklanan Le Wan Nguyen we Nguyen Wan Vinh tussag edildi. Toplumda işlemegi ýüregine düwen 25 hytaýly, 182 wýetnamly, 8 günorta koreý we 60 Bangladeşli 200-den gowrak daşary ýurt raýaty tussag edildi we deportasiýa üçin Baş immigrasiýa müdirligine iberildi.

Swaý Rieng gubernatory Peng Posa metbugata beren beýanatynda bu ýerdäki ulgam agzalarynyň özlerini "salgyt gullugynyň işgärleri" diýip tanatmak bilen nyşana alan adamlaryny aldandygyny aýtdy. Desganyň içinde zor bilen hiç kimiň ýokdugyny öňe süren Posa, ýerli häkimiýetleriň doly hukuk resminamalary bilen kärhanalary gönüden-göni barlamak ygtyýarlygynyň çäklidigini, ýöne bu işiň raýat agentleriniň üsti bilen geçirilen aňtaw işleriniň netijesinde amala aşyrylandygyny aýtdy. Häkim Posa "Onlaýn galplyklara garşy berk çäre görmek üçin berk syýasy erk we tutanýerlilik düýbünden Kambojanyň öz başlangyjyna esaslanýar. Diňe halkara jemgyýetçiliginiň ýa-da Taýlandyň beýle aýyplamalary bilen ýüzbe-ýüz bolanymyz üçin çäre görmedik"

Jin Zi Hui: Ses geçirmeýän kabinalar we dürli temaly studiýalar

Kandal welaýatynda 51 gektar meýdanda ýaýran "Jin Zi Hui emläk dolandyryş kärhanasy" şäherçesi, 55 bina, 113 willa we 4 müň 707 otagly sebitdäki iň uly merkezleriň biri hökmünde tapawutlanýar. Resaşaýyş jaýlaryny, restoranlary, supermarketleri, gijeki klublary we kazinony öz içine alýan bu ägirt uly desgada galp işleriň gizlinligini üpjün etmek üçin her bir jikme-jiklik göz öňünde tutulypdyr.

Otaglaryň köpüsinde telefon jaňlarynyň daşyndan eşidilmezligi üçin ýörite işlenip düzülen ses geçirmeýän kabinalar we pidalary dolandyrmak üçin ulanylýan dürli mowzukly studiýalar tapyldy. Bu uniwersitet şäherçesindäki reýd wagtynda; 8 müň ýurtdan 3 müň 779 kompýuter, 11 müň 585 jübi telefony, 56 prosessor, 35 serwer, polisiýa formasy we köp pasport ele salyndy. Tussag etmek karary berlen binanyň eýesi Qui Ren Wu we kompaniýanyň wekili Jon Riskin gözlemek dowam edýär.

Kandal prokurorynyň orunbasary Seng Heang resmi däl maglumatlara görä bu uniwersitet şäherçesinde takmynan 30 müň adamyň gaçybatalgasynyň bardygyny we bu adamlaryň esasan Hytaýdan, Bangladeşden, Päkistandan, Mýanmardan we Wýetnamdan getirilendigini aýtdy.

Uly arassalama barada hasabat: Millionlarça dollar doňduryldy

Kambojanyň resmi häkimiýetlerinden alnan maglumatlara görä, 2025-nji ýylyň iýulyndan 2026-njy ýylyň awgustyna çenli aralykda geçirilen içgin gözlegleriň çäginde kiber kezzapçylyk bilen baglanyşykly 446 iş jikme-jik derňelip, kazyýete iberildi. Acrossurduň hemme ýerinde geçirilen arassalaýyş işlerinde 832 şübheli nokat barlanylsa-da, jenaýatyň edilendigi anyklanan 663 merkez doly ýapyldy. Bu ýapyk desgalaryň 86-synyň giň gerimli guramaçylykly uniwersitetlerdigi mälim edildi.

Serhetüsti jenaýatçylykly ulgamlara garşy geçirilen operasiýalaryň netijesinde, 29 dürli milletden bolan toparyň ýolbaşçylary we şärikleri bilen birlikde 3 müň 927 aýyplanýan kazyýete getirildi we kazyýet işi gozgaldy. Geçirilen maliýe gözegçiliginiň netijesinde galplyk torlaryna degişli dürli bank hasaplarynda 300 million dollardan gowrak nagt doňduryldy. Häkimiýetler jenaýat guramalaryna degişli beýleki gozgalýan we gozgalmaýan emläkleri ýüze çykarmak we doňdurmak işiniň tutanýerlilik bilen dowam edýändigini habar berdiler.