Konstitusiýa kazyýeti, Konserwatiw ýokarlandyryş partiýasynyň 2021-nji ýyldaky soňky hasaby baradaky kararyny yglan etdi

2026/50 belgili karar bilen 2026-njy ýylyň 26-njy martynda kabul edilen Konstitusiýa Kazyýeti, Konserwatiw Asmana çykmak partiýasynyň 2021-nji ýyldaky iň soňky hasap faýlyny gözden geçirdi. Tarap partiýanyň baş edarasynyň soňky hasabynyň esasyny düzýän girdeji-çykdajy resminamalaryny we kitap ýazgylaryny tabşyrmaýandygy sebäpli, kazyýet kanuny tarapyň emläginiň girdejilerine we çykdajylaryna deňdigini aýtdy.

Syýasy partiýalaryň maliýe barlagy Konstitusiýa kazyýeti, 2820-nji Syýasy Taraplar Kanunynyň çäginde amala aşyrylýar. Taraplaryň ähli girdejilerini we çykdajylaryny ýuridiki şahslarynyň adyna ýazga almagy we faktura ýa-da kwitansiýa ýaly resminamalar bilen resminamalaşdyrmak kanuny borçdyr. Konstitusiýa kazyýeti, barlag döwründe talap edilýän maglumatlar we resminamalar berilmedik halatynda, degişli kanun maddalaryna laýyklykda maliýe sanksiýalaryny girizmäge we jogapkärlere garşy jenaýat işini açmaga haklydyr.

Konserwatiw Asmana partiýasynyň 2021-nji ýyldaky soňky hasaplaryna syn berlende, 61 welaýat guramasynyň hasabynda adaty durmuş akymyna ters gelýän maglumatlar tapyldy. Kazyýet partiýanyň baş edarasynyň soňky hasabynda görkezilen 419,619.46 TL girdeji we 419,619.46 TL çykdajy sanlarynyň resminamalaşdyrylyp bilinmejekdigini kesgitledi. Bu ýetmezçilik sebäpli, umumy emläginiň umumy mukdary 839,238.92 TL-ni Gazna girdejisi hökmünde hasaba almak kararyna gelindi we resminamalary tabşyrmazlygy üçin partiýa işgärlerine garşy Ankara Baş prokuraturasyna jenaýat işi açmak kararyna gelindi.

Syýasy partiýalaryň maliýe aç-açanlygy demokratik işlemegiň esasy elementlerinden biri hasaplanýar. Bu barlaglar bilen, Konstitusiýa kazyýeti syýasy partiýalaryň jemgyýetçilik baýlyklaryny we haýyr-sahawatlaryny kanunçylyga laýyklykda dolandyrýandygyny ýa-da ýokdugyny barlaýar. Degişli tarap karar habarnamasyndan başlap kazyýet işleriniň çäginde hereket etmäge borçly.

Näme üýtgedi?

• Jemi 839 238,92 TL, şol sanda resminamasyz girdejisi 419,619.46 TL we çykdajylary 419,619.46 TL gazna girdeji hökmünde hasaba alyndy.
• Partiýanyň işgärlerine 2820-nji Kanunyň 111-nji maddasynyň birinji bölüminiň (c) kiçi bölümine laýyklykda jenaýat işi gozgaldy. berildi.

Kime degişlidir?

Bu karar Konserwatiw ýokarlandyryş partiýasynyň kanuny tarapyny, partiýa dolandyryjylaryny, maliýe işgärlerini we syýasy partiýalaryň maliýe barlag amallaryny yzarlaýanlary öz içine alýar.

täsirlilik

Karar 2026-njy ýylyň 26-njy martynda kabul edildi we 2026-njy ýylyň 16-njy oktýabryndaky resmi gazetde çap edildi.

Netije

Konstitusiýa kazyýetiniň bu karary, syýasy partiýalaryň maliýe barlag işlerinde aç-açanlyk we resminamalaşdyrmak borçnamalarynyň näderejede möhümdigini görkezýär. Kazyýet gözegçilige päsgel berýän ýa-da jogapkärçilikli buýruk döretmeýän taraplara garşy maliýe sanksiýalaryndan we jenaýat işinden ýüz öwürmeýär.

Jemleýji hasaplary kanuny kadalara laýyklykda saklamazlyk we talap edilýän resminamalary kazyýete tabşyrmazlyk syýasy partiýalar üçin çynlakaý maliýe ýitgilerine we kazyýet işlerine sebäp bolýar. Bu ýagdaý, syýasy partiýalaryň administratiw we maliýe düzgün-nyzamyny saklamak diňe bir kanuny borjuň bolman, eýsem syýasy barlygyny dowam etdirmeginiň hem zerurdygyny görkezýär.

Mümkin täsirler

Bu karar, Konserwatiw Asmana partiýasynyň maliýe gurluşynda ep-esli gysylmagyna sebäp bolup biler. Gazna girdejisi hökmünde hasaba alnan mukdarlar, işini dowam etdirmek üçin tarap tarapyndan bölünip berlen serişdeleri gönüden-göni azaldyp biler.

Mundan başga-da, partiýa işgärlerine garşy gozgalan jenaýat işi, degişli adamlar üçin kazyýet işiniň başlanmagyna sebäp bolup biler. Bu ösüş, beýleki syýasy partiýalara maliýe gözegçiliginden has seresap we aç-açan bolmak üçin duýduryş berip biler.