Katardan BMG-a çenli taryhy Eýran Memorandumy: "Biziň özygtyýarlylygymyz aç-açan bozuldy"

Diplomatik ädim Aýlag sebtindäki dartgynlygy ýokarlandyran harby işjeňlikden soň boldy. Katar Eýranyň soňky döwürde öz territoriýasyna we deňiz baýlyklaryna garşy harby hüjümlerini Birleşen Milletler Guramasynyň gün tertibine getirdi. Kataryň Daşary işler ministrliginiň resmi beýanynda Kataryň BMG-däki hemişelik wekili Şeýha Alýa Ahmed bin Saif Al Sani tarapyndan BMG-nyň Baş sekretary Antonio Guterres we BMG Howpsuzlyk Geňeşiniň prezidenti, Kongo Demokratik Respublikasynyň hemişelik wekili, Kongo Demokratik Respublikasynyň hemişelik wekili BMG, Kongoga iberildi. Hatlarda Tähran administrasiýasynyň agressiw garaýşynyň sebit howpsuzlygyna aç-açan howp salýandygy nygtaldy.

Hormuz bogazyndaky "Al Rukaýat" gämisine garşy prowokasiýa

BMG-a iberilen resmi hatlarda Eýranyň halkara deňiz hukugynyň kadalaryny äsgermezlik edýän hereketlerine ünsi çekdi. Hususan-da, 2026-njy ýylyň 7-nji iýulynda Kataryň baýdakly "Al Rukaýat" gämisini Eýran güýçleri tarapyndan dünýä söwdasynyň iň möhüm tranzit nokatlarynyň biri bolan Hormuz bogazynyň golaýynda nyşana almak, hatyň iň esasy aýyplamalarynyň biri boldy. Bu hüjümiň diňe Kataryň söwda bähbitlerine däl, eýsem halkara nawigasiýa azatlygyna hem-de sebitdäki deňiz howpsuzlygyna zyýan ýetirendigi mälim edildi.

Ballistik raketa hüjümleri we raýat heläkçiligi

Diplomatik krizisiň harby ölçegi barada täsirli maglumatlar Kataryň hatlarynda hem paýlaşyldy. Kataryň Goranmak ministrliginiň maglumatlaryna esaslanýan maglumata görä, ýurduň territoriýasy 2026-njy ýylyň 12-nji iýulynda giňişleýin ballistik raketa hüjümine sezewar edilipdi. Kataryň medaragly Güýçleriniň howa goranyş ulgamlary arkaly köp sanly ballistik raketany üstünlikli ýok edendigi aýdylsa-da, Içeri işler ministrliginiň hasabaty gynandyryjy suraty ýüze çykardy. Howa goranyş ulgamlaryndan düşýän gyrgyç sebäpli üç raýatyň, şol sanda bir çaganyň ýaralanandygy resmi taýdan hasaba alyndy. Bu hüjümden gysga wagt soň, Kataryň medaragly Güýçleri tarapyndan 2026-njy ýylyň 17-nji iýulynda Katary nyşana alýan täze raketa hüjüminiň howada petiklenendigi habar berildi.

Halkara hukugynyň we özüni goramak hukugynyň bozulmagy

Kataryň hökümeti, Eýranyň bu yzygiderli hüjümleriniň halkara hukugyny, şeýle hem 1949-njy ýyldaky Genevaenewa konwensiýasy we goşmaça teswirnamalary aç-açan bozýandygyny aýtdy. Hatlarda sorag edilýän hüjümleriň BMG Howpsuzlyk Geňeşiniň Eýranyň sebitdäki ýurtlara garşy agressiýasyny ýazgarýan we haýal etmän bes edilmegini buýurýan 2817 (2026) kararyna gönüden-göni garşy gelendigi aýdylýar. Tähran administrasiýasynyň ähli maddy we ahlak taýdan ýetirilen zyýanyň kanuny jogapkärçiligine çekilendigi we bu ýitgileriň öwezini dolmaga borçlydygy aýdyldy. Netijede, Katar BMG Tertipnamasynyň 51-nji maddasynyň çäginde öz-özüni goramak hukugyny özünde saklaýandygyny mälim etdi we özygtyýarlylygyny, raýatlaryny we territoriýasynyň ýaşaýjylaryny goramak üçin her dürli harby we diplomatik çäreleri görmekden çekinmejekdigini aç-açan aýtdy.