Maglumat merkezleriniň daşky gurşawa ýetirýän täsiri kazyýet işine sebäp boldy: desgalary kosmosa geçirmek gün tertibinde

Daşky gurşawyň hapalanmagy, ses we emeli intellekt maglumat merkezleri sebäpli ýüze çykan infrastruktura problemalary ABŞ-nyň ýaşaýjylarynyň reaksiýasyny özüne çeken hem bolsa, energiýa zerurlygy we sosial garşylyklar sebäpli bu desgalary kosmosa geçirmek pikiri ara alnyp maslahatlaşylyp başlandy. Anadolu gullugynyň "Maglumatlaryň kosmos syýahaty" faýl habarlarynda maglumat merkezleriniň ýerli ilata ýetirýän ýaramaz täsiri, ekologiki zyýany we maglumat merkezleri tarapyndan kosmosda dörediljek täze töwekgelçilikler ara alnyp maslahatlaşyldy.

ABŞ-daky maglumatlar merkezlerine garşy daşky gurşaw kazyýet işi

ABŞ-nyň Jorjiýa ştatyndaky Meta Stanton Springs Maglumat Merkezinden 300 metr uzaklykda ýaşaýan är-aýal Bewerli we Jeff Morris 2026-njy ýylyň awgust aýynda Meta garşy kazyýet işi açan dört maşgalanyň arasynda. Maşgalalar desganyň gurluşygy bilen başlanan uly agaç kesilmegi we gazuw-agtaryş işleri, ýerasty suw çeşmesi bolan suw akabalaryna zeper ýetendigini öňe sürýärler. Işe tabşyran gidrogeologiki gözlegiň esasynda Meta, ýerasty suwlary amallarynda ulanmaýandygyny we meseläniň maglumat merkezinden döremeginiň ähtimal däldigini öňe sürýär.

Şuňa meňzeş kazyýet işi Wirjiniýa ştatynyň Luisa sebitinde bolup geçýär. Amazonyň öýüniň garşysynda maglumat merkeziniň gurluşygy 2025-nji ýylyň mart aýynda başlanan Austin Newsom , gurluşykdan soň suwuň goňur akyp başlandygy barada kazyýet işi açdy. “Newsom” agyr tehnikanyň öýünde ýarylmalara sebäp bolýan yrgyldylary döredýändigini we desganyň suw joşmagyna, ýagtylygyň hapalanmagyna we yzygiderli ses çykmagyna sebäp bolýandygyny öňe sürýär.

Emeli intellektiň ary ilatyna we ekosistemasyna täsiri

Awstraliýanyň Sidneý uniwersitetinde maglumat merkezleriniň global täsirleri barada geçirilen gözleg, emeli intellektual energiýa sarp edilişiniň we uglerodyň zyňyndylarynyň global temperaturany ýokarlandyryp, ýylda takmynan 3,5 milliondan 14,1 million arynyň ýok bolmagyna sebäp bolup biljekdigini görkezýär. Temperaturanyň ýokarlanmagynyň ösüş döwründe arylaryň ölüm derejesini ýokarlandyrýandygy we pilotsyz uçarlaryň sperma hilini peseltmek arkaly koloniýalaryň çökmegini çaltlaşdyrýandygy aýdylýar.

Maglumat merkezlerini kosmosa we bolup biljek töwekgelçiliklere geçirmek

Astrofizik NASA Jet Propulsion Laboratoriýasynyň prof. Doktor Slawa G.Turyşew maglumat merkezlerini kosmosa geçirmek pikirini öňe sürdi we Earther togalagyna bolan islegiň bäş ýylda iki esse artjakdygyny çaklady. Residentialaşaýyş ýerlerinde ýadro elektrik stansiýalarynyň we maglumat merkezleriniň döredilmegine halkyň garşy çykýandygyny mälim eden Turyşew: "Diňe bir ýadro elektrik stansiýalary däl, eýsem ABŞ-nyň hemme ştatynda diýen ýaly maglumat merkezleri hem jemgyýetçiligiň seslenmesine duçar bolýar. Adamlar öz töwereklerinde kompýuterleri, prosessorlary we çipleri ýerleşdirmek üçin uly ammarlaryň bardygyna begenenok. Şonuň üçin bu pikir ýüze çykdy, näme üçin biz olary kosmosa göçürmeýäris?" diýdi. Turyşew, kosmos tehnologiýalarynyň Eartheriň arassa bolmagy üçin bir pursatdygyny aýtdy.

CSIS awiasiýa we kosmos howpsuzlygy taslamasynyň direktorynyň orunbasary Kleýton Swope kosmosda maglumat merkezleriniň döredilmeginiň daşky gurşaw nukdaýnazaryndan manylydygyny, ýöne täze töwekgelçilikler döredjekdigini aýtdy. Swope: "Kosmosda maglumat merkezlerini gurmagyň has manyly bolmagynyň bir sebäbi daşky gurşawa ýetirýän täsiri" -diýdi. Sputnik gatnawynyň orbitada we galyndylaryň döremeginde howp abanýandygyny görkezdi. “SpaceX” emeli intellekt amallary üçin bir million emeli hemra toparyny teklip edendigini ýada salýan Swope, bu ýagdaýyň bar bolan problemalary hasam artdyrjakdygyny we ätiýaçlyk çäreleriniň görülmelidigini aýtdy.